VS grijpen in om zwakke Japanse yen te stutten. Welk belang hebben zij hierbij?

Hoe ging de ingreep van de Amerikanen en Japanners in zijn werk?

De regeringen van Japan en de Verenigde Staten lieten hun centrale banken vorige week voor tientallen miljarden dollars aan yen inkopen. Ze betaalden met dollars en euro’s, als een vakantieganger bij een wisselkantoor, maar dan op veel grotere schaal. Direct steeg de waarde van de yen ten opzichte van de andere munten. Dit voorjaar deed Japan op eigen houtje al een vergelijkbare inkoopoperatie om de yen te versterken.

Dit werkt, omdat de waarde van een munt wordt bepaald door een klassiek geval van vraag en aanbod. Besluit iemand een gigantische partij appels in te kopen, dan stijgt de prijs van de andere appels omdat er minder over is voor de rest. Bij valuta werkt het niet veel anders.

In een analyse schat ING het totale bedrag dat met de operatie gemoeid was op 80 miljard dollar, grotendeels afkomstig van de Japanse centrale bank. Een vrijdag door persbureau Reuters gefotografeerd to-dolijstje van de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent vermeldde dat hij 5- tot 10 miljard dollar aan yen zou willen kopen.

Waarom staat de yen zo zwak en waarom maakt dat iets uit?

Vorige week kon je voor 1 dollar 164 yen krijgen. Het is bijna veertig jaar geleden dat de Japanse munt voor het laatst zo zwak was. Een zwakke munt maakt import duurder; dat merken Japanners aan de pomp en in de winkel. Al helemaal nu de energieprijzen zijn gestegen door de oorlog tussen de VS en Iran.

De waarde van de yen daalt al een paar jaar en dat heeft meerdere oorzaken. Zo wordt de waarde van de yen structureel omlaag gedrukt doordat de Japanse centrale bank de rente al decennialang laag houdt vergeleken met de rest van de wereld, om de gestagneerde economie aan te jagen.

Een ongewenst bijeffect is dat investeerders tegen zeer lage rentes Japanse yen kunnen lenen en daarmee dollars kunnen kopen om te investeren, bijvoorbeeld in Amerikaanse aandelen. Door deze zogenoemde carrytrade worden er veel yen aangeboden op de financiële markt en daalt de waarde dus. Ook doordat veel grote Japanse bedrijven in het buitenland investeren, waarvoor ze buitenlandse valuta aankopen in ruil voor yen, verzwakt de munt.

Op de kortere termijn spelen zorgen over het economische beleid van premier Sanae Takaichi mee. Neem haar plan om de btw op voedsel en drank te verlagen van 8 procent naar 1 procent. De financiële markten vragen zich af of deze grote hap uit de begroting wel verantwoord is.

Wat kan dit de Verenigde Staten allemaal schelen?

Hoewel president Donald Trump het zondag over een ‘teken van vriendschap’ had, is de Amerikaanse ingreep geen pure liefdadigheid. Zo maakt een zwakke yen Japanse exportproducten relatief goedkoop voor Amerikanen. Daar heeft Trump een notoire hekel aan, omdat hij dit als een gevaar ziet voor de Amerikaanse industrie.

De zwakke yen zal ‘naar verwachting een aanhoudende bron van spanning blijven in de economische betrekkingen tussen de VS en Japan’, schreef Hung Tran, voormalig adjunct-directeur van het Internationaal Monetair Fonds, vorige maand in een artikel voor denktank Atlantic Council.

Maar er speelt meer. Als de Japanse munt blijft verzwakken, kan Japan ervoor kiezen massaal Amerikaans staatsschuldpapier in te ruilen voor yen, vreest men in Washington.

Amerikaans schuldpapier geeft op een vooraf vastgestelde datum recht op het uitgeleende bedrag, plus tussentijdse rente. In de tussentijd is het vrij verhandelbaar. Wereldwijd is het populair als spaarpot omdat het relatief waardevast is.

Als Japan, de grootste buitenlandse bezitter van Amerikaanse schulden, de financiële markten overspoelt met Amerikaans schuldpapier om de yen te stutten, wordt het voor de Amerikaanse overheid moeilijker beleggers te interesseren voor nieuw schuldpapier. Daardoor zal ze onherroepelijk een hogere rente moeten bieden. En dat betekent weer een duurdere Amerikaanse staatsschuld.

Is de Amerikaans-Japanse actie genoeg om de yen uit de brand te helpen?

Na de ingreep van Japan en de VS steeg de waarde van de yen tot ongeveer 157 yen per dollar; sindsdien is de munt nog iets verder gestegen. Hoe lang dat effect aanhoudt, valt te bezien. Zowel de Amerikaanse minister van Financiën Bessent als zijn Japanse ambtsgenoot Satsuki Katayama heeft al gezegd bereid te zijn opnieuw yen in te kopen als dat nodig is.

Analisten zijn het erover eens dat de structurele problemen van de yen er nog zijn. ‘Zelfs als de yen op de korte termijn verder versterkt, blijven we geloven dat de neerwaartse druk op de lange termijn in stand blijft’, schreef de Britse bank Barclays maandag. Wil het probleem van carrytrade bijvoorbeeld worden verminderd, dan moeten de rentestanden in de VS en Japan eerst dichter naar elkaar toe kruipen, concludeert ING. Daarvoor zou de Japanse centrale bank de rente moeten verhogen, maar dat is ook niet pijnvrij: het gaat ten koste van de economische groei.