Regering-Trump vraagt nu ook telefoongegevens op van New York Times-journalisten en hun familieleden, zegt de krant

De regering-Trump heeft de bel- en chatgeschiedenis opgevraagd van meerdere journalisten van The New York Times. Dat heeft de Amerikaanse krant maandag naar buiten gebracht. Ook de gegevens van een aantal familieleden – onder wie iemands moeder – zouden onderdeel zijn van het verzoek, schrijft de krant.

De journalisten in kwestie brachten twee weken geleden naar buiten dat het nieuwe, door Qatar gedoneerde presidentsvliegtuig kampte met veiligheidsproblemen en daarom op aanraden van veiligheidsdiensten niet meer gebruikt mocht worden. Naar aanleiding van de berichtgeving droeg president Trump FBI-directeur Kash Patel op een onderzoek te starten naar wie die informatie had gelekt.

Volgens de krant heeft de regering de belgeschiedenis opgevraagd bij telefoonproviders. Ook de gegevens van een moeder en een echtgenoot van een van de journalisten moeten wat betreft het ministerie worden verstrekt, volgens een bezwaarschrift dat de Times indiende bij een rechtbank. Totdat de rechter uitspraak doet, hoeft de krant geen gehoor te geven aan het verzoek van de regering.

Dagvaarding

De krant spreekt van een „buitengewoon agressieve en onorthodoxe poging” van de regering om vertrouwelijke bronnen te achterhalen. Volgens de krant gaat dit niet om „nationale veiligheid”, zoals het ministerie van Justitie communiceert, maar is het een poging om de journalisten te „intimideren en hun mogelijkheden om over de regering te schrijven te temperen”.

De regering wil de belgeschiedenis opvragen tot ver voor de journalisten begonnen met het onderzoek naar het regeringsvliegtuig. „Dat tijdsbestek wijst er sterk op dat het ministerie dit onderzoek (…) gebruikt om in bredere zin informatie te verzamelen over de contacten van de journalisten met hun bronnen”, schrijft de krant.

Eerder had de regering de journalisten al gedagvaard. Het ministerie van Justitie wil dat zij getuigen in een rechtszaak rondom het lek. Bij een aantal van de betrokken journalisten kwam een agent de dagvaarding persoonlijk overhandigen op hun thuisadres.

Democratische politici in de VS zijn kritisch op de doorlichting tijdens de sollicitatieprocedures van nieuwe ICE-agenten. Familieleden van de vermoedelijke ICE-agent die maandag een Colombiaanse migrant doodschoot in de staat Maine, klaagden tegen persbureau AP dat de 37-jarige man wegens een verleden van gewelddadig gedrag en mentale gezondheidsproblemen „nooit een licentie had mogen krijgen om met een wapen door Amerikaanse straten te patrouilleren”. De man zelf reageerde niet op vragen van het persbureau.

„Dit roept direct vragen op over de veronderstelde screening en opleiding van ICE”, reageert Congreslid Bennie Thompson bij AP. „De regering-Trump heeft 12.000 agenten de straat op gestuurd zonder te controleren of ze geschikt waren om een ​​badge en een wapen te dragen”, stelt de Democratische senaatsfractievoorzitter Chuck Schumer.

Volgens het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken heeft het gros van de pas aangenomen ICE-agenten eerder bij de politie of defensie gewerkt. Volgens AP zijn er steeds meer aanwijzingen dat sollicitanten met een twijfelachtig verleden onvolledig worden doorgelicht, of dat ze alsnog worden aangenomen.

Sinds de tweede termijn van de Amerikaanse president Donald Trump, die prat gaat op het uitzetten van migranten, zijn volgens The Guardian zeker elf personen gedood. De dood waar de 37-jarige ICE-agent van wordt beschuldigd, is die van de 26-jarige Colombiaan Joan Sebastián Durán Guerrero. Die werd maandag doodgeschoten in zijn auto in het kuststadje Biddeford. Getuigden stelden dat Durán Guerrero bloedend uit zijn auto werd gehaald, hij zou hebben geroepen dat hij probeerde te stoppen.

Lees ook

Opnieuw schoot ICE twee migranten dood. Wie waren Lorenzo Salgado Araujo en Joan Sebastián Durán Guerrero?

Geen enkel specifiek bewijs van verkiezingsbedrog. Laat staan van fraude waardoor Donald Trump in 2020 de presidentsverkiezingen verloor van Joe Biden. Trumps televisietoespraak donderdagavond, door zijn woordvoerder vooraf gehypet als „shockerend”, bleek slechts een volgend hoofdstuk in het draaiboek van de president om het vertrouwen in Amerikaanse verkiezingen te ondermijnen. Door zijn huidige impopulariteit lijkt een goed resultaat voor zijn Republikeinse Partij bij de Congresverkiezingen van november onwaarschijnlijk. 

Voor een geel gordijn, met schorre stem en met zijn ogen permanent gericht op de uitgeschreven tekst op zijn teleprompter, kondigde Trump (80) aan dat zijn regering verschillende geheime documenten vrijgeeft over de kwetsbaarheid van de Amerikaanse verkiezingen voor „manipulatie en diefstal” en buitenlandse inmenging.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

Een snelle blik daarop leert dat het deels stukken betreft die allang openbaar waren, zoals dat China beschikking had over informatie van Amerikaanse kiezers, en deels inlichtingen zijn waar spionnen zelf weinig waarde aan hechten.

Voorafgaand aan de toespraak werd gespeculeerd dat de Trump-regering mogelijk een akkoord zou hebben gesloten met Nicolás Maduro, de Venezolaanse autocraat die gevangen zit in New York. Er circuleren sinds Trumps verlies in 2020 complottheorieën dat de verkiezingen met Venezolaanse software gemanipuleerd zouden zijn. De afgelopen januari door de VS ontvoerde Maduro zou wellicht zijn vrijheid kunnen kopen door Trumps theorie te onderschrijven, maar van een deal met hem lijkt geen sprake.

Geen materiaal of coherente theorie

Op z’n minst werd verwacht dat Trump met – discutabel – ‘bewijs’ zou komen voor specifieke verkiezingsfraude. Begin dit jaar viel de FBI een kieslocatie in Georgia binnen en nam daar spullen in beslag. Maar Trump presenteerde donderdag geen materiaal, zelfs geen coherente theorie, voor grootschalige onregelmatigheden in de swing states die hij destijds – als zittend president – verloor. Hij en zijn medestanders spanden in 2020 ruim zestig rechtszaken aan om de uitslag te betwisten en verloren die vrijwel allemaal. De gezaaide twijfel over de verkiezingen leidde vervolgens tot de bestorming van het Capitool.

Lees ook

Hoe Trump met deze vier methodes de tussentijdse verkiezingen naar zijn hand probeert te zetten

Donderdag was slechts de derde keer dat Trump, sinds hij in 2025 weer aan de macht kwam, het land op prime time toesprak. Ook Republikeinen vroegen zich tegenover Amerikaanse journalisten af waarom hij opnieuw zijn verlies in de verkiezingen van zes jaar geleden wilde oprakelen.

De in ongenade geraakte partijgenoot Thomas Massie zei vooraf: „Ik denk niet dat het probleem is dat onze verkiezingen niet veilig zijn. Wij hebben de controle over het Huis van Afgevaardigden, de Senaat, het Witte Huis en – tot op zekere hoogte – het Hooggerechtshof. Dus ik vraag mijn Republikeinse collega’s: waarom klagen jullie over verkiezingsfraude? We hebben verdomme alle verkiezingen gewonnen! Het probleem is dat we ons niet aan onze verkiezingsbeloftes houden.” De Republikeinen slagen er niet in de inval in Iran en de deels daardoor veroorzaakte economische situatie tegenover hun kiezers te verdedigen.

