Home   2026-08-03 17:31:33

←

Achtergrond - Van A2 Racer tot Kamergotchi: Nederland archiveert zijn gamecultuur

Original article

Door Kevin Krikhaar

Redacteur

Feedback • 03-08-2026 06:00 108

03-08-2026 • 06:00

108

ddd

Gamepreservering kreeg afgelopen maand een flinke knauw. Dat komt natuurlijk deels doordat de productie van PlayStation-gameschijfjes in 2028 stopt. Maar vrijwel tegelijkertijd stopte de Duitse overheid ook met de financiering van een groot, ambitieus gamearchief. Toch is het niet alleen kommer en kwel. In Nederland financiert de overheid namelijk nog wél (indirect) een initiatief om games voor de toekomst te bewaren.

De Duitse Internationale Computerspielesammlung werkte jarenlang aan een project om een van de grootste gamecollecties ter wereld op te bouwen. De ICS wilde daarvoor bestaande, gefragmenteerde collecties van andere Duitse organisaties samenvoegen, metadateren voor onderzoekers en algemeen toegankelijk maken via emulatie. In totaal ging het om meer dan 60.000 gearchiveerde games, samen met consoles, verpakkingen en bijbehorende accessoires.

Voor dit project ontving de organisatie financiering van het Duitse ministerie van Cultuur en Media. Onlangs stortte dit initiatief in elkaar: de 1,5 miljoen euro aan overheidsfinanciering raakte in april op en verdere financiering bleef uit. De Internationale Computerspielesammlung besloot deze maand daarom zijn activiteiten te staken.

Toevallig kondigde Sony nog geen week eerder aan dat het in 2028 stopt met de productie van fysieke PlayStation-games. Tegelijkertijd maakte het bedrijf bekend dat de PlayStation Store voor de PlayStation 3 en PlayStation Vita offline gaat. Hoewel gebruikers gekochte games (vooralsnog) wel kunnen downloaden, onderstreept dit het belang van gamepreservering: als uitsluitend digitaal verschenen games niet meer beschikbaar zijn, raken ze mogelijk voor altijd verloren.

Gamearchivering houdt natuurlijk niet op bij dit Duitse initiatief. Er zijn in Europa verschillende initiatieven actief. Landelijke overheden financieren er een aantal. Je zou het misschien niet zeggen, maar ook in Nederland zijn diverse organisaties serieus bezig met het behoud van games.

Fysieke games PS5-games schijfjes PlayStation 5. Foto: Tweakers

Europese samenwerking

Veel Europese organisaties die zich bezighouden met gamearchivering zijn aangesloten bij Efgamp. Dat is een kennisnetwerk waarin dergelijke instanties informatie kunnen uitwisselen en gezamenlijke initiatieven kunnen beginnen. Een voorbeeld daarvan is het Games2Cloud-project, dat gegevens van games op een gemeenschappelijke plek wil bewaren. De Europese Unie financiert dit project, dat onderdeel wordt van het cloudplatform European Collaborative Cloud for Cultural Heritage (ECCCH).

In Nederland zijn er twee instanties aangesloten bij Efgamp. Een daarvan is het HomeComputerMuseum. Dat richt zich onder meer op het verzamelen van big-box-pc-games (van de collectie van Anne Bras). Ook heeft het museum een van de grootste verzamelingen CD-i-games ter wereld.

Deze CD-i-games heeft het museum gedigitaliseerd en online beschikbaar gemaakt. "Van enkele CD-i-producenten hebben wij alle gegevens ontvangen, die wij ook allemaal hebben opgeslagen op onze interne cloud (met back-up)", legt oprichter Bart van den Akker (WHiZZi) uit. "Als wij software (zoals games) of documenten tegenkomen die nog niet beschikbaar zijn, digitaliseren wij die en delen we ze via archive.org indien mogelijk."

HomeComputerMuseum
HomeComputerMuseum

Hebben gamearchivisten last van het verdwijnen van fysieke games?

Partijen als Beeld & Geluid willen games eeuwenlang bewaren. Daarom richten ze zich voornamelijk op digitalisering. Fysieke dragers kunnen op den duur last krijgen van bitrot, dus op lange termijn worden games onspeelbaar. In dat opzicht heeft het verdwijnen van fysieke games weinig invloed op de preservering van games. Het maakt het alleen wel moeilijker om games in een museum tentoon te stellen.

Dat steeds meer games in de toekomst alleen digitaal beschikbaar zijn, kan nog wel een probleem vormen. Als de digitale gamewinkels offline gaan, zoals binnenkort gebeurt met de PS3-winkel, moet je maar hopen dat de gamestudio's zelf hun digitale games nog hebben bewaard.

