Nieuwe AI-transparantieregels: chatbots moeten zich kenbaar maken
Sinds vandaag moet direct duidelijk zijn of iemand met een AI-systeem te maken heeft, of dat nu gaat om een chatbot, AI-gegenereerde foto's en filmpjes of een telefonische AI-receptionist. De verplichting vloeit voort uit de Europese AI-verordening, die twee jaar geleden als eerste uitgebreide AI-wet ter wereld in werking trad en gefaseerd wordt ingevoerd. Vanaf vandaag geldt een strengere transparantie-eis.
Regels gaan over misleiding
Volgens tech-expert Bert Hubert, die in het radioprogramma 'Met het Oog op Morgen' toelichting gaf, draait de wet vooral om het voorkomen van misleiding. Beeld, geluid of video van iets wat zou kunnen bestaan, moet gelabeld worden zodra het met een misleidend doel wordt ingezet. Een AI-filmpje van een kat mag zonder label, tenzij wordt beweerd dat die kat te koop is: in dat geval wordt de indruk gewekt dat iets echt is, terwijl dat niet zo is. De regels gelden voor bedrijfsmatig gebruik. Individuen die politieke beelden of deepfakes maken vallen daar dus buiten en hoeven geen label te gebruiken.
AI-receptionist bij de tandarts
Steeds meer bedrijven zetten een AI-receptionist in om de telefoon op te nemen, zoals Fraai Tandartsen in Rotterdam. Patiënten krijgen daar sinds afgelopen zomer de AI-assistent 'Eva' aan de lijn. Tandarts-implantoloog Stefan Peulen had aanvankelijk twijfels, maar zag door een personeelstekort aan balie-assistenten geen andere optie. Samen met Anwar Sahraoui van Voicelabs bouwde hij de bestaande AI-assistent om tot Voicelabs Dental, speciaal voor tandartsenpraktijken. De assistent doet volgens Peulen alle taken van een reguliere balie-assistent, maar dan continu beschikbaar, en verdeelt bovendien zijn agenda zo dat hij meer patiënten kan behandelen. Een klein aantal patiënten wil liever met een medewerker spreken, wat volgens Peulen ook altijd mogelijk blijft.
Ook sollicitatiesoftware valt onder de nieuwe wet
De regelgeving raakt ook AI die wordt gebruikt bij sollicitaties. Wanneer een werkgever software gebruikt om sollicitanten te selecteren, moet die software gekeurd zijn en inzicht geven aan afgewezen sollicitanten, aldus Hubert. Dit type software wordt in Europa nog niet veel gebruikt.
Toezicht loopt nog achter
De wet geldt voor alle interactie met een AI-systeem, dus ook voor tv-reclames die met AI zijn gemaakt, laat een woordvoerder van de Autoriteit Persoonsgegevens weten. Vanaf vandaag gaan het AI Office van de Europese Commissie en nationale toezichthouders de regels handhaven. Chatbots en andere interactieve AI-systemen moeten gebruikers vertellen dat ze met AI te maken hebben en niet met een mens. Deepfakes moeten worden gelabeld en AI-gegenereerde of bewerkte content moet machineleesbare markeringen krijgen. In Nederland is nog geen centrale toezichthouder aangewezen, maar zijn er ongeveer acht instanties bij betrokken, en volgens Hubert gaat de Nederlandse overheid traag te werk met de handhaving. Aanbieders van systemen die al vóór vandaag op de markt waren, krijgen overigens tot 2 december 2026 de tijd om aan de markeringsplicht te voldoen.
Burgers merken de nieuwe regels volgens Hubert vooral wanneer ze online met een assistent chatten, omdat dan duidelijk wordt of ze met een mens of een systeem te maken hebben. Labels bij AI-foto's laten volgens hem nog wat langer op zich wachten.
'AI-medewerkers' (@Gemini-AI-impressie)