Trumps doel was niet alleen om de aandacht daarvan af te leiden of opnieuw zijn ongefundeerde grieven te uiten. Hij gebruikte zijn toespraak om Republikeinen aan te moedigen een wet aan te nemen die federale macht over verkiezingen in vijftig staten afdwingt: met legitimatieplicht en inperking van stemmen per post. Met zijn uitgesproken wantrouwen tegen het kiessysteem legt hij de basis om straks na de tussentijdse verkiezingen in november te beweren dat zijn partij niet heeft verloren, maar is benadeeld door een corrupt systeem en buitenlandse inmenging. 

De autoriteiten in de Verenigde Staten doen onderzoek naar de man die al jaren de teleprompter bedient van president Donald Trump. Deze Gabriel Perez zou zijn toegang tot de speeches van Trump hebben gebruikt om met voorkennis te gokken op de voorspellingenmarkt Kalshi. Op die manier zou hij bijna 100.000 dollar (zo’n 87.500 euro) hebben geïncasseerd, schrijft de Amerikaanse publieke omroep NPR. De autoriteiten zouden Perez een schikkingsvoorstel hebben gedaan.

Kalshi is vergelijkbaar met het bekendere Polymarket. De apps – in Nederland sinds februari verboden – laten hun gebruikers gokken of bepaalde gebeurtenissen al dan niet zullen plaatsvinden.

Zo hebben gokkers op Kalshi in aanloop naar Trumps toespraak van donderdagnacht 16 juli ruim 800.000 dollar ingezet of Trump bijvoorbeeld „Hormuz”, „rigged election” of „fake news” zal zeggen, schrijft NPR. De autoriteiten verdenken Perez ervan dat hij zijn kennis gebruikte om vals te spelen op dergelijke mention markets.

Perez werkte sinds 2016 voor Trump en deed dat schijnbaar naar tevredenheid. NPR wist een toespraak uit 2024 te vinden, waarin Trump Perez prees om zijn „uitstekende” bediening van de teleprompter. Inmiddels is de man met onbetaald verlof gestuurd. Woordvoerder van het Witte Huis Karoline Leavitt noemde Perez’ handelen donderdag „een schande”.

Het komt vaker voor dat gokkers op Kalshi en Polymarket verdachte gokjes wagen. Zowel bij de Amerikaanse ontvoering van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro als de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran gokten enkele Polymarket-gebruikers kort van tevoren duizenden dollars dat die gebeurtenissen zouden plaatsvinden.

Lees ook

Trumps zigzagbeleid kan lucratief zijn voor wie weet wat hij gaat zeggen of doen. De verdenkingen van handel met voorkennis stapelen zich op

De Amerikaanse nieuwszender NBC zegt bronnen in de regering-Trump te hebben die beweren dat de oorlog tegen Iran de Verenigde Staten tussen de 80 en 100 miljard dollar kost, 70 tot 87 miljard euro. Dat is ongeveer drie keer zoveel als het ministerie tot dusver officieel heeft bekendgemaakt.

De zes bronnen van NBC, onder wie drie ambtenaren, zeggen zich te baseren op interne schattingen die op het departement rondgaan. Dat bedrag is de optelsom van de kosten voor de nu bijna vijf maanden durende oorlog die Trump samen met Israël begon, plus de kosten van verloren gegaan materieel. Zo werd het hoofdkwartier van de Amerikaanse zeestrijdkrachten in Bahrein zwaar beschadigd door Iraanse beschietingen. Reparatie daarvan zou al zo’n één miljard dollar kosten.

De baas van het Office of Management and Budget van het Witte Huis, Russell Vought, verklaarde twee weken geleden nog in het Huis van Afgevaardigden dat de kosten voor de oorlog zo’n 30 miljard dollar (26 miljard euro) bedroegen, en dat hij die cijfers van het ministerie zelf had. Vought kwam in het Huis om te pleiten voor extra financiële armslag ter grootte van 67 miljard dollar voor het ministerie van Defensie voor „operaties”, „munitie” en „overige geheime kosten”.

De bedragen die NBC nu optekent komen in de buurt van de schattingen van een onafhankelijke, activistische denktank, het Security Policy Reform Institute. Dat raamde de kosten die de VS tussen eind februari en eind juni aan de oorlog hadden gemaakt een week geleden op 103,3 miljard dollar. Daarvan was een kleine drie miljard voor Israël, de partner in deze oorlog.

Nog hogere bedragen

Naast deze berekeningen circuleren er ook nog hogere bedragen. Iran War Cost Tracker koppelt de uitgaven aan wat de oorlog tegen Iran de belastingbetaler kost en kwam medio juni al uit op 113 miljard dollar. Het zegt zich te baseren op de briefings die het Pentagon naar het Amerikaanse Congres stuurt, te weten 11,3 miljard dollar voor de eerste zes dagen plus 1 miljard per dag elke dag daarna.

Het Center for American Progress becijferde de ‘totale kosten’ van de oorlog op 150 miljard dollar, maar rekende hier de economische kosten bij. Wat Amerikanen meer aan bijvoorbeeld benzine moeten afrekenen valt hier ook onder. De denktank citeert het Center for Strategic and International Studies dat de militaire kosten raamt op 34 tot 42 miljard dollar. Andere schattingen van de kosten van Operation Epic Fury komen volgens deze bron eind juni al op „meer dan 100 miljard dollar”.

De Council of Foreign Relations noemde eveneens in juni Moody’s Analytics als bron voor de bewering dat de oorlog de consumenten en belastingbetalers in de VS al 132 miljard dollar heeft gekost. Ook hier gaat het om alle militaire en economische kosten bij elkaar opgeteld.

In zijn bespreking van de kosten probeert de Council of Foreign Relations ook alvast een inschatting te maken van toekomstige kosten. Niet alleen doet de site een gooi naar reserveringen voor directe militaire kosten, ook is de verwachting dat het repareren of vervangen van 42 militaire toestellen het nodige kost. Daarnaast zijn in de regio in elk geval twintig Amerikaanse militaire bases aangevallen en beschadigd. Dit duurt ook nog voort, gezien de frequentere aanvallen over en weer sinds afgelopen weekend. De verschillende landen in de regio die zijn aangevallen hebben schade opgelopen tot bedragen van in totaal 58 miljard dollar.

Het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag, een van de belangrijkste rechtbanken ter wereld, is maandag door de Amerikaanse regering een „bedreiging” genoemd voor de soevereiniteit van de Verenigde Staten. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken kondigt aan een „campagne” te lanceren tegen medewerkers van het Strafhof, waarbij „geen enkele diplomatieke optie zal worden geschuwd”. Het zou onder meer gaan om het instellen van reisverboden en het intrekken van visa voor de VS. Buitenlandminister Marco Rubio stelt in een video dat „het Strafhof en zijn vrienden een oorlog voeren tegen ons land”.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

De VS maken geen deel uit van het Strafhof, dat behalve door de VS ook door onder meer China en Rusland wordt geïntimideerd. Zo legde Washington al sancties op aan Strafhof-rechters, vanwege onderzoek naar vermeende oorlogsmisdaden van Israël. Het ICC heeft onder meer arrestatiebevelen uitgevaardigd tegen de Russische president Vladimir Poetin en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Europese landen zouden zich vanwege ondermijning uit andere werelddelen juist meer achter het Strafhof moeten scharen, zei premier Rob Jetten eind mei op een veiligheidsconferentie in Den Haag.

NRC reconstrueerde in mei hoe private inlichtingenbureaus maandenlang privacygevoelige informatie over Strafhof-medewerkers verzamelden. Voornaamste doelwit was de advocaat die in 2024 de toenmalige hoofdaanklager van het ICC, Karim Khan, van seksueel misbruik beschuldigde. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) heeft onderzoek gedaan naar die geheime inlichtingenoperatie op Nederlandse bodem.

