Jeugdgezondheidszorg voor twintigduizend asielkinderen is vanaf oktober maanden niet beschikbaar

Wie gaat pasgeborenen op COA-locaties vaccineren? Over nog geen twee maanden, op 1 oktober, stoppen jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen van contractant GGD GHOR ermee. En pas volgend jaar zomer, op 1 juni, neemt de commerciële zorgketen Arts en Zorg de jeugdgezondheidszorg aan asielzoekerskinderen van nul tot en met zeventien jaar over.

Beroepsvereniging AJN trekt namens 1.500 jeugdartsen aan de bel. Voorzitter Petra de Jong noemt onzekerheid over de preventieve basiszorg voor zo’n kwetsbare groep kinderen „onverteerbaar”. In totaal gaat het om bijna twintigduizend asielzoekerskinderen. Ze vindt het „onbegrijpelijk” dat ze onder een ander regiem gaan vallen dan de andere 3,3 miljoen kinderen in Nederland en waarschuwt voor „versnippering van de collectieve en preventieve jeugdgezondheidszorg”.

Pasgeboren baby’s krijgen in Nederland een hielprik, neonatale gehoorscreening en vaccinaties tegen onder meer mazelen en rodehond, zoals vastgesteld in het Rijksvaccinatieprogramma, vanaf twee weken tot veertien jaar. Jeugdartsen blijven de ontwikkeling van opgroeiende kinderen volgen, door ze regelmatig te wegen, te meten en te spreken, vaak met hun ouders. Al meer dan twintig jaar verlenen jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen, verspreid over 34 jeugdgezondheidsorganisaties, deze preventieve zorg ook in asielzoekerscentra.

Maar het COA moet deze gezondheidszorg voor asielkinderen van nul tot en met zeventien jaar volgens Europese regels aanbesteden. Afgelopen april won een onderdeel van Arts en Zorg, Gezondheidszorg Asielzoekers (GZA), de aanbesteding, op basis van onder meer een fors prijsverschil. De commerciële contractant levert al sinds 2018 huisartsenzorg voor asielzoekers. GZA gaat de preventieve jeugdgezondheidszorg aanbieden samen met Jong JGZ, een non-profitorganisatie die asielkinderen in Zuid-Holland Zuid zorg verleent.

Lees ook

Verdrievoudiging aantal kinderen in noodopvang: ‘Het licht blijft lang aan, er is geen toezicht en er zijn te weinig toiletten’

‘Een oplossing’

GGD GHOR Nederland reageerde geschrokken en liet via Medisch Contact weten vanaf oktober „gezien de krappe arbeidsmarkt” niet langer preventieve basiszorg voor asielzoekerskinderen te kunnen garanderen. Het COA overlegt nu met Arts en Zorg of de nieuwe aanbieder versneld aan de slag kan met gezondheidszorg voor asielkinderen. Een woordvoerder van het COA heeft er alle vertrouwen in dat er „op tijd een oplossing komt”.

AJN-voorzitter De Jong plaatst hier haar vraagtekens bij. Wie gaat deze kwetsbare groep de zorg leveren met nog minder dan twee maanden te gaan? De voorzitter vraagt zich af of er wel genoeg jeugdartsen en –verpleegkundigen beschikbaar zijn bij de commerciële aanbieder. „Er zijn al grote tekorten aan jeugdartsen en het is ook maar de vraag of die willen overstappen. Sommigen willen bij hun vertrouwde werkgever blijven, weet ik, anderen hebben al een andere baan.”

Over de onzekere overbruggingsperiode werden in mei Kamervragen gesteld aan minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) en de ministers Mirjam Sterk (CDA) en Sophie Hermans (VVD), beiden verantwoordelijk voor Zorg. Die vragen werden vooralsnog niet beantwoord.

Jeugdarts De Jong schat dat zo’n 150 fte aan jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen en doktersassistenten op asielzoekerscentra werken. Met alleen pas afgestudeerde basisartsen red je het niet, waarschuwt ze. „Basisartsen moeten eerst meters maken. De doelgroep van kwetsbare asielzoekerskinderen heeft ervaren en goed opgeleid personeel nodig. Er is sprake van een taalbarrière, er zijn soms stevige culturele verschillen, je moet traumasensitief werken.”

Ondergewicht en angstklachten

En verder is het heel belangrijk jonge asielkinderen ook te zien en hun ouders te spreken, benadrukt De Jong. „Als je tekort hebt aan personeel, beperk je je voordat je het weet tot vaccineren en een medische intake. Maar van deze kwetsbare kinderen wil je weten: hoe gaat het met hun gezondheid? Slaapt het kind nog? Kunnen de ouders het allemaal aan of moeten ze op opvoedingsondersteuning?”

Een GGD-arts sloeg in oktober 2024 alarm over de situatie van asielkinderen in de noodopvang Expo Hal Assen. Kinderen kampten met ondergewicht, angstklachten en gebrek aan privacy door grootschalige opvang. Er werd geadviseerd geen kinderen meer op deze locatie te plaatsen vanwege de ongeschikte leefomstandigheden.

Lees ook

Zorgenkind Uzair (4) uit Afghanistan viel tussen het Nederlandse zorgstelsel en het asielsysteem in