"Doordat er steeds meer aandacht komt voor gamegeschiedenis, hoop ik dat gamestudio's het historische belang van het bewaren van hun werk meer gaan inzien", zegt Wytze Koppelman van Beeld & Geluid. "Dus dat studio's naar ons toe komen om hun games te archiveren, in plaats van dat wij naar hen toe moeten. Dat zou fantastisch zijn."

Nederlandse gamescanon

Ook Beeld & Geluid is onderdeel van Efgamp. Het instituut slaat nog niet zo lang games op, vertelt conservator Cultuur & Entertainment Wytze Koppelman. "We zijn er in 2017 mee begonnen, nadat we gamingvideo's op YouTube gingen opslaan. Toen zijn we gaan kijken of we ook zelf software zoals games konden archiveren en presenteren in het museum."

Beeld & Geluid krijgt financiering van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het preserveren van games is echter geen wettelijke taak voor het instituut, in tegenstelling tot het opslaan van het publieke radio- en televisiearchief. Het is meer iets wat het museum 'ernaast' doet, omdat het games ziet als waardevol cultureel erfgoed. "Er komt wereldwijd steeds meer cultuurhistorische aandacht voor gamegeschiedenis, maar dat is nog vrij nieuw. Pas de laatste jaren zie je dat musea van een zekere statuur, zoals het Victoria and Albert Museum in Londen, games tentoonstellen."

Het instituut archiveert alleen games van Nederlandse bodem die van belang zijn voor de Nederlandse gamegeschiedenis. Het categoriseert de opzienbarendste Nederlandse games in een 'gamescanon'. Naast bekende games als A2 Racer en Horizon Zero Dawn staat ook het Nijmeegs Avontuur uit 1980 in de canon. Dat is voor zover bekend de eerste Nederlandse game. Andere minder bekende toevoegingen zijn Peanutbutter Power Game, die enkel is ontwikkeld voor tv-reclames van Calvé, en de kortlevende app Kamergotchi. Deze app is gemaakt voor het tv-programma Zondag met Lubach en voor Beeld & Geluid weer tot leven gewekt.

Beeld & Geluid heeft de games uit de gamescanon niet per se al gearchiveerd. Het instituut heeft 372 games in zijn collectie, waarvan er 48 zijn geëmuleerd. Beeld & Geluid is daar onlangs mee begonnen. Het gaat voornamelijk om Commodore 64- en pc-games, die in het pand zelf speelbaar zijn via de emulators DOSBox en CCS64.

Gamescanon Beeld & Geluid
Gamescanon van Beeld & Geluid

Rechtenkwesties

Beeld & Geluid loopt als 'officieel' archief wel tegen beperkingen aan bij het preserveren van games. Het instituut heeft namelijk (net als bij de andere media die het archiveert) toestemming nodig van de rechthebbenden. In het geval van games kan dat nog wel lastig zijn. "Bij radio en televisie gaat dat eigenlijk volautomatisch, doordat we afspraken hebben met de omroepen", legt Koppelman uit. "Maar op het gebied van games moeten we er nog actief op uitgaan om met de makers een schenkingsovereenkomst te sluiten."

Nationaal Archief Educatieve Games
Nationaal Archief Educatieve Games

Hoewel het over het algemeen eenvoudig is om afspraken met indieontwikkelaars te maken, is dat volgens Koppelman ingewikkelder bij grote studio's. "Zij zijn gebonden aan afspraken die ze met hun moederbedrijf of uitgevers hebben gemaakt, wat het gesprek vaak ook verlegt naar een internationaal niveau. Dat is terrein dat Beeld & Geluid nog in kaart aan het brengen is." Koppelman is optimistisch dat de grote gamebedrijven bereid zullen zijn om afspraken te sluiten.

In 'onofficiële' archieven zijn soms veel meer games opgeslagen. In het Nationaal Archief Educatieve Games zitten bijvoorbeeld zo'n 1300 titels. Dat kan doordat de initiatiefnemer rechthebbenden niet vooraf om toestemming vraagt. Zoals de naam al aangeeft, richt deze collectie zich specifiek op Nederlandse educatieve games. Daar zitten trouwens ook buitenlandse games tussen met een Nederlandse vertaling. De reikwijdte is dus anders dan die van Beeld & Geluid, dat ook niet-educatieve games verzamelt, maar geen vertaalde titels.

Zweedse megacollectie

Gamepreservering is in Nederland vrij gefragmenteerd. Er is niet één partij die probeert om een allesomvattende verzameling games te preserveren, zoals het eerdergenoemde archief in Duitsland. Elders in Europa bestaat die ambitie wél. Het grootste Europese gamearchief bevindt zich namelijk in Zweden.

