Lage waterstand van de Donau veroorzaakt energieproblemen in Midden- en Oost-Europa

Minstens drie landen in Midden- en Oost-Europa kampen met energietekorten door de lage waterstand van de Donau. In Hongarije en Roemenië zijn kerncentrales deels uitgeschakeld omdat er niet genoeg koelwater beschikbaar is. In Servië draaien waterkrachtcentrales op beperkt niveau. In Bulgarije blijft de kerncentrale in Kozloduy vooralsnog in werking. Oorzaak van de lage waterstand van de Donau is de langdurige droogte en warmte in heel Europa, die tegelijk zorgen voor meer vraag naar stroom en water. In de komende weken wordt geen regen verwacht, waardoor de waterstand nog verder zal dalen.

Het lage water in de Donau, die van het zuidwesten van Duitsland naar de Zwarte Zee door tien landen stroomt, heeft al ingrijpende gevolgen voor scheepvaart, landbouw, natuur en toerisme. Daar komt nu een dreigend tekort aan energie bij. Omdat veel landen in de regio gebruikmaken van rivierwater is het lastig voor de getroffen landen om energie uit buurlanden te importeren.

De Hongaarse premier Péter Magyar meldde dinsdagochtend op platform X dat een volledige sluiting van de Paks-kerncentrale, negentig kilometer ten zuiden van Boedapest, op het nippertje is voorkomen in de nacht van maandag op dinsdag. De daling van het waterpeil stopte en het peil steeg met 1,5 centimeter. Zondag kondigde Magyar nog aan dat ook de laatste van de vier reactoren van de centrale zou moeten sluiten. Door de gedeeltelijke sluiting was de normale capaciteit van 2.000 megawatt afgelopen weekend al gedaald naar 480 megawatt. De Paks-kerncentrale levert 50 procent van de Hongaarse energie. Magyar wil dat aandeel verkleinen door meer in te zetten op windenergie.

180 kilo aan explosieven

In Roemenië is een van de twee reactoren van de kerncentrale in Cernavoda, in het zuidoosten van het land, uitgeschakeld. De regering neemt drastische maatregelen om de centrale te blijven voorzien van voldoende koelwater. Na een mislukte poging op zondag blies het ministerie van Defensie maandag met 180 kilo aan explosieven een deel van de zogenoemde Parjoaia Rots op, vlak voor een splitsing van de rivier. Daardoor stroomde meer water door de ‘oude Donau’ richting Cernavoda en kerncentrale. Met het laten zinken van binnenvaartschepen willen de autoriteiten het rivierwater later deze nog meer de juiste kant op sturen.

Zowel in Hongarije als Roemenië roept de regering bedrijven en burgers op om het energieverbruik te beperken. Dat geldt met name voor de piekuren in de avond. In Roemenië besloten autofabrikanten Dacia en Ford na overleg met demissionair premier Ilie Bolojan om hun productie op te schorten tot 19 augustus. Zowel Magyar als Bolojan verwacht dat de problemen met de kerncentrales nog weken aanhouden, maar melden ook dat de situatie onder controle is.

In Servië draaien de waterkrachtcentrales Djerdap I en II, aan de oostelijke grens met Roemenië, op respectievelijk 20 en 30 procent van het normale niveau. Waterkracht is verantwoordelijk voor een derde van de Servische stroomproductie, de twee centrales leveren bijna 20 procent van alle stroom. Ook in Servië roept de regering op om minder stroom te verbruiken, bijvoorbeeld door airco’s uit te laten.