Lees ook

Alles lijkt geoorloofd in geheime inlichtingenoperatie tegen medewerkers Internationaal Strafhof

Een federale rechter in Miami heeft maandag geoordeeld dat de Amerikaanse president Donald Trump het rechtssysteem heeft „misbruikt” om zichzelf via zijn eigen regering fiscale bescherming te verschaffen. Volgens rechter Kathleen Williams was Trumps rechtszaak tegen de Amerikaanse belastingdienst IRS geen echt juridisch geschil, maar een poging om een achter de schermen gesloten overeenkomst „een schijn van legitimiteit” te geven.

Zij verbiedt Trump, zijn familie, belastingdienst IRS en het ministerie van Justitie zich in toekomstige procedures op de schikking te beroepen, waarmee de rechtszaak werd beëindigd. De rechter vernietigde die overeenkomst niet expliciet, maar haalt met haar oordeel wel een belangrijk deel van de juridische onderbouwing ervan onderuit.

Omstreden schikking

Trump klaagde in januari de IRS aan voor 10 miljard dollar (ongeveer 8,8 miljard euro), vanwege het uitlekken van zijn belastinggegevens tijdens zijn eerste ambtstermijn. In plaats van de belastingdienst te verdedigen, sloot het ministerie van Justitie een schikking met Trumps persoonlijke advocaten.

Het ministerie voorzag aanvankelijk in een fonds van bijna 1,8 miljard dollar voor vermeende slachtoffers van politieke vervolging en gaf Trump, zijn familie en hun bedrijven vergaande bescherming tegen belastingonderzoeken. Het fonds werd later onder politieke en juridische druk geschrapt, maar de fiscale bescherming bleef overeind.

Volgens Williams was er nooit sprake van een echte rechtszaak, omdat Trump en de IRS, die wordt aangestuurd door zijn regering, in werkelijkheid geen tegengestelde belangen hadden. Volgens de Amerikaanse Grondwet is dat wel een vereiste voor civiele rechtszaken. Ze zet ook vraagtekens bij de bevoegdheid van het ministerie van Justitie om de IRS op te dragen belastingcontroles van de familie Trump stop te zetten.

Minister Blanche onder vuur

De uitspraak komt op een gevoelig moment voor waarnemend minister van Justitie Todd Blanche, die de schikking mede ondertekende. Hij was eerder persoonlijk advocaat van Trump en wordt deze week door de Senaat gehoord over zijn benoeming tot minister. Blanche trad formeel niet meer als Trumps privéadvocaat op, maar volgens Williams gedroeg zijn ministerie zich wel alsof het Trumps belangen diende in plaats van die van de overheid.

Williams noemde eerdere verklaringen van Blanche tegenover senatoren misleidend. Hij had gezegd dat de schikking niet door een rechter kon worden beoordeeld omdat de zaak al was ingetrokken, maar volgens Williams had dat wel gekund. Ze stuurt haar uitspraak ook naar de tuchtrechtelijke autoriteiten in New York, waar Blanche als advocaat staat ingeschreven.

In Biddeford, Maine, is maandagochtend (lokale tijd) een 26-jarige man uit Colombia doodgeschoten door een agent van de Amerikaanse immigratiedienst ICE. Het is de tweede dodelijke schietpartij waarbij ICE betrokken is binnen een week: dinsdag schoot een agent ook al een automobilist dood in de Texaanse stad Houston.

Het openbaar ministerie van de staat Maine is een onderzoek gestart en verklaart dat de agent die het dodelijke schot loste bezig was met een „handhavingsoperatie gerelateerd aan een definitief uitzettingsbevel”. Volgens een lokale organisatie voor migrantenrechten zou het slachtoffer een werkvergunning hebben gehad.

Over de aanloop naar het incident zijn nog weinig details bekend. Burgemeester van Biddeford Liam LaFountain spreekt zijn medeleven uit met de nabestaanden van het slachtoffer en vraagt om een „volledig, grondig en transparant onderzoek”. „Er is iemand dood, en zijn geliefden en onze gemeenschap verdienen duidelijke antwoorden over wat er is gebeurd.”

Dat onderzoek zal bemoeilijkt worden door de afwezigheid van videobeelden. De onafhankelijke senator Angus King zei tegen Amerikaanse media dat de betrokken ICE-agenten geen bodycams droegen. Dit was ook het geval bij de schietpartij in Houston. Dat is opmerkelijk, aangezien toenmalig minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem eerder dit jaar 20 miljoen dollar uittrok voor de aanschaf van bodycams voor ICE.

Het 26-jarige slachtoffer is de elfde persoon die door ICE-agenten is gedood sinds president Donald Trump aan zijn tweede termijn begon. Hij verdrievoudigde het budget van de immigratiedienst en gaf de opdracht om zoveel mogelijk mensen zonder documenten op te pakken. Daarbij werd bruut en openlijk geweld de standaard. Bij de eerdere dodelijke incidenten beriep de immigratiedienst zich telkens op zelfverdediging.

Lees ook

De inhumane aanpak van ICE is geen uitwas, maar doelbewust beleid: ‘Ze proberen mensen te breken’

De prominente Republikeinse senator Lindsey Graham is op zaterdagavond overleden na een „kort en plotseling” ziekbed. Dat schrijft het kantoor van de Amerikaanse senator in een verklaring op Grahams profiel op X. Graham werd eerder deze week 71 jaar oud. Volgens verschillende Amerikaanse media overleed hij na een hartaanval.

Hij was al sinds 2003 senator voor de Amerikaanse staat South Carolina en stelde zich dit jaar opnieuw kandidaat voor herverkiezing. Vorige maand versloeg hij vijf andere Republikeinse kandidaten bij de voorverkiezingen. Tussen 1995 en 2002 was hij lid van het Huis van Afgevaardigden. Graham stond bekend als trouwe bondgenoot van president Donald Trump. Trump steunde de senator in zijn herverkiezing en noemde hem „een geweldige vriend”.

„Wat triest!”, reageert Trump op het overlijden van Graham in een bericht op Truth Social. Graham was „een van de geweldigste mensen en senatoren die ik ooit heb gekend”, schrijft de president. „Hij was altijd aan het werk en was een echte Amerikaanse patriot.”

Graham was gepensioneerd kolonel van de luchtmachtreserve. Hij had zich gespecialiseerd als militair jurist. De Republikein stond bekend als havik in de Amerikaanse politiek en was over het algemeen een groot voorstander van militair ingrijpen door de VS in het buitenland.

„Als je Lindsey in verlegenheid wilt brengen, vraag hem dan een land te noemen dat hij niet zou bombarderen,” schrijft de Republikeinse senator John Kennedy over Graham in zijn recent uitgebrachte boek. Graham steunde de oorlog in Irak en drong lange tijd aan op militair ingrijpen in Iran. De senator was een van de meest uitgesproken verdedigers van Trump in het huidige conflict tussen de VS en Iran.

Tien keer op bezoek in Oekraïne

Ook was hij groot voorstander van Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne. Op dat gebied lag hij niet altijd op één lijn met de Amerikaanse president. Trump onderhoudt sinds zijn terugkeer in het Witte Huis een grillige relatie met Oekraïne en dreigde meermaals de Amerikaanse steun aan het land in te trekken. Hij zocht toenadering tot de Russische president Vladimir Poetin, en maakte openlijk ruzie met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. 

Graham reisde sinds de Russische invasie in 2022 tien keer af naar Oekraïne. Afgelopen vrijdag, de dag voor zijn overlijden, bracht Graham nog een bezoek aan het land, waar hij een ontmoeting had met Zelensky. Ze spraken onder meer over een Amerikaans wetsvoorstel om Rusland nieuwe sancties op te leggen en het bewapenen van Oekraïne. President Zelensky bedankte hem naderhand voor het „erkennen van onze strijders”.

