Een knipbeurt na de evacuatie – dit Franse dorp ontsnapte aan de brand

Eigenlijk zou ze Spiderman woensdag vertonen, maar toen was het dorp nog geëvacueerd. Bioscoophouder Camille Robert leunt tegen het kaartjesloket in de ontvangsthal van Cinéma Rex in Cestas, in een cultuurverzamelgebouw met een grote glazen pui. Het is er warm, en je ruikt brand. Maar híér is geen vuur.

Cestas is één van de negen gemeenten rond de brand in Gironde waar mensen donderdagochtend na evacuatie terug naar huis mochten. „Ik zag het bericht op Facebook en ging zo snel ik kon,” vertelt Robert, die in Bordeaux woont.

Ze plande de eerste twee vertoningen om half drie. Niemand kwam. De volgende, kwart over vier: lege zaal. Toy Story om kwart over vijf: niemand. Pas bij Spiderman om tien voor half zes heeft ze publiek, een handvol. De twee jonge vrouwen die dertien minuten na aanvang binnen komen sprinten, mogen nog naar binnen.

Cestas, een gemeente met ruim zestienduizend inwoners ten zuidwesten van Bordeaux, was leeg sinds de nacht van zaterdag op zondag. Het ontruimingsbevel kwam van de prefect van het departement Gironde, het was een voorzorgsmaatregel. De grote brand is hier niet gekomen, de schadelijke rooklucht wel.

Je ziet niet aan dit dorp dat het in de ochtend nog verboden terrein was. Althans: de traiteur is nog dicht, één kapper ook, en op straat is het rustiger dan normaal. Een handvol mensen draagt mondkapjes, dat is aanbevolen vanwege de slechte luchtkwaliteit. Op het parkeerplaatsplein in het hart van het dorp laadt een vrouw haar achterbak uit, kleren, dekens en tassen. Een vader duwt zijn kleine zonen zachtjes voor zich uit, ze stappen naar binnen bij de orthodontist. Op het terrasje bij de Bar-Tabac aan het parkeerterrein zit één man te roken, met een biertje. Dat is het gebruikelijke aantal gasten, vertelt opticien Louise Chacana, die vanuit haar brillenzaak uitkijkt op het terras. Zij heropende na de lunch en verkocht vandaag al één bril.

„We kunnen ervan uitgaan dat het ergste achter ons ligt”, zei minister van binnenlandse zaken Lauren Nunez donderdagavond. De brand, die zo’n 42.000 hectare heeft veroverd, wint al een paar dagen niet meer aan terrein. Er zijn nog ruim drieduizend brandweermannen op de been en niet alle bewoners mogen al naar huis, het vuur is nog actief op een paar plaatsen. Iedereen die wel naar huis mag, moet waakzaam blijven en een noodtas klaar hebben staan. De burgemeester van Bordeaux roept toeristen op om Bordeaux te blijven uitkiezen als vakantiebestemming deze zomer.

De filmpjes van de burgemeester

Twee uur nadat Lise Prieuré (19) hoorde dat ze terug mocht naar haar dorp, was ze weer thuis. En eigenlijk, vertelt Lise, was alles er zoals het was toen ze vertrok. Maar, „er is een leegte, en die voel ik. Niet iedereen is terug.” Haar zevenkoppige familie is nog niet volledig teruggekeerd, en sommige buren zijn zó ver van huis gegaan bij de evacuatie, dat hun terugkomst langer duurt. Prieuré staat alweer in de kapperszaak waar ze werkt, schuin tegenover het parkeerplein. Er kwamen drie mensen langs voor een knipbeurt.

Zaterdagnacht moesten ze plots weg. Om elf uur ’s avonds kregen ze het bericht, om één uur ’s nachts vertrokken ze. „Ik heb mijn Nintendo Switch ingepakt, wat boeken, en de kat”, alleen de belangrijke dingen.

Die eerste nacht sliepen ze in het Parc des Expositions, de beurshal waar een grote centrale opvang is opgezet. Ze sliep er nauwelijks, de mensen bleven maar binnendruppelen en er zijn veel huisdieren. Eén van de vrijwilligers in die hal bood ze tijdelijk onderdak aan, en dus verbleven ze de afgelopen dagen in haar huis. Er was veel tijd om door te brengen en weinig om het aan te besteden. Dus ze keken véél naar het nieuws, FranceInfo, en probeerden op afstand in te schatten waar de brand was en waar niet. De berichten spraken elkaar soms tegen. „We waren angstig, gestresst, en bang voor ons huis”.

De burgemeester, vertelt ze, die bleef. Elke ochtend en elke avond plaatste hij een video op Facebook en Instagram, een update van de situatie. Vanuit een provisorisch crisislokaal met een geel hesje aan, of in zijn overhemd op het nog groene gazon voor het gemeentehuis. Dan vertelde hij over de ontwikkeling van de brand, de inschatting van het gevaar en de patrouilles die de politie hield om diefstal tegen te gaan (waar de handhaving niet overal in slaagde). In Cestas begint iedereen over de filmpjes van de burgemeester.

Camille Robert haalt haar informatie ook het liefst uit de filmpjes van de burgemeester. Ze vindt hem betrouwbaar. Ze vond dat de brand in de media soms te dramatisch werd gebracht: „Ja natuurlijk, de brand wás dramatisch. Het heeft ons allemaal pijn gedaan, allemaal.” Maar wat ze nodig had, was: de feiten op een rij. Soms klopten de kaarten niet waarop de branden waren ingetekend, die ze in tv-uitzendingen zag. „En ik ben opgeleid als geograaf, dus als ik iets belangrijk vind, dan is het wel dat een kaart klopt. Zeker nu.”

Vlak vóór Spiderman vertelde een vaste bioscoopklant nog hoe ze gisteravond al terugreed naar het dorp. Ze had geklaagd dat de rit zo lang duurde, vanwege alle afzettingen. „Ja”, zegt Robert, „ik dacht natuurlijk: dat is met een reden, die afzettingen, dat is voor het collectief”. Maar ze zei het niet. „Het is goed, dat we nu weer terug kunnen. Na de eerste schok, de angst, de dagen van afwachten, gaan mensen nu hun eigen inschatting van de situatie maken. Net als met corona.” Nu iedereen weer terug mag, redeneert ze, hoeft die evacuatie geen politiek debat te worden.