Gamebedrijf Embracer richtte dit archief op met een ambitieus doel: alle fysieke videogames en alle varianten daarvan verzamelen en bewaren. Dit Embracer Games Archive bevat inmiddels meer dan 90.000 games, consoles en accessoires. Toch is de collectie nog lang niet compleet.

Wiel opnieuw uitvinden

Op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staan ook verschillende Nederlandse instanties vermeld als collectiebeheerders van (onder meer) games. Naast Beeld & Geluid en het HomeComputerMuseum noemt de site het Nationaal Videogame Museum in Zoetermeer. Hoewel deze organisatie (vooralsnog) niet is aangesloten bij Efgamp, is ze sinds kort wel serieus bezig met gamearchivering.

Het museum is nog bezig met het registreren van zijn collectie. Naar schatting gaat het om meer dan 500 arcademachines, 2000 videogames en 100 consoles. Het museum beperkt zich niet tot Nederlandse games, maar wel tot games die in Nederland worden gespeeld. Amerikaanse of Japanse games zijn dus geen prioriteit.

"Daarnaast kijken we naar aspecten zoals populariteit en maatschappelijke impact", vertelt collectiemedewerker Lidy de Leeuw. "De klassiekers uit de game-industrie nemen we natuurlijk op in de collectie. Ook meer obscure titels die binnen een nichefandom erg populair waren, of een bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van gameplay door bijzondere elementen toe te voegen, nemen we op."

Nationaal Videogame Museum
Nationaal Videogame Museum

Het museum bewaart de games, consoles en arcadekasten in een zo constant mogelijk klimaat en met weinig daglicht, zegt De Leeuw. "We kennen games een score toe op basis van hun fysieke staat. Daardoor kunnen we in de gaten houden wanneer we minder beschadigde exemplaren vinden waarmee we games in slechte staat kunnen vervangen. In de toekomst willen wij onze games ook digitaal preserveren. Maar omdat we de fysieke collectie nu nog registreren, willen we dat eerst afronden."

Wel loopt het museum tegen beperkingen aan bij het langdurig conserveren van games. "We missen nieuwere apparatuur, een grotere ruimte, mankracht en tijd. Er is zoveel vast te leggen, maar omdat videogames als museaal concept nog relatief nieuw zijn, bestaan er nog geen handboeken. Er zijn nog geen vaste richtlijnen voor beheer en behoud. Daardoor moet je als technisch museum het wiel in sommige gevallen opnieuw uitvinden."

Redactie: Kevin Krikhaar • Eindredactie: Monique van den Boomen.

Reacties (108)

Beeld & Geluid is daar onlangs mee begonnen. Het gaat voornamelijk om Commodore 64- en pc-games, die in het pand zelf speelbaar zijn via de emulators DOSBox en CCS64.
Commodore 64-diskettes worden gepreserveerd met KryoFlux. Dit is niet een normale disk imager, maar maakt een kopie van de magnetische flux op de diskette. Dus een laag dieper dan de bits. Sommige diskettes hadden dubieuze kopieerprotecties op sectorniveau, en dat kopieer je op deze manier ook mee. Je kunt de magnetische flux vervolgens ook inzichtelijk maken, en eventuele beschadigingen proberen op te lossen. En die ruwe data kan softwarematig vervolgens weer worden omgezet naar een disk image, zoals een .d64-file.

Het leuke is dat je hier ook niet beslist een Commodore diskdrive voor nodig hebt, sommige pc diskdrives werken ook prima, zoals Teac FD-55 drives. Normaalgesproken kunnen pc diskdrives geen C64 floppy's lezen, maar de KryoFlux controller vraagt de controller om de ruwe flux-data, niet om bits en bytes.

Beeld & Geluid is overigens niet de eerste die hier aan begint, er zijn al meerdere preservation-archieven.

[Reactie gewijzigd door Bergen op 3 augustus 2026 10:01]

Interessant, ik heb nog een Rick Dangerous II voor c64/c128 CIB, dus met de comic en alles. Ik durf die schijf niet meer in mijn diskdrive te doen heh.

Daar een kopie van trekken en het origineel opzij leggen lijkt mij een goed idee.
Cool, die zie je niet zo vaak! En ja zo'n exacte kopie maken is een perfect klusje voor een KryoFlux. Maar oude diskettes kun je gerust in de drive doen hoor. Verassend genoeg doen de meeste diskettes van vroeger het nog steeds prima.
Leuk om zoiets te ondernemen met een groep enthousiastelingen, maar dit is niet iets waar de overheid zich (financieel) mee bezig zou moeten houden.
Dan moet je ook de rijksmusea opheffen en geen kunst meer aankopen van ons belastinggeld.