De Oekraïense president zegt „diep bedroefd” te zijn om zijn overlijden. Graham „stond ons volk bij toen dat het hardst nodig was. We stonden voortdurend met elkaar in contact, en ik zal onze gesprekken missen”, aldus Zelensky in een bericht op X. NAVO-chef Mark Rutte memoreert Graham als „een fervent pleitbezorger van Amerika, die sterk geloofde in het NAVO-bondgenootschap en zich actief inzette om een einde te maken aan de oorlog van Rusland tegen Oekraïne”.

Kritiek op Trump

In 2016 deed Graham een gooi naar het presidentschap. Tijdens die verkiezingscampagne uitte hij nog scherpe kritiek op Trump, die zich dat jaar voor het eerst kandidaat had gesteld voor de Republikeinen. Hij noemde hem onder meer „idioot”. Trump noemde Graham toen „een van de domste personen die ik ooit heb ontmoet”. Graham trok zich uiteindelijk terug als kandidaat, nadat hij het in de peilingen aflegde tegen Trump en andere kandidaten. 

Onlangs uitte Graham zijn zorgen over het recente tijdelijke vredesakkoord dat de VS sloten met Iran. Hij dacht dat de Iraniërs weleens „een andere kijk” op de afspraken konden hebben dan het Amerikaanse onderhandelingsteam beweerde. Hij bleek gelijk te krijgen: inmiddels voeren de landen weer aanvallen uit.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu rouwt „samen met het Amerikaanse volk” om het overlijden van Graham, schrijft de premier op X. „Israël heeft een van zijn grootste vrienden verloren. Amerika heeft een groot patriot verloren. Ik heb een geliefde vriend verloren”, aldus Netanyahu.

Meerdere journalisten van The New York Times zijn door de regering-Trump gedagvaard. Dat meldt de Amerikaanse krant zaterdag. De regering wil dat zij woensdag getuigen in een rechtszaak. Een advocaat van de krant spreekt van „intimidatie” en een „brutale daad” om de krant het zwijgen op te leggen.

De journalisten in kwestie – Julian E. Barnes, Eric Lipton, Tyler Pager en Eric Schmitt – brachten afgelopen woensdag naar buiten dat Trump de NAVO-top in Turkije in het oude regeringsvliegtuig had verlaten. Dat was op aanraden van de geheime dienst, schreven de journalisten op basis van anonieme bronnen. Het nieuwe, door Qatar gedoneerde vliegtuig, zou belangrijke veiligheidstechnologie missen, onder meer antiraketsystemen.

Bij een aantal van de betrokken journalisten kwam een agent de dagvaarding overhandigen op hun persoonlijke adres, volgens The New York Times. „Het verschijnen van federale agenten op de stoep van nieuwsverslaggevers zou elke Amerikaan die gelooft in de grondwet en de persvrijheid moeten choqueren”, schrijft David McCraw, een advocaat van de krant in een verklaring. „Deze brutale daad moet worden gezien als niets anders dan een poging om te voorkomen dat het publiek weet wat er in het land gebeurt, door journalisten te intimideren.”

‘Uitzonderlijke escalatie’

Voor publicatie had een FBI-agent ook al geprobeerd publicatie te voorkomen en gevraagd of de journalisten bronnen vrij konden geven, schrijft de krant. De journalisten weten niet precies waarom ze voor de rechtbank moeten verschijnen; in de dagvaardingen staat enkel dat ze moeten getuigen vanwege een „vermoedelijke schending van het federale strafrecht”.

Het Comité ter Bescherming van Journalisten (CBJ) spreekt van een „uitzonderlijke escalatie” in de pogingen van de regering-Trump om met overheidsmacht onafhankelijke nieuwsmedia onder druk te zetten. Eerder werden ook al journalisten van The Wall Street Journal en The Washington Post gedagvaard. Het CBJ vreest dat dit soort maatregelen een chilling effect kunnen hebben, bijvoorbeeld op kranten die minder middelen hebben om juridische kosten te drukken.

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie zegt in een verklaring dat niet de journalisten doelwit zijn van de rechtszaak, maar „de personen die gevoelige informatie hebben gelekt”.

Seth Stern, woordvoerder van de Amerikaanse ngo Freedom of Press, reageert: „Wanneer de overheid stelt dat het journalisten moet onderzoeken om de nationale veiligheid te garanderen, dan gaat het in werkelijkheid om het beschermen van de eigen reputatie.”

Krap een jaar nadat de regering-Trump het klimaatonderzoeksprogramma USGCRP leek op te doeken, krijgt de organisatie toch nog een herstart – met een notoire klimaatscepticus aan het roer. Matthew Wielicki, een voormalig geochemicus aan de Universiteit van Alabama die de klimaatwetenschap met grote regelmaat in twijfel trekt, is door energieminister Chris Wright benoemd tot hoofd van het programma.

Het USGCRP, een afkorting voor U.S. Global Change Research Program, is verantwoordelijk voor het belangrijkste klimaatrapport van de VS. Deze National Climate Assessment (NCA) wordt sinds 2000 vierjaarlijks gepubliceerd. De NCA bracht op basis van de recentste wetenschappelijke inzichten in kaart wat de gevolgen van klimaatverandering zijn voor onder meer de Amerikaanse economie, landbouw en energieproductie en voor de gezondheid van de inwoners van de VS. Het rapport vormde een belangrijke richtlijn voor wet- en regelgeving.

In juli 2025 leek het gedaan met de NCA. Toen ontsloeg de regering-Trump alle honderden wetenschappers en experts die bij het USGCRP werkten. Het doel en het nut van het programma moesten grondig heroverwogen worden, klonk het vanuit Washington. Een maand later werd plotseling een in opdracht van de regering opgesteld rapport uitgebracht met als conclusie: alarmisme over klimaatverandering is zwaar overdreven. De auteurs van dit rapport waren bekende klimaatsceptici, net als Wielicki.

Klimaat- en energiewetenschappers zijn allesbehalve enthousiast over de aangekondigde terugkeer van het USGCRP. Dr. Carlos Martinez, voormalig lid van de organisatie, hekelt het opnieuw oprichten van het programma „met als enig doel om de NCA onder de hoede van een volstrekt ongeschikte klimaatwetenschapontkenner te plaatsen”. „De klimaatcrisis treft nu al mensen door het hele land en beleidsmakers hebben betrouwbare wetenschap nodig,” vervolgt hij, om weloverwogen beslissingen te kunnen nemen over „gezondheid, veiligheid, levensonderhoud en lokale economieën”.

Lees ook

Met schrappen van cruciale endangerment finding slaat Trump het fundament onder klimaatbeleid VS weg

De Amerikaanse energieminister Chris Wright spreekt op X juist zijn enthousiasme uit over de nieuwe koers van USGCRP: „Ik verwelkom het nieuwe tijdperk waarin data, niet retoriek, de maatstaf voor waarheid is. De overheid laten groeien, energieprijzen verhogen en kinderen bang maken zal niet langer het doel zijn.”

Matthew Wielicki, het nieuwe gezicht van het programma, heeft geen ervaring met de klimaatwetenschap. Tot 2023 werkte hij aan de Universiteit van Alabama. Maar de zelfbenoemde „professor-in-ballingschap” stapte op uit onvrede over inclusie- en diversiteitsbeleid. Sindsdien plaatst hij op sociale media vrijwel dagelijks berichten waarin hij onder meer de invloed van het gebruik van fossiele brandstoffen op klimaatverandering ontkent, dodelijke hittegolven en bosbranden bagatelliseert en klimaatwetenschappers ervan beschuldigt data te vervalsen om hun eigen narratief te ondersteunen.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft de bestuursleden van de kiescommissie EAC (Election Assistance Commission) ontslagen. Dat melden Amerikaanse media, waaronder Politico, vrijdag. De EAC is een commissie met bestuurders van beide partijen, die staten en plaatselijke ambtenaren bijstaat bij het correct laten verlopen van verkiezingen.

