Recordaantal bouwvergunningen, maar woningaanbod groeit voorlopig niet

Meer vergunningen betekent niet automatisch meer woningen, zegt Maurice van Sante namens ING Research tegen NU.nl. "Tussen vergunning en sleuteloverdracht zit vaak ruim twee jaar." Een woning moet eerst nog worden gebouwd. Bovendien kunnen projecten extra vertraging oplopen doordat woningen nog niet zijn verkocht, plannen wijzigen of een nieuwe vergunning nodig is.

Volgens Van Sante kan de nieuwbouwverkoop tegenwoordig iets langer duren, omdat de voorkeur uitgaat naar bestaande woningen. De verkoopgolf van voormalige huurwoningen vergrootte dat aanbod. "Bestaande bouw is stabieler dan nieuwbouw. Niet alleen kun je er binnen een paar maanden intrekken, je kunt daardoor ook je huidige woning sneller verkopen."

"Ook weet je beter wat de woning waard is en welke risico's je loopt", zegt Van Sante. Bij nieuwbouw kun je vaak pas na anderhalf jaar verhuizen. Het is onzeker hoe de markt zich tegen die tijd heeft ontwikkeld en of je überhaupt nog wel een baan hebt. "Misschien zijn de huizenprijzen tegen die tijd wel gedaald."

Verder loopt de bouw ook tegen allerlei obstakels aan die het bouwproces belemmeren. Daardoor ligt het aantal woningen waaraan wordt gestart met bouwen jaarlijks tienduizend tot vijftienduizend lager dan het aantal verleende vergunningen. Het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen stijgt naar verwachting slechts geleidelijk naar ongeveer 71.000 in 2026 en 74.000 in 2027.

Daarmee haalt het kabinet het doel van 100.000 extra woningen per jaar niet. Volgens hoogleraar woningmarkt Peter Boelhouwer gaat die doelstelling niet alleen over nieuwbouw, maar ook over allerlei andere toevoegingen aan de woningmarkt.

Verder ziet ook hij een stuwmeer aan bouwvergunningen ontstaan. "Nu corporaties voorzichtiger zijn, zijn beleggers terughoudender. En doordat de hypotheekrente is opgelopen, is onduidelijk wat ermee gaat gebeuren."

"De bouw is een veelkoppig monster", ziet Van Sante. Hij noemt vier belangrijke knelpunten: stikstofbeperkingen, een tekort aan personeel, onvoldoende netcapaciteit en hoge bouwkosten. Meer dan de helft van de geplande woningbouwprojecten ligt binnen 5 kilometer van stikstofgevoelige natuur. Daardoor krijgen projecten vaak geen vergunning. Ook is er vaker voor bouwprojecten niet genoeg ruimte op het elektriciteitsnet.

Van Sante is ondanks de achterblijvende bouw voorzichtig positief. "We zijn nog niet waar we moeten zijn, maar het gaat de goede kant op." De recordstijging van het aantal bouwvergunningen is volgens ING Research een goed teken, maar zorgt voorlopig nog niet voor een groter woningaanbod.

In de eerste vier maanden van 2026 werden nog altijd 7 procent minder nieuwbouwwoningen opgeleverd dan een jaar eerder. ING Research verwacht dat die achterstand later dit jaar grotendeels verdwijnt. Daardoor komt het totale aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen in 2026 uit op ongeveer 71.000. Voor 2027 verwacht ING Research een voorzichtig verder herstel van de nieuwbouwproductie.