Ook al dat computerspul uit het jonge verleden hoort in mijn optiek bewaard te worden, en daar mag een overheid best wat knaken voor reserveren om te kunnen doen.
Bor Coördinator Frontpage Admins / FP Powermod @Scooper • 3 augustus 2026 08:26
Waarom niet? Valt dit bv niet onder kunst en cultuur waar de overheid geld in stopt doormiddel van o.a. subsidies etc? Het is voor sommige organisaties erg moeilijk tot onmogelijk om zelf voorzienend te zijn terwijl ze wel een belangrijke rol vervullen op dit vlak.

De totale overheidsuitgaven aan cultuur in Nederland bedragen bijna 3,9 miljard euro per jaar, afkomstig van het Rijk, provincies en gemeenten.

[Reactie gewijzigd door Bor op 3 augustus 2026 08:28]

Het betreft in dit geval alleen wel grotendeels materiaal van niet-Nederlandse herkomst dus ik vind de vraag op zich wel reëel of er dan wel Nederlands belastinggeld aan moet worden besteed.
De musea hangen ook vol met kunst die niet van Nederlandse bodem komt. Ik denk niet dat dat persé het leidende criterium moet zijn. Uiteindelijk is het een politieke keuze, net als bij de financiering van musea e.d.
Even los van het feit dat ook andere musea meestal niet beperkt zijn tot uitsluitend Nederlandse objecten in hun collectie, is er duidelijk wel extra focus op en aandacht voor games van Nederlandse bodem. Dat staat ook gewoon in de tekst (over Beeld & Geluid):
Het instituut archiveert alleen games van Nederlandse bodem die van belang zijn voor de Nederlandse gamegeschiedenis. Het categoriseert de opzienbarendste Nederlandse games in een 'gamescanon'.
probeer het even als volgt te bekijken, los van het nostaligische, is het in het bezit hebben van zaken die te reverse-engineren zijn op zich een economisch voordeel indien er zich ooit een situatie zich zou voordoen om dit te gebruiken om sneller terug technologie te kunnen maken die op dat moment niet meer mogelijk zou zijn.

Ik denk dat velen niet goed beseffen hoeveel tijd het zal nemen om alle tech die we vandaag hebben terug uit te vinden als we morgen plots terug van nul dienen te starten, veel van de kennis die we vandaag hebben bevindt zich op dat waar we de kennis voor nodig hebben om het te maken...

Laten we hopen dat we nooit in zulk een post-anarchische of post-apocalyptische wereld terecht komen, maar dan sta je liever langs de kant van de wereld die op zich sneller terug kan ontplooien.
Ik denk zo maar dat er wel andere plekken zijn waar de overheid beter geld niet aan kan besteden c.q. (te veel) geld over de balk gooit. Dit is één van de dingen die historisch gezien erg interessant zijn. Zeker omdat die ontwikkelingen veel sneller gaan dan van bijvoorbeeld kunst in het Rijksmuseum.
Als je (vanuit de overheid) wil dat games bewaard en speelbaar blijven, dan zullen uitgevers en ontwikkelaars hier aan mee moeten werken en offline versies beschikbaar moeten maken, als de support stopt. De overheid zou dit niet alleen moeten financieren, maar ook wetten voor moeten aannemen. Jammer dat het Stop Killing Games (nog) niet gelukt is.
Inderdaad, want als een spel beveiligd is met een online verificatie heb je er niets aan zonder onbeveiligde versie. Dit geldt ook voor multiplayer games die een server vereisen.

[Reactie gewijzigd door Burns op 3 augustus 2026 10:16]

Daar is Stop Killing Games hard mee bezig.

Dit is overigens niets nieuws. Er zijn bijvoorbeeld console exclusives die enkel online gedistribueerd werden. Denk aan Affordable Space Adventures voor Wii U. Dat soort spellen zijn nu officieel niet meer verkrijgbaar en waren nooit archiveerbaar buiten een console om (of een opslagmedium hard gebonden aan een enkele console).

Al wil je dat soort spellen archiveren, dan zal je je moeten richten op piraterij. Tijd om kaperbrieven een nieuw leven in te blazen? ;)

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 3 augustus 2026 07:30]

Waar ik me veel meer zorgen over maak zijn de streaming diensten. Als er goede exclusives voor komen, dan wordt het echt lastig om die te archiveren. Technisch gewoon onmogelijk voor piraten, en zelfs legaal met medewerking wordt het best lastig omdat je hun infrastructuur moet nabootsen.
Als gamer links laten liggen en het probleem is opgelost voor het een probleem is.
Ja maar dat gebeurt natuurlijk niet. Wij hardcore gamers wel, maar er zullen ook een hoop mensen zijn die het niet boeit. En daar zal de massa toch vooral zitten.