De commissie werd in 2002 opgericht door het Amerikaanse Congres om het verkiezingsproces te ondersteunen. Het beheert bijvoorbeeld geld om verkiezingen te organiseren en verstrekt trainingsmateriaal voor stembureaumedewerkers. Ook certificeert de commissie stemmachines en overziet ze de registratie van briefstemmen.

De twee Democratische leden van het commissiebestuur kregen een ontslagbrief, een Republikein mocht de eer aan zichzelf houden, nadat de andere Republikein van het vierkoppige bestuur eerder ook al was opgestapt, schrijft Politico op basis van ingewijden. Het medium spreekt van een „schijnbare stap om de controle te pakken over het stemmen in aanloop naar de midterms”.

Bij die tussentijdse verkiezingen in november staan de Republikeinse meerderheden in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat op het spel, en daarmee op veel gebieden de effectieve macht van Trump en zijn regering. Vier maanden voor de belangrijke verkiezingen zit de kiescommissie nu zonder bestuur.

Een anonieme Witte Huis-functionaris zegt tegenover Politico dat „de president zich het recht voorbehoudt om individuen te verwijderen die niet op één lijn zitten met de belangrijke taak om de Amerikaanse verkiezingen veilig te stellen en te garanderen dat elke legale stem geteld wordt”. Daarmee voedt Trumps regering opnieuw de complottheorie dat de stemmen in de VS niet eerlijk geteld worden, zoals Trump en zijn politieke handlangers ook nog altijd ontkennen dat oud-president Joe Biden in 2020 eerlijk de verkiezingen won van Trump.

Trump oefende eerder grote druk uit op de EAC. Per decreet besloot hij in 2025 bijvoorbeeld dat de kiescommissie de registratie van stemmers strenger moest maken en hij probeerde te voorkomen dat de EAC geld verstrekte aan staten die niet in zijn wens meegingen. Beide presidentiële besluiten werden door rechtbanken ongeldig verklaard.

Het besluit het EAC-bestuur te ontslaan volgt enkele dagen op een beslissing van het Hooggerechtshof die de president veel meer macht geeft om federale bestuurders te ontslaan. De anonieme Witte Huis-functionaris die Politico sprak wijst ook op dat besluit ter legitimering van Trumps beslissing.

De gevolgen van die beslissing zijn vooralsnog onduidelijk. De vier bestuurszetels moeten door de Senaat opnieuw gevuld worden en het is wettelijk vastgelegd dat er per partij maximaal twee leden in mogen zetelen. Onduidelijk is hoe lang dat proces zal duren. Wel is duidelijk dat de ontstane situatie de slagkracht van de commissie ernstig schaadt, enkele maanden voor de verkiezingen. Volgens een ingewijde tegenover Politico is het bijvoorbeeld onduidelijk of geplande briefings over hoe je te wapenen tegen buitenlandse cyberaanvallen voorlopig doorgaan.

Een agent van de Amerikaanse immigratiedienst (ICE) heeft dinsdag een automobilist doodgeschoten in de Texaanse stad Houston. Dat melden internationale persbureaus en Amerikaanse media na een verklaring van de immigratiedienst zelf. De man heette Lorenzo Salgado Araujo en zou als Mexicaan zonder verblijfsvergunning in de Verenigde Staten wonen.

Volgens ICE probeerde Salgado te vluchten toen hij merkte dat hij gearresteerd werd. Hij zou „een ICE-voertuig hebben geramd” en hebben „geweigerd gevolg te geven aan bevelen”. Uiteindelijk zou hij „zijn voertuig hebben gebruikt om een ICE-agent te overrijden” waarna die „zichzelf verdedigde met zijn wapen”.

De zoon van de gedode man, Ronaldo Salgado, schrijft in een bericht op Facebook dat zijn vader op weg was naar zijn werk, dat hij zijn werknemers aan het ophalen was. „Mijn vader is al bijna 35 jaar in dit land en werkt in de bouw om in het levensonderhoud van mij, mijn twee broers en mijn moeder te voorzien,” aldus Salgado. „Hij was bezig zijn werkvergunning via de officiële weg te verkrijgen.”

Agenten van de immigratiedienst hebben in het afgelopen jaar meerdere mensen doodgeschoten onder het mom van zelfverdediging. Nadat er videobeelden van die incidenten naar buiten kwamen, bleek het verhaal zoals ICE het verteld had niet te kloppen. Zo werd anti-ICE-demonstrant Renee Good in januari doodgeschoten in Minneapolis. Zij werd net als Salgado beschuldigd van het rammen van ICE-agenten met haar auto. Dat staat haaks op wat de beelden lieten zien.

Ook demonstrant Alex Pretti werd in januari neergeschoten door een ICE-agent in Minneapolis. Pretti zou hebben gedreigd met een vuurwapen, zei de dienst na zijn dood. Uit videoanalyses van onder meer The New York Times – het incident is uit verschillende hoeken gefilmd – bleek dat Pretti in zijn hand een telefoon vasthad, geen vuurwapen. 

De reeks incidenten stemt de League of United Latin American Citizens (LULAC) wantrouwig. De voorzitter vroeg dinsdag, na de dood van Salgado, om een onafhankelijk onderzoek naar wat er gebeurd is. „De federale overheid schotelde ons een verhaal voor over Renee Good en dat verhaal viel vlak na het vrijgeven van de video volledig in duigen,” zegt hij tegen omroep NBC. „Nu krijgen we in Houston precies hetzelfde verhaal voorgeschoteld over Lorenzo Salgado Araujo, in vrijwel identieke bewoordingen. Bewijs het maar.”

Ook de Democratische vertegenwoordiger van de wijk, Sylvia Garcia, vraagt om een onderzoek. „De feiten moeten onafhankelijk en grondig worden onderzocht, inclusief de omstandigheden die hebben geleid tot het gebruik van dodelijk geweld.”

De Amerikaanse president Donald Trump sprak na 23:00 uur lokale tijd alsnog de natie toe tijdens een evenement ter ere van de Onafhankelijkheidsdag van het land. De speech zou eerder plaatsvinden, maar vanwege dreigend noodweer werd de National Mall in Washington vroeger op de avond ontruimd.

„Als we om vier uur ’s ochtends voor één persoon hadden moeten spreken, dan was ik hier nog steeds geweest”, zei Trump tijdens zijn uitgestelde speech. Het publiek was vanwege de eerdere ontruiming uitgedund naar nog maar half zo groot in vergelijking met eerder op de avond.

Lees ook

Diep verdeelde Amerikanen kunnen het niet opbrengen de verjaardag van hun land samen te vieren

„In tegenstelling tot zoveel andere landen ter wereld hebben we in dit land vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst, gelijke behandeling voor de wet – hoewel ik zelf niet zo goed ben behandeld, maar daar gaan we nu niet op in – en het recht om wapens te bezitten en te dragen”, zei Trump tijdens zijn toespraak.

Het was niet zijn enige verwijzing naar eerdere schandalen. Zo zei hij dat hij aan zijn derde termijn als president bezig was, een toespeling op zijn beweringen dat de verkiezingen van 2020 van hem waren ‘gestolen’.

Geen communisten

„We willen geen communisten in ons land,” zei Trump – en dat leverde luid gejoel op vanuit het publiek. De Amerikaanse president haalde tijdens zijn toespraak meermaals uit naar „communisten,” waarmee hij de Democratische socialisten bedoelt. Het communisme heeft „zijn lelijke kop weer hier in Amerika opgestoken,” zei Trump, waarna hij het vergeleek met kanker: „Je moet het snel wegsnijden.”

Meerdere recente voorverkiezingen werden door Democratische socialisten gewonnen. Amerikaanse politici die zich identificeren als Democratische socialisten zijn bijvoorbeeld de burgemeester van New York Zohran Mamdani, senator Bernie Sanders, congreslid Alexandria Ocasio-Cortez.

Astronauten van de Artemis II- en Apollo 17-missies in blauwe overalls, families van omgekomen soldaten en oorlogsveteranen werden tijdens de toespraak van Trump op het podium gehaald en geprezen. Na afloop van zijn toespraak begon een langdurige vuurwerkshow, die na verloop van tijd door bliksem werd afgewisseld.

