Oost-Europese kerncentrales in problemen door aanhoudende hitte
Hongarije heeft zijn enige kerncentrale Paks vanwege een historisch laag waterpeil van de Donau voor het eerst in 44 jaar volledig stilgelegd. Roemenië riep voor de hele maand augustus een nationale noodtoestand uit, nadat bij kerncentrale Cernavoda een reactor moest worden uitgeschakeld. Aanhoudende hitte en droogte zorgen in beide landen voor een tekort aan koelwater en dreigende stroomtekorten.
Kerncentrale Paks voor het eerst in 44 jaar volledig stilgelegd
Premier Peter Magyar meldde zondagnacht om 1.30 uur op X dat een van de laatste twee actieve reactoren van Paks werd gedrosseld, waardoor de stroomproductie van de centrale terugviel naar 240 megawatt. Maandag wordt de centrale voor het eerst in 44 jaar volledig stilgelegd; de uitbater noemde deze stap eerder al onvermijdelijk. Paks is voor de koeling van zijn vier reactoren afhankelijk van rivierwater uit de Donau, en dat waterpeil is de afgelopen weken door aanhoudende hitte en droogte sterk gedaald.
De Hongaarse weerdienst Hungaromet voorspelt voor Boedapest de komende week opnieuw temperaturen tussen 34 en 42 graden Celsius. De droogte leidde in Hongarije al tot beperkingen in de scheepvaart en het toerisme, en tot waterrantsoenering in meer dan honderd steden en dorpen. Paks levert jaarlijks ongeveer 45 procent van de Hongaarse stroombehoefte; de wegvallende productie moet nu worden opgevangen met besparingen en extra stroomimport. De meerkosten van die import kunnen volgens de regering oplopen tot 100 à 200 miljard forint, omgerekend 275 tot 550 miljoen euro.
Hongaarse regering neemt noodmaatregelen
De regering dringt er bij grote stroomverbruikers op aan vrijwillig te besparen en houdt de optie open om dat verplicht te maken. Goederenvervoer per spoor wordt tijdens piekuren stilgelegd en de verlichting van overheidsgebouwen gaat uit. "De huishoudens worden als laatste getroffen door de beperkingen", zei Magyar. Vanaf maandag kunnen er volgens de premier tekorten in de stroomvoorziening ontstaan: dan valt 2000 megawatt aan Hongaarse stroomproductie weg, terwijl het verbruik van huishoudens en overheidsdiensten door de hitte juist stijgt.
Op een gemiddelde zomeravond wordt 6000 megawatt stroom verbruikt; door de hitte ligt dat verbruik nu 20 procent hoger, aldus Magyar. Hongarije zet zijn stroomreserves in en regelt extra import. Meerdere industriële bedrijven, waaronder de autofabrikanten Mercedes en Suzuki, kondigden aan het stroomverbruik in hun Hongaarse fabrieken te verlagen. Magyar verwacht dat de crisis door de aanhoudend hete zomer nog weken kan aanhouden.
Roemenië roept noodtoestand uit voor Cernavoda
Ook ten oosten van Hongarije is de situatie ernstig. Roemenië heeft voor de hele maand augustus een landelijke noodtoestand afgekondigd, nadat de kernenergieproductie sterk terugliep door het lage waterpeil van de Donau. Een reactor van de enige Roemeense kerncentrale, Cernavoda, is al stilgelegd. Om te voorkomen dat ook de tweede reactor moet worden uitgeschakeld, wil de regering water omleiden vanuit het Donau-Zwarte Zeekanaal, dat direct langs de centrale loopt, om zo de koeling van blok 2 te garanderen. Het staatsbedrijf Nuclearelectrica exploiteert in Cernavoda twee reactoren van elk 706 megawatt, die normaal gesproken bijna een vijfde van de Roemeense stroombehoefte dekken. De eerste reactor ging begin deze week uit; donderdag werd gemeld dat ook het tweede blok later die dag zou volgen, maar kort daarna liet Nuclearelectrica weten dat de omstandigheden onverwacht waren verbeterd en dat de centrale voorlopig operationeel kon blijven.
Donau-peil nadert historisch dieptepunt
Het Donau-peil is in Roemenië de afgelopen periode sterk gedaald. Aan de Roemeense grens stroomde volgens de waterautoriteit dinsdag nog maar 1650 kubieke meter water per seconde, tegen een gemiddelde van 4750 kubieke meter in juli. Tot 4 augustus wordt een verdere daling tot 1500 kubieke meter verwacht, waarmee het peil het historische dieptepunt van 1400 kubieke meter uit 1985 nadert. De Roemeense regering voert daarom gesprekken met Oekraïne, Griekenland en Bulgarije over extra stroomimport tijdens de avondpieken. Voor Boekarest worden de komende twee weken temperaturen tussen 30 en 40 graden Celsius voorspeld, waardoor airconditioning en ventilatoren de stroomvraag verder opdrijven: deze week lag het piekverbruik op 7,3 gigawatt, terwijl de binnenlandse productie terugviel tot 4,3 gigawatt.
Ook Frankrijk zet reactor stil door hitte
In Frankrijk werd woensdagavond een van de twee reactoren van kerncentrale Golfech, ongeveer honderd kilometer ten noorden van Toulouse, uitgeschakeld vanwege de hoge temperaturen. Energiebedrijf EDF had dezelfde reactor dit jaar al eerder stilgelegd: van 23 juni tot 3 juli en van 9 tot 27 juli, om te voorkomen dat het water van de rivier de Garonne te veel zou opwarmen.
Waarschuwing ioniserende straling (@Gemini-AI-impressie)