Ineens waren er meer dan 50.000 migranten in Ceuta. ‘De wildste theorieën doen de ronde’

‘In het kleine historische centrum van Ceuta is weinig te merken, maar er rennen net twee druk bellende politieagenten voorbij, waardoor je zelfs hier kunt voelen dat er iets gaande is. Het leger, de Guardia Civil en de lokale politie zijn bezig met een soort kat-en-muisspel met de migranten. In de nacht kun je nog horen hoe ze migranten achternazitten. Politieauto’s rijden door de straten van Ceuta en je kunt agenten horen roepen. Ze hebben kennelijk moeite de migranten en de bevolking uit elkaar te houden.

‘Groepen migranten worden met militaire voertuigen bij elkaar gedreven en richting de grens gedirigeerd. Wie maar één stap buiten de kolonne zet, wordt hardhandig teruggeduwd. Veel migranten zijn geslagen.’

Ceuta is een exclave op de noordkust van Afrika. Kun je Gibraltar van daaruit zien?

‘Zeker. Gisteren was het mistig, maar als het helder is, kun je de overkant heel goed zien. De Straat van Gibraltar is maar erg smal. Je zou de afstand kunnen zwemmen, zou je denken, maar dat lukt niemand. Ook de veerboot neemt niemand mee die geen visum heeft. En toch gelooft iedereen die eenmaal Ceuta heeft bereikt, dat dat laatste stukje naar Europa ook zal gaan lukken. Ik heb al veel migranten gesproken die zo denken. Het is wrang dat sommige politici precies hetzelfde denken: dat migranten via Ceuta makkelijk Europa in kunnen. Dat blijkt helemaal niet waar.’

Hoe is de lokale bevolking eronder?

‘Mensen hebben de afgelopen dagen hun luiken gesloten en de deur op slot gedaan. Ze hebben gewacht tot alles over zou zijn. Ik heb wel een paar mensen gezien die stonden te juichen bij het optreden van het leger. En vanuit de verte konden we soms zien dat mensen met bezemstelen de straat opgingen om migranten weg te houden uit hun eigen wijk.

‘Je hebt in Ceuta ook een gemeenschap van lokale Marokkanen, die voor een deel wonen in sloppenwijken in de buurt van de grens. Wat mij verbaasde, was dat juist die groep niets moest hebben van de migranten, en vooral van de aandacht die zij trokken van leger, Guardia Civil en politie. De migranten werden hun wijk uit geslagen omdat ze de Marokkanen daar een slechte naam bezorgden.

‘Anderen nemen het op voor de migranten, vaak tieners, meest twintigers. Ze beschermen ze tegen de knuppels van de militairen, brengen ze water en wat te eten, omdat ze uitgeput zijn, rode ogen hebben en zwaar vervuild zijn. Vooral degenen die hier al een week of meer zijn.’

Hoe kan het dat er zoveel migranten ineens de grens over kwamen?

‘Niemand weet het precies. Dit speelt al meer dan een week. Je hoort van migranten en leest in Spaanse media dat de Marokkaanse politie aan de andere kant van de grens ineens verdwenen was. Marokko heeft ook een geschiedenis van het onder druk zetten van de twee Spaanse exclaves (Ceuta en Melilla, red.). Waarom nu? En waarom ineens zoveel? Wat heeft Spanje gedaan? Wat zou het kunnen zijn?

‘De wildste theorieën doen de ronde. Marokko zou boos zijn omdat de Spaanse premier Sánchez Algerije heeft bezocht, want Algerije steunt Polisario, de bevrijdingsbeweging van de Westelijke Sahara, die door Marokko wordt bestreden. Of reageert Marokko op Donald Trump, die uithaalt naar Spanje? Welke rol spelen de sociale media? We weten het niet.’

Zijn de migranten inmiddels weer weg?

‘De actie van leger en politie is heel effectief. Misschien zijn er nog tweehonderd migranten achtergebleven die zich verschuilen in de struiken op de heuvels bij de grens, jongens die hier al drie dagen of meer zijn en die weigeren te vertrekken, omdat ze al zover zijn gekomen. Je ziet ze lopen met water en koekjes die ze van lokale hulpverleners hebben gekregen. Ze worden omsingeld in de drijfjacht. Die duurt zo lang omdat Ceuta best groot is: 18,5 vierkante kilometer.’