Ter gelegenheid van de 4th of July, de dag waarop de Verenigde Staten 250 jaar onafhankelijkheid vieren, heeft de Amerikaanse paus Leo XIV zaterdag het Italiaanse eiland Lampedusa bezocht. Het eiland is een aankomstplek voor migranten die via de Middellandse Zee proberen Europa te bereiken.

De Amerikaanse president Donald Trump had de paus uitgenodigd om de festiviteiten ter gelegenheid van de Onafhankelijkheidsdag in Washington DC bij te wonen, maar in plaats daarvan koos het hoofd van de katholieke kerk ervoor om een begraafplaats voor niet-geïdentificeerde migranten te bezoeken. Ook sprak de paus op Lampedusa met familieleden van migranten.

In een open brief over het 250-jarig bestaan van de VS herinnert Leo XIV Amerikanen aan het belang van „een samenleving waarin de kwetsbaren, de lijdenden en de vergetenen altijd met compassie, solidariteit en liefde worden bejegend”. Daarbij hoort volgens paus Leo ook „het verwelkomen, beschermen en bijstaan van immigranten, wier hoop, opofferingen en bijdragen vanaf het prille begin deel uitmaken van de geschiedenis van dit land”.

Volgens de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) kwamen vorig jaar ongeveer 1.330 mensen om of raakten vermist bij de oversteek van de Middellandse Zee. De overstreek staat bekend als de dodelijkste migratieroute ter wereld.

Lees ook

Met zijn bezoek aan Lampedusa vestigt paus Leo aandacht op migratie, in de voetsporen van zijn voorganger Franciscus

Gouden sneakers met zijn naam erop, Trump parfum, horloges en zelfs eigen memecoins (een digitale munt). De Amerikaanse president Donald Trump verdiende vorig jaar een fortuin dankzij zijn eigen producten, reclames voor bedrijven, vastgoed en andere ondernemingen.

Uit het jaarlijkse rapport dat is gepubliceerd door het Office of Government Ethics blijkt dat zijn grootste inkomstenbron zijn winsten op cryptomunten zijn die onder zijn naam werden uitgegeven. In totaal verdiende hij daar ruim een miljard euro mee. Trump is voorstander van soepelere regels voor crypto.

Het rapport verschijnt jaarlijks en is verplicht voor iedere overheidsmedewerker om belangenverstrengeling te voorkomen. Trumps verslag is bijna duizend pagina’s lang, een groot verschil met Barack Obama en Joe Biden, die in het verleden slechts acht en elf pagina’s nodig hadden.

Trump schrikt er niet voor terug zijn naam en functie als president van het land te verbinden aan verschillende producten en organisaties. Hij maakte reclame voor bijbels, verkocht horloges en verdiende goed aan zijn resorts.

Ook zijn naasten werden steenrijk door de president. Trump’s vrouw Melania verdiende bijna 9 miljoen euro aan een geflopte documentaire over haar leven. Ook zij werd rijk van crypto; ze ontving in 2025 ruim 5 miljoen euro.

Amerikaanse staten mogen doorgaan met het uitsluiten van trans vrouwen in meisjes- en vrouwensporten. Dat heeft het Hooggerechtshof dinsdag geoordeeld.

In 2020 sloot Idaho als eerste staat in de VS formeel trans vrouwen uit van vrouwencompetities. Inmiddels gelden vergelijkbare regels in zeker 25 andere staten. Twee uitgesloten trans vrouwen, uit Idaho en West Virginia, besloten daarop naar het Hooggerechtshof te stappen.

Volgens de conservatieve meerderheid van de rechters in het Hof worden met de ban geen grondrechten geschonden. De Democratische minderheid ging niet mee in deze redenering en vindt dat de kwestie door lagere rechtbanken behandeld moet worden. Daar lopen nog verschillende zaken over die nu „prematuur worden afgekapt”, volgens de Democratische rechter Sonya Sotomayor.

Hoewel het relatief weinig voorkomt dat trans vrouwen meedoen in meisjes- en vrouwensporten, hechten voorvechters van transrechten veel belang aan de kwestie. De bepaling zou een voorbode zijn voor verdere beperkingen van de rechten van trans personen. De regering van president Donald Trump probeerde eerder al te stoppen met de uitgifte van paspoorten aan mensen die zich niet als man of vrouw identificeren. Een federale rechter blokkeerde dit.

Eerder dit jaar besloot ook het Internationaal Olympisch Comité (IOC) dat trans vrouwen niet mogen deelnemen aan de onderdelen van de vrouwelijke categorie op de Olympische Spelen, die over twee jaar worden georganiseerd in Los Angeles.

Lees ook

Trans mensen ontvluchten de VS. In Ter Apel vertellen ze over hun ervaringen: ‘Go away or get deported!’

De Amerikaanse president mag niet eigenhandig het geboorterecht op staatsburgerschap beëindigen. Dat heeft het Hooggerechtshof dinsdag bekendgemaakt in een langverwachte uitspraak. Op de dag van zijn tweede inauguratie tekende president Donald Trump een decreet waardoor kinderen die in de Verenigde Staten geboren zijn niet langer automatisch het Amerikaans staatsburgerschap kregen – een grondrecht.

Het was een van de meest ingrijpende decreten die Trump tekende. De president wilde onder meer buitenlandse studenten en kinderen van asielzoekers en migranten zonder of tijdelijke verblijfstatus uitsluiten van ‘birthright citizenship‘. In 1898 had het Hooggerechtshof dit recht, vastgelegd in het 14de Amendement van de grondwet, juist bekrachtigd. Tot 1924 waren native Americans uitgesloten van dit recht. 

Critici vreesden dat een einde van dit geboorterecht de wettelijke bescherming van miljoenen mensen zou beëindigen. Veel Amerikanen zien het recht als fundamenteel voor de Amerikaanse identiteit. Verschillende lagere rechters hadden Trumps decreet eerder al geblokkeerd. Drie (conservatieve) rechters gingen niet mee met de uitspraak van het hof.

Lees ook

Staat het Hooggerechtshof Trump toe het geboorterecht op staatsburgerschap te beperken? De rechters lijken sceptisch

President Donald Trump mag bestuurder van de Amerikaanse centrale bank Federal Reserve (Fed) Lisa Cook niet ontslaan, maar krijgt wel meer zeggenschap over andere onafhankelijke toezichthouders. Dat maakte het Amerikaanse Hooggerechtshof maandag bekend.

In augustus probeerde Trump om Cook, die de eerste zwarte, vrouwelijke Fed-bestuurder is, te ontslaan. Trump deed dat naar eigen zeggen omdat zij zich schuldig zou hebben gemaakt aan hypotheekfraude, een beschuldiging waarvoor nooit bewijs is geleverd. Volgens Cook zelf ging het om een politiek ontslag: Trump wilde dat de centrale bank de rente zou verlagen, maar Cook weigerde dat.

In januari bleek al dat het gerechtshof kritisch was op het ontslag. Nu bevestigen de rechters dat Cook niet ontslagen mag worden vanwege de „unieke positie” van de Fed als onafhankelijk orgaan.

Tweede uitspraak

Het Hooggerechtshof sprak zich daarnaast uit over een tweede zaak. Die ging over het ontslag van Rebecca Kelly Slaughter, een lid van de Federal Trade Commission (FTC) dat afgelopen augustus samen met haar eveneens Democratische collega Alvaro Bedoya werd ontslagen. De FTC onderzoekt onder meer machtsmisbruik door grote techbedrijven en bestrijdt marktmonopolies.

Slaughter noemde het ontslag destijds „onrechtmatig”,  Bedoya sprak over „corruptie”. FTC-leden mogen alleen om zwaarwegende redenen ontslagen worden om hen te beschermen tegen politieke druk. Toch besloot het Hooggerechtshof maandag in dat het ontslag van Slaughter legitiem was.

