Chinook-helikopters scheppen bluswater uit de Maas, terwijl het dorp Holthees de rookoverlast van de natuurbrand ‘proeft’

Jan van der Elzen uit Brunssum werkt „in de brandbeveiliging”. Nu hij eindelijk drie weken vakantie had, moest hij maandagmiddag in allerijl de vaste camping van de familie ontvluchten. Vanwege brand.

Jan en z’n familie komen al 35 jaar op De Oude Barrier in het Noord-Limburgse Smakt, gemeente Venray. „Ik was acht maanden zwanger van onze oudste, toen we daar voor het eerst kwamen”, vertelt Anita van der Elzen. Inmiddels raakten niet alleen de kinderen, maar ook hun kleinkinderen vertrouwd met de vaste stek. „Die zijn naar mooie plaatsen in Zuid-Europa geweest, maar als je ze vraagt waar ze het meest plezier hebben gehad, zeggen ze: ‘Bij opa en oma op de camping.’” 

In de nacht van maandag op dinsdag sliep het echtpaar met hun hond bij vrienden in Venray. Nu gaan ze terug naar huis in Zuid-Limburg. „Morgen ben ik jarig”, zegt Anita, „Misschien kunnen we dan weer terug naar De Oude Barrier.” Ze hoopt dat het goed afloopt met de natuurbrand. „We hebben onze stacaravan pas helemaal vernieuwd.”

Maandagavond leek de bosbrand – toen nog twintig hectare groot – bijna bedwongen. Maar de windrichtingen wisselden in de nacht, waardoor de situatie onverwachts weer verslechterde. De brand in de overwegend uit naaldbomen bestaande Boschhuizerbergen breidde zich steeds weer uit in andere richtingen. In de ochtend stond zo’n honderd hectare in vuur en vlam. Onvergelijkbaar met de ruim negentigduizend hectare die de afgelopen weken bij Bordeaux verloren ging – maar toch ingrijpend. 

Lees ook

Een knipbeurt na de evacuatie – dit Franse dorp ontsnapte aan de brand

Tientallen brandweervoertuigen

Op de parkeerplaats van Hotel Asteria, aan de rand van het tijdelijk afgesloten bosgebied, hebben zich maandagmiddag tientallen brandweervoertuigen verzameld. Pers uit binnen- en buitenland is neergestreken en in en rondom de horecagelegenheid wachten geëvacueerden op updates over de recreatieterreinen die ze maandagmiddag plotsklaps moesten verlaten.

De af- en aanrijdende brandweerauto’s geven intussen een proefwerk topografie. Uit het bosgebied komen de voertuigen van onder meer de korpsen van het Gelderse Wijchen en West-Brabantse Ulvenhout en Riel. Nieuwe, verse wagens voeren blusapparatuur en mensen (beroeps én vrijwilligers) aan uit diverse plaatsen in Twente.

Slechts enkele vierwielers gebruiken zwaailichten en sirenes. Het meeste geluid komt van de Chinook-helikopters die met grote plenzen water aanvliegen en die na lozing weer afbuigen naar de Maas voor een nieuwe lading.   

De brand zelf valt bij het hotel nauwelijks te ruiken. Het dorp Holthees, ten noorden van de bosbrand, vlak over de provinciegrens in Noord-Brabant, heeft het meeste stankoverlast. Hoe langer je die ‘proeft’, hoe vervelender. Lokale autoriteiten hebben dan ook aanbevolen om ramen en deuren gesloten te houden.

Koele flesjes frisdrank

De doordringendste geur bij het Hotel Asteria komt van de maaltijden die leden van het Rapid Relief Team – een vrijwilligersorganisatie die onder meer hulpverleners van catering voorziet – onder een partytent op de parkeerplaats in de aanbieding hebben. De brandweerteams die uit het bos komen (met de uniformbroek nog aan, de jassen uit en met doorweekte shirts en hemdjes onder de bretels) zijn zichtbaar toe aan hun porties. En anders wel aan de koele flesjes frisdrank.

Voor sommigen is dit niet de eerste bosbrand deze zomer. Aschwin Verheijden, teamleider van de brandweer Limburg-Noord, hielp met collega’s in de laatste twee weken van juli met blussen in Spanje. „In de Pyreneeën maar ook in de buurt van Tarragona. In heel verschillende hoeken van Catalonië dus.”

De omvang van de branden daar is een stuk groter, constateert Verheijden. „Maar je hebt ook te maken met een heel andere bodemgesteldheid. Op rotsige grond maak je veel makkelijker stoplijnen dan op de zandgrond bij Venray.” Toch is Spanje niet per se te verkiezen: „In Noord-Limburg heb je weer geen steile hellingen en om de driehonderd meter of zo wel een pad, waardoor je makkelijker bij de vuurhaarden kunt komen.”

Waar wat rust na het blussen in Spanje welkom was geweest, moeten Verheijen en z’n team door de brand in de Boschhuizerbergen nu weer flink aanpoten. Bij voorkeur door „achter het vuur aan te blussen”, want dat is „vaak het effectiefst. Dan kom je in de buurt van de ‘motor’ van een brand”.

Het kan gaan spoken

Rond de middag trekt de wind aan. „Meestal geen goed nieuws”, weet Verheijden. „Tussen twaalf en drie ’s middags heb je sowieso meestal te maken met de meest kritieke uren. De temperatuur is dan het hoogst en de wind vaak het hardst.”

Maar deze dinsdag kan het ook later nog gaan spoken. De weerdiensten voorspellen hevige onweersbuien. Dat kan helpen óf juist verergeren. Verheijen: „Valt de regen óp de brandhaard, dan helpt dat.” Maar als het „een kilometer of twintig verderop valt”, brengt de neerslag koude lucht met zich mee, die horizontaal uitslaat en „dan krijgen we waarschijnlijk te maken met extra winden”. En die wakkeren de brand weer aan.

Zowel de Limburgse commissaris van de koning Emile Roemer als de Venrayse burgemeester Michiel Uitdehaag laat zich dinsdag aan de rand van het brandende bosgebied informeren over de stand van zaken. De woordvoering laten ze over aan de brandweer.

Later op de avond bleek dat het onweer Venray en omgeving heeft overgeslagen, grote buien zijn er niet gekomen.

Bluswerk in Oostrum, in het natuurgebied Boschhuizerbergen

Foto’s Rob Engelaar / ANP

Vuurwerk afgelast

De woordvoerder van Uitdehaag laat wel weten dat de gemeente de opvang van geëvacueerde campinggasten in de nacht van maandag op dinsdag heeft betaald. „Nu bekijken we wie terug naar huis of naar elders kan. Voor wie geen plek heeft, zullen we ook vannacht zorgen.” Op z’n vroegst mogen de campinggasten morgenvroeg om 10.00 uur terug. 

In Venray is het intussen ook de grootste kermis van Noord-Limburg gaande. Het voor vanavond geplande vuurwerk is „vanwege de aanhoudende droogte en de kans op brand” afgelast.

Lees ook

Toen de brandweerlieden naar Biscarrosse kwamen om te blussen, boden de jagers aan om te koken