Mensen laten altijd hun problemen net zo lang liggen tot het te laat is om ze op te lossen

De weerapp zei dat er buiten lichte regen viel. Ik stak een vinger in de echte lucht: niks. Mijn apps opereren wel vaker in een sprookjeswereld vol baby-egels en nooit afgelegde hardlooproutes; misschien is de verkoop van een parallel universum wel het wezenskenmerk van een app. Buiten kookte en brandde het gewoon verder.

Op televisie keek ik naar een reportage waarin de zoekgeraakte regen en het koken en branden handzaam werden teruggebracht tot de acute problematiek van Nederlandse brandvluchtelingen in de Gironde. Ze werden empathisch in beeld gebracht, ze kregen de kans omstandig hun vlucht te beschrijven en te mijmeren over wat ze allemaal hadden moeten achterlaten in tent of caravan. Ze werden vervoerd naar de noodopvang waar eten en een slaapplek wachtte en liefdevolle opvang door Franse asielverleners. En nergens bezorgde Fransen die ‘CANCER’ spatie ‘PUTAIN’ op de muren schreven.

Het prettige van zulke tv is dat het verhaal een helder begin, midden en einde heeft. Er kwam brand uit de hemel vallen en toen waren er dappere mannen met spieren die brandgangen hakten en toen gingen we vlug weg en toen waren we veilig. Het is de kleinst mogelijke uitsnede uit een werkelijkheid die zal voortduren, lang nadat deze branden zijn geblust en er elders nieuwe woeden, en die decennia geleden is begonnen.

Als beginpunt zou je 1972 kunnen nemen, schrijft Geert Buelens – hij is dichter, hoogleraar Nederlandse Letterkunde en schrijver – in Wat we toen al wisten. Het is een boek uit 2022, het is veelvuldig geprezen en bekroond, ik las het onlangs achterelkaar uit. Het vertelt waarom alles nu brandt en de regen enkel nog virtueel in mijn weerapp bestaat. Het begint bij de Club van Rome (of eigenlijk daarvoor al, in 1818, toen Mary Shelley met Frankenstein waarschuwde voor onze zelfgemaakte monsters). Het gaat over wat toen in de jaren zeventig nog milieuproblematiek heette, over de vele, vele waarschuwingen die zijn gevolgd voor het opstoken en uitwonen van de planeet, over wegwuiverigheid, en over hoe macht werkt: altijd in het voordeel van de mensen die méér willen en geen ‘neen’ willen horen.

Hij citeert een ingenieur die op de vraag hoe lang de mensheid nog heeft om de klimaatopwarming aan te pakken de woorden sprak: ‘Mensen laten hun problemen liggen tot het één voor twaalf is. En dan: ‘Eli, Eli, lama sabachtani.’’ Het citaat is uit 1980.

Het is breed toepasbaar. Jarenlang intensief vee houden en leefgebieden van wilde dieren kappen. Vervolgens handenwringen en jammeren als de halve wereld daar corona van krijgt.

Landen inpikken, koloniseren en leegroven. Nu huilen als de mensen van daar naar hier willen komen.

Vul uw eigen voorbeeld hier in.

In mijn weerapp regent het inmiddels pijpenstelen.