Volgens de conservatieve meerderheid van het hof maken de FTC en andere onafhankelijke toezichthouders deel uit van de uitvoerende macht, waarvan Trump de baas is. Daarom is volgens de rechters het ontslag van de twee commissieleden wel legitiem.

De uitspraak heeft mogelijk verstrekkende gevolgen voor andere onafhankelijke overheidsinstanties, zoals de nucleaire toezichthouder. Trump kan daar nu makkelijk personeel ontslaan dat hem niet aanstaat, en vervangen door loyalisten. Hij schreef op zijn eigen kanaal Truth Social dan ook dat de uitspraak zorgt voor „de grootste toename van presidentiële macht in de laatste 100 jaar”.

Het Hooggerechtshof van de Verenigde Staat gaat de zaak van de Amerikaanse president Donald Trump, waarin hij schuldig werd bevonden aan smaad en seksueel misbruik van schrijver E. Jean Carroll, niet opnieuw behandelen. Dat heeft het hof maandag bekendgemaakt.

In 2019 publiceerde Carroll, voormalig columnist voor tijdschrift Elle, een boek waarin ze Trump beschuldigde van seksueel misbruik. Bijna twintig jaar geleden had hij zich aan haar opgedrongen in een kleedhokje van een warenhuis, schreef ze. Trump deed de beschuldiging af als „hoax” en zei dat Carroll loog om meer boeken te verkopen.

Het werd een begin van een uitvoerige juridische strijd. In 2023 bepaalde de jury van de rechtbank van New York dat Trump Carroll vijf miljoen dollar moest betalen voor aanranding en smaad. Nadat ook het hof van Beroep genoeg bewijs hiervoor zag, stapte Trump naar het Hooggerechtshof.

In een andere zaak, ook voor smaad, bepaalde een andere jury dat hij haar 83,3 miljoen dollar moest betalen. Het hof heeft nog niet bekendgemaakt of het deze zaak gaat behandelen.

Het hof geeft maandag geen uitleg over de beslissing om de zaak niet verder te behandelen. „De uitspraak van vandaag beëindigt Trumps pogingen om verantwoordelijkheid voor zijn acties te ontwijken”, reageert de advocaat van Carroll tegenover The New York Times.

Trump zegt op Truth Social dat hij zijn strijd tegen Carroll met al zijn „kracht en vermogen” zal doorzetten. CNN meldde in mei op basis van ingewijden dat het ministerie van Justitie een strafrechtelijk onderzoek was begonnen naar Carroll. Reden hiervoor was dat Carroll een deel van haar juridische kosten vergoed had gekregen van miljardair Reid Hoffman, een belangrijke donor voor Democratische politici. Het is niet duidelijk of dit onderzoek nog loopt.

John Bolton, een voormalige topadviseur van de Amerikaanse president Donald Trump, moet tot wel vijf jaar de gevangenis in. Vrijdag heeft hij aan de rechtbank toegegeven dat hij gevoelige informatie heeft gelekt, melden Amerikaanse media.

In de eerste termijn van Trump werkte Bolton zeventien maanden als Nationaal Veiligheidsadviseur. In die rol botste hij geregeld met de president over beleid ten aanzien van Iran, Afghanistan en Noord-Korea. Hij werd ontslagen en groeide uit tot fel criticus van zijn oude baas. Zijn boek The Room Where it Happened was bedoeld als waarschuwing voor een tweede termijn van Trump.

Lees ook

Oud-veiligheidsadviseur John Bolton: ‘De wereld zal tijdens dit presidentschap van Trump niet vergaan’

Een paar jaar terug begon het Amerikaanse ministerie van Justitie een onderzoek naar hem, de FBI doorzocht zijn huis. Tijdens het schrijven van zijn boek zou hij duizenden pagina’s aan gevoelige informatie aan twee familieleden hebben gegeven. The New York Times schrijft op basis van anonieme ingewijden dat het om Boltons vrouw en dochter gaat.

In eerste instantie ontkende Bolton. Hij meende dat het onderzoek onderdeel was van Trumps pogingen om politieke tegenstanders via het ministerie van Justitie onder druk te zetten. Vrijdag sloot hij toch een schuldovereenkomst. Naast een maximale celstraf van vijf jaar, moet hij ook een boete betalen van 2,25 miljoen dollar. Als hij geen overeenkomst had gesloten, dan was er een kans geweest dat hij een gevangenisstraf van tientallen jaren had gekregen.

Het Amerikaanse Hooggerechtshof gaf donderdag zijn goedkeuring aan beperkingen die president Trump heeft opgelegd aan het asielrecht in de Verenigde Staten. In twee uitspraken kreeg de regering gelijk van de zes conservatieve rechters, terwijl de drie progressieve rechters de uitspraak verwierpen.

De regering heeft volgens het Hooggerechtshof het recht om een tijdelijke beschermde status voor groepen migranten in te trekken. Concreet lag in de behandelde zaak de status van burgers van Haïti en Syrië voor. Zij hadden in het verleden van de minister van Binnenlandse Veiligheid de tijdelijke bescherming gekregen. De Haïtianen kregen die in 2010, nadat een zware aardbeving het eiland had getroffen. Twee jaar later kregen Syrische burgers dezelfde status met het oog op de burgeroorlog en de genadeloze onderdrukking van het regime van president Assad.

De tijdelijke bescherming was aanvankelijk voor 18 maanden toegekend, maar is telkens verlengd tot 2025, toen Trumps minister Kristi Noem (Binnenlandse Veiligheid) de status introk. Volgens haar was Syrië na de verjaging van Assad in december 2024 „op weg naar een stabiel bestuur” en waren er wat Haïti betreft „geen bijzondere omstandigheden” die speciale bescherming rechtvaardigden.

De meerderheid van het hof is van oordeel dat het de president en zijn kabinet vrijstaat om deze speciale status te verlenen en ook weer in te trekken. Rechter Elena Kagan, die namens de drie progressieve rechters een dissenting opinion schreef, noemde het „duidelijk zichtbaar” dat etnische afkomst een rol speelde bij het besluit de tijdelijke bescherming voor de Haïtianen in te trekken. Ze verwees naar de uitspraken van onder meer president Trump, die in de verkiezingscampagne voor 2024 een reeks geringschattende opmerkingen over Haïti (een ‘shithole country’) en zijn burgers had gemaakt. Zo stelde hij dat Haïtianen in Ohio „huisdieren, honden en katten” van Amerikaanse burgers opaten.

Buiten de grens houden

De tweede uitspraak ging over een methode die metering wordt genoemd. Daarbij worden migranten die van plan lijken asiel aan te vragen buiten de grens met Mexico opgewacht en verhinderd de VS binnen te gaan, waar zij daadwerkelijk het recht zouden hebben asiel aan te vragen.

De methode werd al in 2016 gebruikt, toen nog op gezag van de regering van president Obama, om een tijdelijke grote toeloop van vooral Haïtiaanse asielzoekers aan de zuidgrens te blokkeren. Zijn opvolger Trump stelde de maatregel in 2018 algemeen in. Agenten van de grenspolitie gaan lijfelijk tussen de asielzoekers en de grens in staan.

Volgens de conservatieve meerderheid van het Hooggerechtshof is deze methode niet in strijd met de wetsbepaling dat mensen met een buitenlandse nationaliteit asiel mogen aanvraag als zij „in de VS aankomen”. Rechter Sonya Sotomayor schreef de bezwaren van de progressieve minderheid op. Volgens haar zijn de gevolgen voorspelbaar: „Meer mensen zullen sterven. Meer mensen zullen proberen de grens illegaal over te steken, en sommigen zullen daarin slagen, maar anderen niet.”