Ik denk dat het falen van diverse streaming diensten er meer aan lag dat de markt en techniek er nog niet klaar voor was. De grootste fail is natuurlijk Stadia geweest maar Google heeft nooit een lange adem gehad.

Zeker met de steeds duurder wordende hardware zou het me niet verbazen als consumenten liever een zeg 30-40 euro p/m aan een cloud gaming dienst uitgeven dan 1000+ euro voor een console.
40 pm voor een 1000 euro console heb je eruit in 25 maanden, dus iets meer dan 2 jaar. Een console gaat 5 - 7 jaar mee tegenwoordig.
Dus is het economisch slimmer die console te kopen.
Als je elke dag speelt ja.

Ik weet niet hoe het bij jou zit maar in de zomer speel ik eigenlijk helemaal niks ondanks dat ik een vette PC heb staan, dus dan zou ik zo'n abo stopzetten als ik dat had.

Nou speel ik wel vooral VR en daar is het dan gewoon te warm voor, maar ik heb ook helemaal geen zin om in de hitte te gaan zitten gamen.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 3 augustus 2026 09:19]

Dat jij en ik misschien niet vergeten het abo te stoppen, maar sportscholen leven op jaarcontracten die vergeten worden. Zo ook vele andere takken van sport (pun not intended).
Een kwart vergeet abo's af te zeggen: https://www.nibud.nl/onde...apport-abonnementen-2021/
Dan ga je uit van het economische model waarin mensen altijd rationele en weloverwogen keuzes maken op basis van volledige informatie en voldoende middelen hebben om alle keuzes te kunnen maken. Maar wat dit soort economische modellen negeren is emotie, beschikbaarheid en sociale en financiële situaties.

In de praktijk heb je 'present bias', waar mensen liever direct iets hebben, al kost dat ze extra. Ze zullen bijvoorbeeld liever €50 direct ontvangen dan €100 morgen.

Ook kan niet iedereen even €1000 voor een console ophoesten. Als ze die €40/maand wel kunnen missen, willen ze niet 2 jaar sparen. Door een abonnement te nemen, kan je direct gamen.

Dan zal er een groep zijn die het 'gemak' argument zal aannemen. Geen gedoe met spellen etc, gewoon spelen. Dat er allemaal nadelen aan kleven zegt de fabrikant er niet bij.

Dus de keuze is in de praktijk vaak geen echte keuze.
Dat snap ik, daarom schreef ik:
Dus is het economisch slimmer die console te kopen.
Dat ik persoonlijk nooit een TV ofzo zou leasen / huren, omdat je in diezelfde tijd dat je hem hebt die tv al 4 keer had kunnen kopen, wilt niet zeggen dat andere dat niet doen.
En: https://www.nibud.nl/onde...apport-abonnementen-2021/
Een kwart van de mensen laten hun abo's lopen ook al doen ze er niets mee, ze vergeten ze.
Denk dat juist de casual gamer geen 30-40 euro overheeft voor een abbo.

Persoonlijk denk ik dat de PS6 en XBOX (geen idee hoe de nieuwe gaat heten) wel eens massaal minder konden verkopen en dat mensen blijven hangen op de vorige generatie, die dan ook weer de vorige generatie kan spelen. Als ik zie wat voor gigantische backlog ik persoonlijk heb op de PS4 en PS5, dan kan ik daar mijn hele leven wel mee vooruit denk ik.
Ook omdat de nieuwe consoles naar mijn verwachting over de 1000 euro gaan kosten.
Dan hoop ik dat je backlog
  • fysiek is
  • geen day one patches nodig heeft.
Gelukkig kan je dat zien: https://www.doesitplay.org/

Anders moet je toch je console ombouwen en testen eer je dat doet, anders zou je zomaar niet je backlog kunnen gebruiken.
Ja mijn backlog is fysiek. En voor zover ik weet zitten daar geen spellen tussen die niet werken zonder patch.
Als wij, mensen die wel zo denken en doen, stap voor stap persoon voor persoon dit soort dingen duidelijk maken en daarmee overhalen anders te gaan denken (al is het maar 'af en toe') is het al winst. Zeker wanneer het door die persoon ook weer doorverteld gaat worden.

Hetzelfde probleem bij toko's als Amazon en Bol. Ook die zouden we met ons allen moeten mijden als de pest die ze voor de gehele samenleving zijn.
Hetzelfde probleem bij toko's als Amazon en Bol. Ook die zouden we met ons allen moeten mijden als de pest die ze voor de gehele samenleving zijn.
Zouden moeten ja maar in de praktijk gebeurt dat helemaal niet. Ze doen geweldig goede zaken.

