Door Kremlin tot ‘buitenlands agent’ bestempelde politicus Boris Nadezjdin duikt op in Parijs

Het lijkt haast een vakantievideo, het filmpje waarin Nadezjdin bekendmaakt dat hij nu in Parijs is. Gekleed in een gele polo en met op de achtergrond pontificaal de Eiffeltoren spreekt Nadezjdin zijn volgers toe. Uit wat hij zegt, valt te concluderen dat zijn verblijf mogelijk voor langere tijd is: ‘Ik heb goed nieuws: ik leef en ik ben vrij. Maar helaas ben ik nu niet in Rusland. Op dit moment moet ik me oriënteren en bedenken wat ik hierna moet doen. Ik zal later over mijn plannen berichten.’

Hoe Nadezjdin Rusland heeft verlaten en of Frankrijk daarbij een rol heeft gespeeld, is onduidelijk. Naar eigen zeggen was het hem verboden uit Rusland te vertrekken nadat de rechter hem onlangs een straf had opgelegd.

‘Extremistisch’ symbool

Nadezjdin, die het tijdens de presidentsverkiezingen van 2024 probeerde op te nemen tegen president Poetin, werd op 10 juli bestempeld tot ‘buitenlands agent’. Een week later kreeg hij een boete van omgerekend 11 euro voor het tonen van een ‘extremistisch symbool’; in 2023 had hij een video gedeeld met beelden van toenmalig oppositieleider Aleksej Navalny, wiens organisatie door Rusland als terroristische groepering is gekenmerkt.

Na een jarenlange campagne van intimidatie, vervolging en moord tegen oppositiepolitici gold Nadezjdin als een van de weinige overgebleven openlijke dissidenten in Rusland, al was zijn kritiek gematigder dan die van Navalny. Nadezjdins argumenten tegen de oorlog in Oekraïne richten zich vooral op de economische gevolgen en de hoeveelheid militairen die omkomen.

105 duizend handtekeningen

Dat ging het Kremlin desondanks te ver, helemaal omdat Russen die Poetin weg willen hebben, zich in 2024 achter Nadezjdin schaarden. Om presidentskandidaat te kunnen worden, had Nadezjdin 100 duizend steunbetuigingen nodig. Duizenden Russen stonden uren in de rij om hun krabbel te zetten. Hoewel Nadezjdin 105 duizend handtekeningen verzamelde, zette het Kremlin toch een streep door zijn kandidatuur. Er waren niet nader genoemde ‘problemen’ gevonden.

Deze zomer stelde Nadezjdin zich kandidaat voor de parlementsverkiezingen in september. Die verkiezingen zijn allesbehalve vrij en eerlijk, maar het Kremlin wilde waarschijnlijk zelfs symbolische overwinningen als in 2024 voorkomen. Zowel zijn status als buitenlands agent als zijn veroordeling betekende dat Nadezjdin niet aan de verkiezingen kan meedoen.

Nadezjdin zei dat hij liever niet uit Rusland zou vertrekken, maar liet de optie wel open: ‘Als het twee kanten op kan – ik ga naar de gevangenis en sterf daar of ik overleef en red mijn familie – dan red ik mijn familie.’