Achthonderd zwembaden aan water stromen polder in vanwege droogte

Met een daverend gekletter stroomt een massa water bij het Zuid-Hollandse Stompwijk de Nieuwe Driemanspolder in. De polder die tussen Zoetermeer en Leidschendam ligt, is zo 3.000 liter per seconde rijker.

In totaal moet het waterpeil de komende dagen met 1,10 meter stijgen. In de polder van ruim 300 hectare staat begin volgende week 2 miljoen kubieke meter water. Dat is evenveel water als in achthonderd olympische zwembaden.

Zo'n 30 kilometer verderop wordt ook in de Reeuwijkse Plassen extra water opgeslagen, maar niet zoveel als in de Nieuwe Driemanspolder. Het waterpeil stijgt er met 'slechts' 3 centimeter. Dat gaat in totaal om 250.000 kubieke meter water. Ook waterbergingsgebied de Wollebrand in het Westland wordt ingezet om water op te slaan. Voor andere gebieden is dat vooralsnog niet aan de orde.

Het is voor het eerst dat waterbergingen in tijden van droogte worden gevuld met water. Tien jaar geleden was de Nieuwe Driemanspolder bijvoorbeeld nog van boeren. Sinds 2020 wordt de polder gebruikt om water op te slaan bij heftige regenval. Maar het is nieuw dat een waterbuffer ook bij droogte wordt gevuld.

Hoogheemraadschap Rijnland laat het water de polder instromen om ingrijpende droogtemaatregelen zo lang mogelijk uit te stellen. Het hoopt later van de enorme voorraad zoet water te kunnen profiteren.

Dat zoete water wordt in het laaggelegen westen van het land gebruikt om de dijken ook in augustus stevig te houden. Hoe gek het ook klinkt, maar dijken moeten op een bepaalde manier vochtig blijven om stevig te blijven. Rogier van der Sande, dijkgraaf van Rijnland, vergelijkt het met een spons. "Als je die droog op het aanrecht legt, blaas je die zo weg. Maar als de spons nat is, dan ligt die stevig op het aanrecht."

Zo is het ook met dijken. Door de warmte (verdamping) en het uitblijven van regen zakt het waterpeil in de sloten zodra er geen vers water wordt aangevoerd. Dat verse water wordt nu aangevoerd via het Amsterdam-Rijnkanaal, dat weer wordt gevoed door water dat via de Rijn Nederland binnenkomt.

Maar de Rijn komt steeds lager te staan. Donderdag stond de rivier bij Lobith (vlak bij de grens met Duitsland) zelfs op het laagste punt ooit. De kans bestaat dat de Rijn de komende tijd zó laag komt te staan dat er geen water meer via het Amsterdam-Rijnkanaal naar het westen van het land mag worden gevoerd. Ook andere delen van het land maken immers gebruik van het Rijnwater.

Als dat gebeurt, moeten de dijken in het westen nat worden gehouden met water uit de Hollandse IJssel. Dat is nu licht verzilt, omdat die rivier via de Nieuwe Maas en de Nieuwe Waterweg rechtstreeks in verbinding staat met de Noordzee.

Echt zout is het niet: zeewater bevat 19.000 milligram zout per liter, terwijl het verzilte water tussen de 400 en 3.000 milligram zout per liter bevat. Maar telers uit de Bollenstreek en boomkwekers uit Boskoop zullen niet blij zijn als dat zilte water door de polders stroomt. Zij gebruiken het water namelijk voor hun planten.

Om het water in de polders zo lang mogelijk zoet te houden, loopt de enorme waterberging bij Zoetermeer nu dus vol. Harder ingrijpen kan daarmee een week tot tien dagen worden uitgesteld, zegt een woordvoerder van Rijnland.

En wat als het plotseling toch hard gaat regenen? Dat ligt niet direct voor de hand, maar is tegelijkertijd ook niet uitgesloten. De waterberging is aangelegd om ervoor te zorgen dat omliggende steden droge voeten houden. Het kost tien dagen om de Nieuwe Driemanspolder weer leeg te laten lopen. "Zolang er geen sprake is van extreme regenval, zou het goed moeten gaan", zegt de woordvoerder.

"Het is op bestuurlijk niveau goed besproken en we hebben een zorgvuldige afweging gemaakt", vervolgt ze. "Mocht er een bui vallen, dan redden we dat. Maar als het harder regent, wordt het iets spannender. En bij een Limburgbui (zoals in de zomer van 2021, red.) wordt het een ander verhaal."

Voorlopig lijkt daar geen sprake van en kan de waterberging er dus voor zorgen dat ingrijpende maatregelen nog even niet nodig zijn.