En ik heb geen zin om mensen over te gaan halen eigenlijk. Dat zet toch geen zoden aan de dijk en ik heb wel betere dingen te doen. Ik ben geen wereldverbeteraar.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 3 augustus 2026 21:59]

Waar ik me veel meer zorgen over maak zijn de streaming diensten. Als er goede exclusives voor komen, dan wordt het echt lastig om die te archiveren.
Ik niet echt. Door natuurkundige beperkingen gecombineerd met steeds meer regulering en beperking van datacentrums, kan met streaming nooit een publiek zo groot als de huidige console- en PC-spelers aangeboord worden. Uiteindelijk gaan de grote getallen spelen en die voorzie je niet in hun behoeften via streaming.

Maar ondanks mijn sceptische houding kan het natuurlijk alsnog gebeuren. Regulering is de enige bescherming tegen dat scenario.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 3 augustus 2026 08:44]

Ik denk dat de dichtheid binnen datacenters nog een stuk hoger kan, en daar zullen nu ongetwijfeld ook flinke stappen in gezet worden met de opkomst van AI wat immers ook heel veel compute vereist.

Ik heb pas nog een supercomputer bekeken en die deden bijvoorbeeld waterkoeling in elke server, met enorm grote pompen om ze allemaal te bedienen.

En de huidige generatie AI servers zijn eigenlijk gewoon GPU's, uiteindelijk zullen er echte AI accelerators komen en dan zijn die GPU's al snel 'overbodig' en dan makkelijk weggezet voor een streamingdienst wellicht. Maargoed we gaan het zien. Ik vind zelf GeForce Now wel eens fijn als ik op reis ben, maar dan speel ik het een weekje en dan zeg ik het weer op.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 3 augustus 2026 09:23]

Ik denk dat de dichtheid binnen datacenters nog een stuk hoger kan, en daar zullen nu ongetwijfeld ook flinke stappen in gezet worden met de opkomst van AI wat immers ook heel veel compute vereist.
Het probleem is niet dichtheid binnen datacenters, maar afstand tussen datacenters en spelers. Datacenters kenmerken zich door veel zaken te centraliseren. Er zijn veel plekken in de wereld met veel gamers zonder een datacenter dichtbij genoeg om de vertraging van livestreaming insignificant te maken. Het centrale voordeel van datacenters vervalt zodra er veel meer nodig zijn.
Er zijn dingen als final space, die exclusief waren en zijn verwijderd omdat het belastingstechnisch beter was. Drie keer raden wie de enige in de wereld zijn die dat kunnen zien?
Je kunt gameplayvideo's archiveren. OK, je hebt dan geen speelbare game, maar visuals, geluid, levelopbouw, plot, interface, die zaken zijn dan in elk geval al vastgelegd. Daarmee dek je al een heel groot deel van de 'culturele erfgoedwaarde'.

Als er af en toe eens een game niet speelbaar blijft omdat er een stugge uitgever is die niet meewerkt aan archivering, is dat dan zo'n probleem?
Ja absoluut een probleem. Daarmee kunnen mensen niet de game herbeleven. Iemand anders een spelletje zien doen is niet leuk.
Laten we dan ook al het beeld en geluid materiaal weglaten en alleen geschreven recenties er van archiveren, scheelt ook weer gedoe met uitgevers.
Ik vind dat oprecht wel een probleem. Games zijn een unieke interactief medium.

Als we het medium serieus nemen dient het ook serieus gearchiveerd te worden. Het is geen film, het is een game.

Als ik een game uit mijn jeugd wil herbeleven is het toch heel anders als ik het daadwerkelijk kan spelen versus het kijken van een video.
Dat kan je simpelweg verhelpen door een wet te maken die vastlegt dat je dan de hele infra een kopie van moet aanleveren. Het is dan moeilijk om het speelbaar te maken op een andere plek. maar dat is niet het doel per se.
En dit hebben heeeeeel veel games op disc.

Zelfs mijn Skyrim uit 2011 heeft Steam nodig om te kunnen installeren vanaf DVD.
Op dat vlak ben ik wel fan van GOG. Zij stellen je in staat onafhankelijk je eigen games te archiveren. Je hebt vervolgens geen servers of überhaupt internet nodig om ze te spelen
Waarom moet de overheid hier wetten voor aannemen? Ik begrijp de wens tot speelbaar houden en archiveren, maar zie niet in waarom dat die archivering bij wet verankerd moet zijn.

