Waarom noemen we Ceuta een Spaanse exclave? En waarom is het geen enclave?

Een exclave is een gebied dat geografisch niet verbonden is met het land waar het aan toebehoort. Ceuta is Spaans grondgebied, maar grenst uitsluitend aan Marokko . Andere bekende exclaves zijn het Russische Kaliningrad, ten noorden van Polen, dat door de Baltische staten wordt gescheiden van het moederland en het Britse Gibraltar in het zuiden van het Iberische schiereiland.

Moesandam is een puntje Oman ten noorden van de Verenigde Arabische Emiraten, dat de zuidelijke oever van de Straat van Hormuz beslaat. Schepen die de afgelopen maanden door de Omaanse wateren van de Straat van Hormuz voeren – dus dichtbij de kust van de exclave –, riskeerden te worden bestookt met drones van de Iraanse Revolutionaire Garde.

Lees ook

Kaliningrad: Een stukje Rusland omringd door de NAVO

De grootste exclave ter wereld is Alaska, dat alleen aan Canada vastzit maar Amerikaans grondgebied is. Groenland – dat groter is dan Alaska – en andere eilanden worden over het algemeen niet omschreven als exclaves, maar als overzeese gebieden.

Zowel Alaska als Ceuta zou ook een semi-exclave kunnen worden genoemd, zo valt op te maken uit de Encyclopedia Britannica. Ze grenzen immers aan een watermassa „die toegang biedt [tot] het hoofdgedeelte van het grondgebied waartoe het behoort”. In theorie is Ceuta slechts een kort boottochtje van het Iberische schiereiland verwijderd.

Een exclave is een enclave wanneer het volledig wordt omsloten door buitenlands gebied. Het komt van het Latijnse inclavatus, oftewel ‘opgesloten’ of ‘met een sleutel vergrendeld’. In de gemeente Baarle-Nassau in Brabant liggen 22 enclaves, stukjes België, oftewel Belgische exclaves. Binnen de twee grootste Belgische enclaves liggen ook weer zeven kleinere Nederlandse enclaves.

Niet elke enclave is een exclave. Soms zijn het volledige op zichzelf staande landen. Denk aan Lesotho, dat binnen Zuid-Afrika ligt. Of San Marino en Vaticaanstad, die in Italië liggen.