Door druk van de Europese UEFA is Infantino de controle over zijn eigen WK-plan kwijt

Hoe vastberaden is Gianni Infantino om zijn plan voor verdere commercialisering van het WK voetbal door te zetten? Kan hij zich WK’s permitteren zonder Europese voetbalgrootmachten als Spanje, Engeland en Frankrijk?

Die vragen liggen op tafel, nadat de FIFA-voorzitter de afgelopen dagen onder immense druk is komen te staan vanwege een plan dat particuliere investeerders een grote rol geeft bij de organisatie van het WK. Naast de openlijke ruzie met de UEFA kondigde vrijdag ook een topadviseur van Infantino aan op te stappen; Carlos Cordeiro stelde niet op de hoogte van het plan te zijn geweest en noemde het in een verklaring van een „slechte deal” voor de bonden en de toekomst van de sport.

Het plan voorziet in een commercieel dochterbedrijf dat uitzendrechten, sponsoring en kaartverkoop van het WK voetbal moet uitbaten. Hier zouden beleggers aandelen in kunnen kopen, waarmee 4,2 miljard dollar (3,65 miljard euro) wordt opgehaald – geld dat in de komende vier jaar naar de 211 bij de FIFA aangesloten bonden zou gaan.

Lees ook

Het nieuwste Infantino-plan: het nóg verder commercieel uitbaten van WK’s

Het „voorstel”, zoals Infantino het noemt, kwam op een chaotische manier naar buiten. The Times en de Financial Times publiceerden dinsdag over de plannen, terwijl de voetbalbonden er nog geen weet van hadden. Intussen waren Amerikaanse partijen als zakenbank JP Morgan al benaderd om investeerders te regelen. De betrokkenheid van Joshua Kushner, de broer van Trump-vertrouweling en schoonzoon Jared Kushner, was extra olie op het vuur. Pas na de mediapublicaties ging er een formeel voorstel vanuit de FIFA naar de bonden.

Critici vrezen dat het voetbal in de toekomst nog sterker zal worden gedicteerd door commerciële belangen: een nog vollere speelkalender en verdere aantasting van het spel, zoals bij het afgelopen WK met extra reclameblokken in drinkpauzes en een langere rust in de finale vanwege de halftime show.

Nucleaire optie

Van alle continentale federaties reageerde de UEFA donderdag het felst op het „in het geheim bedachte plan”. Na een online spoedberaad met de 55 leden koos de Europese voetbalfederatie donderdag unaniem voor de nucleaire optie: als Infantino zijn plannen doorzet, boycotten de UEFA-leden voortaan alle FIFA-toernooien. „Het WK kan niet behandeld worden als een investeringsproduct”, schrijft de UEFA. De federatie spreekt van een „onverantwoordelijk” proces en „bestuur door intimidatie”. 

Het gaat daarbij om de WK’s voor mannen, vrouwen, clubs en ook om de jeugdtoernooien. Het eerste grote toernooi zou het WK voor de vrouwen zijn, volgend jaar in Brazilië. Bij een boycot zou daar onder meer titelhouder Spanje ontbreken. 

In 2018 had de FIFA een vergelijkbare krachtmeting met de UEFA. Toen wilde Infantino met 25 miljard dollar van de Japanse durfinvesteerder Softbank, twee nieuwe mondiale voetbaltoernooien opzetten, waaronder een uitgebreid WK voor clubs. Dit tot grote woede van de UEFA, die de eigen speelkalender en de Champions League in gevaar zag komen. Toen de UEFA dreigde weg te lopen uit de FIFA-vergadering in de Rwandese hoofdstad Kigali, bond Infantino in. Het miljardenplan verdween in de ijskast.

Sindsdien is de spanning tussen de UEFA en de FIFA alleen maar toegenomen. Met de lucratieve clubcompetitie Champions League en de sterkste voetballanden – zes van acht kwartfinalisten tijdens het afgelopen WK waren Europees – is de UEFA een machtige federatie. Infantino is op zijn beurt meer gewicht gaan toekennen aan andere delen van de wereld, wat hem in het ‘een land, een stem’-systeem goed uitkomt. Volgend jaar wil hij voor een vierde termijn worden herkozen als FIFA-voorzitter. Daarbij heeft hij, net als voor de omstreden plannen, de steun van een meerderheid van de 211 bonden nodig.