Dat de overheid regels stelt zodat duidelijk is dat je als gebruiker een tijdelijk product koopt, met eindige support, vind ik wel gepast, maar dat staat voor mij los van die archiveringswens.
En dan weer klagen dat ondernemers zich aan zoveel regels moeten houden en dat men wordt "weggejaagd" op Nederland/EU....
De EU is een grote afzetmarkt. Publishers laten zich niet wegjagen hierdoor.

Apple is toch ook niet vertrokken toen de USB C verplichting kwam?
Dat roepen vooral bedrijven die druk willen zetten om minder belasting te betalen of door minder regulering meer winst kunnen maken.

Allemaal gemekker om geld. En uiteindelijk blijkt dan dat we in de EU toch praktisch de beste infrastructuur (zowel fysiek als digitaal) en een gigantische afzetmarkt hebben, waardoor ze toch maar blijven.
Het is een van de weinige dingen die ik denk dat ze in het VK wel goed hebben geregeld. Ze hebben daar een nationaal archief voor media (alle media, digitaal of papier etc) en als je iets openbaar publiceert in het VK ben je verplicht bij wet een kopie in te leveren.

Dat levert in deze tijd van DRM en online media een heleboel problemen op, maar in principe hebben ze een wet om mee te schoppen. Inleveren van games is dus ook gewoon verplicht.

Dat zou Nederland of de EU ook moeten doen. Verplicht een DRM vrije kopie inleveren waar onderzoekers altijd toegang toe hebben, dus ook eventuele server software. Het hoeft niet speelbaar te zijn voor het grote publiek. Er zit uiteindelijk een tijd copyright op. Maar het moet voor geaccrediteerde onderzoekers beschikbaar zijn.
als je iets openbaar publiceert in het VK ben je verplicht bij wet een kopie in te leveren.
Volgens mij alleen als de media in kwestie in de UK gemaakt is.
Ik heb even vlug gechecked tegen google AI voor wat het waard is.

Met een flink aantal verwijzingen bijvoorbeeld naar:
https://www.nls.uk/about-us/who-and-what/legal-deposit/legal-deposit-for-publishers/

Maakt het niet uit waar het gemaakt is. Het gaat erom dat het in het VK gepubliceerd word, als in getoond aan het publiek. Betaald of gratis maakt ook niet uit.

Zie het maar met buitenlandse bedrijven en het internet af te dwingen..... Maar de wet is duidelijk op dat punt denk ik.
Soms snap ik niet waarom het ene preservering wel mag en zelfs door de overheid gefinancierd kan worden, en de andere niet, en zelfs niet op Tweakers of Reddit besproken mag worden. Ik mag geen archief aanleggen, maar een "organisatie" mag dat wel? Moeten we dan met zijn allen "non-profits" worden en dan mogen we gewoon alle games, films en comics thuis "archiveren"?

Als je bijvoorbeeld kijkt naar het cultureel erfgoed van soms oude en unieke comics, dan wordt de een na de andere bron weggehaald, zoals onlangs met de schatkist van ReadComicsOnline. Was het oké geweest als ze alléén de oudste comics publiek toegankelijk hadden gemaakt, en de rest alleen via een uitleen-structuur zoals de bibliotheek van Archive.com?

Als je het mij vraagt dan moet alle media (cultureel erfgoed) geconserveerd worden. Zoals de schatkamer van Beeld en Geluid. Dingen kunnen een verrassende waarde hebben. Zelfs iets wat ik in de jaren '90 zou beschouwen als afval laat nu goed de culturele normen en waarden van die tijd zien.

Maar je komt al snel tegen dat júist de dingen je wilt zien, niet beschikbaar zijn. Of de rechthebbenden zien nog commerciële waarde (waar ze niets mee doen), of de auteur schaamt zich voor de grappen die nu niet meer zouden kunnen, terwijl je daar juist naar zocht.