„Ten eerste wil ik duidelijk maken hoe belangrijk het is wat u doet op het gebied van Iran. Dit gaat bovenal om het nucleaire vermogen van Iran. Dat zou een dreiging zijn voor de regio en voor de hele wereld. Dit is een land dat chaos exporteert, een land dat terrorisme exporteert, en dat heel dicht bij het verkrijgen van nucleaire capaciteiten is gekomen.” De openingswoorden van secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte tijdens een gezamenlijk persmoment met de Amerikaans president Donald Trump woensdag, hadden zo uit de mond van Trump zelf kunnen komen.

„Dit is de leider van de vrije wereld die zijn verantwoordelijkheid neemt, voorbij de grenzen van de VS, voor de rest van de wereld”, vervolgt Rutte naast een aandachtig luisterende en instemmend knikkende Amerikaanse president in het Oval Office. Trump heeft Rutte dan net geïntroduceerd als „een over de hele wereld gerespecteerd man” die „geweldig werk doet”.

In aanloop naar de NAVO-top in Turkije op 7 en 8 juli, lijkt Rutte zich woensdag opnieuw genoodzaakt te voelen Trump te paaien om het bondgenootschap bij elkaar te houden. „Ik weet dat er vragen spelen over of uw bondgenoten in Europa u genoeg hebben gesteund”, stelt Rutte. „Dat deden ze niet!”, onderbreekt Trump hem glimlachend. „Laat me dan één ding zeggen”, vervolgt Rutte. „Ik weet dat u dat vindt, maar kijk naar de cijfers.”

Rutte benoemt dat vier á vijfduizend Amerikaanse vliegtuigen zijn opgestegen vanaf bases in Europa, refererend aan de veelgehoorde kritiek van de Amerikanen dat niet alle Europese landen hun bases beschikbaar stelden. „Over het algemeen zijn uw Europese partners er voor u geweest.”

Dan staat Rutte op en lijkt de middelbare schooldocent in de oud-premier het over te nemen. Aan de hand van een aantal grafieken met gouden titels licht Rutte de ‘Trump trillion‘ (biljoen van Trump) toe. „Dit laat de toename zien van Europese en Canadese bestedingen aan Defensie sinds u aantrad in 2017. Een totaal aan extra bestedingen van 1,2 biljoen dollar.” Rutte gaat nog even door met alle Europese investeringen in de Amerikaanse defensie-industrie, terwijl Trump zichtbaar lijkt af te dwalen.

Rutte: „Dit verhaal wilde ik vertellen, want dames en heren van de Amerikaanse media, dit is belangrijk. Dit is uw president en de leider van de vrije wereld die de leiderschapsrol op zich neemt, zoals nodig is.” Trump: „Thank you very much, Mark. Thank you very much”. Op een vraag van een journalist: „Als iemand anders op zijn [Rutte’s] plek had gezeten, hadden we hier vandaag eerlijk gezegd niet eens gezeten.”

Onenigheid over vluchten via Italië

Uitspraken van Rutte over Amerikaanse vluchten vanaf Europese bases maakten in Italië al een rel los. In gesprek met Fox News in aanloop naar de bijeenkomst met Trump zei Rutte dinsdagavond dat „500 vliegtuigen van de VS vanuit bases van de VS in Italië opstegen om ‘epic fury’ te ondersteunen”, zoals de VS de aanvallen op Iran noemen.

Het gaat in het geval van Italië echter enkel om logistieke en technische vluchten en nadrukkelijk niet om gevechtsvliegtuigen, benadrukte de Italiaanse minister van Defensie Guido Crosetto na Rutte’s uitspraken. Toch eisten oppositiepolitici uitleg van premier Giorgia Meloni. Italië heeft er altijd op gestaan niet direct betrokken te raken bij de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Vorige week leidde die positie er nog toe dat Trump Meloni op een G7-top publiekelijk verweet de Amerikanen in de steek te hebben gelaten, omdat de Italiaanse premier eind maart geen toestemming gaf aan Amerikaanse bommenwerpers om onderweg naar het Midden-Oosten te landen op de militaire basis van Sigonella, op Sicilië. 

Lees ook

Nu Meloni en Trump openlijk ruziën, probeert Italië de brokken te lijmen

En weer wordt er een hoge officier ontslagen door de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth. Christopher Donahue, de hoogste generaal voor het Amerikaanse leger in Europa en Afrika, moet zijn functie abrupt neerleggen, melden Amerikaanse media.

Hoewel Hegseth niet gezegd heeft waarom Donahue ontslagen is, past zijn vertrek in een lange reeks. Inmiddels zijn meer dan twintig Amerikaanse legerleiders onder Hegseth vroegtijdig met pensioen gestuurd of ontslagen. Ook Charles Q. Brown, voorzitter van de verenigde chefs van staven (Joint Chiefs of Staff) en admiraal Lisa Franchetti, de eerste vrouw die benoemd was als hoogste marinecommandant, stopten. Door Hegseths ontslagbeleid heerst binnen de krijgsmacht een „angstklimaat”, schrijft de Financial Times op basis van gesprekken met oud-legerleiders.

Minder militairen in Europa

Donahue’s vertrek is daarnaast opvallend vanwege Hegseths dreigementen om grote aantallen militairen uit Europa terug te halen. De komende zes maanden, waarschuwde Hegseth op de NAVO-vergadering in Brussel, gaat de regering heroverwegen hoeveel militairen en bases ze in Europa wil houden. Eerder kondigden de VS al aan minder schepen, vliegtuigen en drones te zullen reserveren voor de verdediging van Europa.

In zijn meest recente rol als generaal in Europa speelde Donahue een belangrijke rol in de Amerikaanse steun aan Oekraïne. Maar bekender is hij als de ‘laatste militair’ uit de Verenigde Staten die Afghanistan verliet. Tijdens de chaotische uittocht van het Amerikaanse leger uit het land in 2021, werd op beelden vastgelegd hoe hij als laatste Amerikaan aan boord van een vliegtuig ging op Hamid Karzai International Airport.

De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani schrapt op het laatste moment een bezoek aan de Verenigde Staten vanwege „beledigende” uitspraken van president Donald Trump over premier Giorgia Meloni. De twee regeringsleiders, die het tot voor kort goed met elkaar konden vinden, gooien publiekelijk met modder naar elkaar.

In een interview met de Italiaanse zender La7 vertelde Trump afgelopen week tijdens de G7-top in Frankrijk uit „medelijden” met Meloni op de foto te zijn gegaan. De Italiaanse premier had hem „gesmeekt”, zei Trump. „Ze wilde zo ontzettend graag met mij op de foto.”

Op X reageerde Meloni furieus. Trumps verklaring was volgens haar „volledig verzonnen”. „Ik weet niet waarom hij zich zo gedraagt tegenover bondgenoten (…) Maar hij moet één ding onthouden: Italië en ik smeken nooit.” De minister van Buitenlandse Zaken, die volgende week zijn Amerikaanse evenknie Marco Rubio zou ontmoeten, noemt de uitspraken „een belediging voor heel Italië”.

De onenigheid typeert de bekoelde diplomatieke relatie tussen Trump en Meloni. In januari van 2025 was de premier van Italië nog als enige Europese regeringsleider aanwezig bij Trumps inauguratie, maar de relatie verslechterde de afgelopen maanden in rap tempo.

Zo verdedigde Meloni paus Leo XIV, die het moest ontgelden nadat hij zich kritisch had uitgelaten over wereldleiders die oorlog voeren. En niet lang daarvoor liet Rome niet toe dat Amerikaanse bommenwerpers onderweg naar Iran een tussenlanding zouden maken op een luchtmachtbasis op Sicilië – formeel omdat de aanvraag te laat was ingediend.

Trump was naar eigen zeggen „geschokt” door de houding van zijn voormalige bondgenoot. Hij dacht, zei de president, dat Meloni „moedig” was. „Maar ik had het mis.”

Lees ook

Afstand nemen van Trump komt de Italiaanse premier Meloni plots electoraal goed uit