Ook tijdens het afgelopen WK lag de UEFA overhoop met de FIFA, onder meer over de hoge ticketprijzen, de ingelaste drinkpauzes en het omstreden besluit om de rode kaart voor de Amerikaanse aanvaller Balogun terug te draaien. Uit protest weigerde UEFA-voorzitter Aleksander Ceferin de WK-finale bij te wonen. En nadat de Somalische scheidsrechter Omar Artan het WK moest missen omdat hij geen visum kreeg voor de VS, besloot de UEFA de Super Cup-wedstrijd tussen Paris Saint-Germain en Aston Villa aan hem toe te wijzen.

Lees ook

Door de extreem hoge ticketprijzen dreigt het WK voetbal 2026 een toernooi voor ‘de elite’ te worden

Naast de UEFA heeft de CONCACAF, de Noord- en Midden-Amerikaanse federatie, de plannen afgewezen: „De toekomst van het voetbal moet in handen van onze voetbalfamilie blijven.” Ook de Aziatische AFC verklaarde zich ‘solidair’ met de kritische federaties en veroordeelt met name het onzorgvuldige bestuurlijke proces dat aan de plannen vooraf ging.

De CONMEBOL, de federatie van Zuid-Amerikaanse voetballanden, heeft nog niet op het voorstel gereageerd en de OFC in Oceanië heeft laten weten de plannen in augustus te evalueren. De Afrikaanse federatie CAF kwam met de meest milde reactie en roept de eigen bonden op het voorstel „te bestuderen”.

Het solistische optreden van Infantino, die bonden noch federaties voor het ingrijpende voorstel heeft geconsulteerd, heeft veel kwaad bloed gezet in de hele voetbalwereld. Bernd Neuendorf, bondsvoorzitter van de Duitse DFB zei geërgerd in het televisieprogramma Sportschau: „Ik zit ook in de FIFA-Raad, het hoogste bestuursorgaan, en zou toch verwachten dat ik over zulke belangrijke beslissingen vooraf word geïnformeerd.”

FIFA volhardt in plan

Waar de UEFA bij Infantino’s hervormingsplannen in 2018 nog voldoende had aan een dreigement, kiest de Europese bond deze week voor de grootst mogelijke escalatie. De aangekondigde boycot, die momenteel wordt uitgewerkt, is een positie van waaruit de UEFA niet zonder gezichtsverlies kan terugkomen.

De FIFA wil vooralsnog van geen wijken weten. Vrijdag liet de wereldvoetbalbond in een reactie op de kritiek weten dat het voorstel ongewijzigd staat, waarbij ‘de media’ nog een veeg uit de pan kregen vanwege het „ontwrichten” van het voorstel. Op 19 september wil Infantino van alle 211 bij FIFA aangesloten bonden weten of ze hem steunen. Bij een meerderheid wordt het voorstel aangenomen.

Zelfs als een meerderheid van de bonden voor zou stemmen, is het met de boycot van de UEFA zeer de vraag of de business case van verder gecommercialiseerde WK’s nog overeind kan blijven: als Europese toplanden niet meedoen, zou dit voor een grote dip in kijkcijfers en reclame-opbrengsten zorgen.

Door de wijze waarop het plan naar buiten kwam en de daaropvolgende stellingname van de UEFA is Infantino de controle kwijtgeraakt. Dat de kwestie ook voor Infantino zelf gevolgen krijgt, is niet uitgesloten. Op de vergaderingen bij de UEFA en de Noord-Amerikaanse CONCACAF zou volgens The Athletic zijn positie zijn besproken. KNVB-bondsvoorzitter Frank Paauw, die donderdag bij het UEFA-spoedberaad was, wilde bij Nieuwsuur niet op de zaken vooruit lopen, maar zei wel dat het „erg moeilijk” was om het vertrouwen in Infantino te behouden.

Lees ook

FIFA-baas Gianni Infantino, de ‘king of soccer‘, wordt al tien jaar achtervolgd door controverse. ‘Mensen willen gewoon bloed zien’