Net als bij comics of films of series heb je vaak dat hetgene wat je graag nog eens wilt ervaren om nostalgische redenen, of om te lezen hoe het eigenlijk afliep, gewoon legaal niet beschikbaar is. Kom je toch weer bij dat losvaste piratenarchief terecht.
Vergeet ook vooral niet het Bonami Computer museum in Zwolle. Fantastisch museum met allemaal speelbare games en speelhalkasten, die ook gigantische hoeveelheid games speelbaar houden.
Ik moest daar ook al gelijk aan denken. en vooral zit ik te denken of er niet meer samenwerking tussen die musea mogelijk is.
Want kosten en werk delen, maakt het voor alle musea natuurlijk makkelijker.
Daarom werken Nationaal Videogame Museum, Beeld en Geluid en HomeComputerMuseum ook samen op dit gebied.
Dit zou onder Fair Use moeten vallen. In Europa moeten we gewoon regelen dat wanneer een game verdwijnt, deze naar een partij als deze wordt gestuurd voor conservering.
Het concept Fair Use bestaat niet in Nederland. Je zou dan moeten kijken naar het toevoegen van een uitzonderingsgrond, zoals de thuiskopie dat ook is.
Er bestaan zeker wel uitzonderingen op auteursrecht, vergelijkbaar met Fair Use. Ik weet alleen niet of dat een term heeft in Nederlands recht. Net als Fair Use mag je materiaal gebruiken voor parodien, journalistiek en onderwijsdoeleinden. Dit laatste zou bijvoorbeeld al een toegang in de wet kunnen zijn in het bewaren van games in een museum; Deze zou als database voor game developers in opleiding kunnen dienen.
Een commercieel initiatief in Tsjechie van Ronnie Seunig en Günter Freinberger:
Terra Technica
  • Jukeboxen
  • Arcadekasten
  • Flipperkasten
  • Game consoles
  • en nog veel meer retro-apparaten om mee te spelen
Dit lijkt me een soort walhalla, als ik zo eventjes op die website rondkijk.
Hey leuk om hier over te lezen! Toevallig een poosje terug op zoek geweest naar instanties die hiermee bezig zijn, maar kwam er van deze niet veel tegen. Vindbaarheid blijft toch een probleem.

Ik was vooral op zoek om er van de leren omdat ik zelf e.e.a. aan het archiveren ben voor de Philips P2000T. Gewoon als hobby, altijd op zoek naar cassettes op bijv. Marktplaats en andere archieven, images maken, screenshots maken in een emulator (M2000) en het uitpluizen van de tapes om metadata te vinden. Hopelijk binnenkort online op een fijne website, met als het even kan een webplayer :)
edit:
Heb je nog cassettes liggen? Ik maak er graag een backup van en stuur ze dan terug!
Recentelijk vond ik bijv. winkeldemo's van Viditel, die inmiddels in het HomeComputerMuseum gedraaid worden: https://archive.org/details/viditel-demos/

[Reactie gewijzigd door Noxious op 3 augustus 2026 07:35]

Wat leuk, de p2000. Mijn allereerste computer-ervaring. Magisch, dat galgje met die groene letters, en die tapes inderdaad.
Haha ja absoluut een leuke ervaring. Voor mij ook, op de basisschool.

Hier heb je wat nostalgie:
https://i.imgur.com/JqdirhN.png
https://i.imgur.com/gT2x32M.png
Leuk, dankjewel :-)

(en dus toen kennelijk ook al kleurenmonitoren)

[Reactie gewijzigd door Znorkus op 3 augustus 2026 11:31]

Nationaal video game museum is wel echt een aanrader om te bezoeken trouwens.
Erg leuk dit soort artikelen Tweakers! Beetje bekendheid voor dit soort museau, draaiende op community members, kan zeker geen kwaad.
Het is mooi dat de originele hardware en software bewaard wordt want ja het is een soort van cultureel erfgoed maar als gamer zou ik het nog mooier vinden als oudere generaties up to date blijven voor de liefhebbers zoals Evercade | Official Website | Retro Games Consoles dat doet in samenwerking met de eigenaren van deze IP's want uiteindelijk zijn spellen bedoeld om te spelen ^^

Nintendo, Sony, Sega, Atari etc. zijn allemaal wel bezig met hardware opnieuw op de markt te brengen zoals Mini's en wordt er software toegevoegd aan abonnementen maar het is mij veel te beperkt er missen vele klassiekers en dat komt waarschijnlijk omdat het allemaal zoveel tijd kost om die klassieke spellen speelbaar op hardware van nu te maken.

Dus waarom niet licenties beschikbaar maken voor bedrijven als Evercade van spellen die ouder zijn dan 30 jaar waar wel veel interesse in is maar niet zo rendabel zijn als nieuwe spellen ? een bedrijf zoals Evercade daar kun je afspraken mee maken terwijl andere bedrijven RetroPi vol met illegale content aanbieden voor een 50€

De EU is berucht om hun regulatie dus laat hun het eens voor elkaar krijgen dat spelers eigendom kopen en dat ook houden en dat derde partij op een legale manier klassieke hardware en software kan blijven aanbieden en het gaat nu om spellen van omstreeks de jaren 70 tot 90 maar spellen van PS1, PS2, PS3, N64, Gamecube, Wii, NDS, xbox, XB360 zijn ook al zeldzaam en het waard om bewaard te blijven en gespeeld te worden.

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn