Hollywood, aangevoerd door Mark Ruffalo, verzet zich tegen de fusie van Paramount en Warner Bros. De eerste slag hebben ze binnen

Er broeit verzet in Hollywood tegen de groeiende machtsconcentratie in de Amerikaanse mediasector. Een coalitie van artiesten, vakbonden, burgerrechtenorganisaties en openbaar aanklagers uit Democratische staten strijdt tegen de overname van entertainmentbedrijf Warner Bros Discovery door mediaconglomeraat Paramount Skydance. De fusie zou het Amerikaanse medialandschap ingrijpend veranderen.

De overname leek een done deal. Het Amerikaanse ministerie van Justitie keurde de deal in de zomer goed, en de fusie zou deze herfst plaatsvinden. Maar vorige week behaalden tegenstanders een grote overwinning. De omstreden overname van 110 miljard dollar werd bevroren tot juni volgend jaar, in reactie op een proces dat een groep Democratische staten ertegen heeft aangespannen.

Hoe is deze tegenbeweging ontstaan? Acteur Mark Ruffalo groeide uit tot het boegbeeld van het verzet tegen de fusiedeal. De afgelopen maanden waarschuwde hij herhaaldelijk voor „desastreuze” gevolgen voor de Amerikaanse film, televisie- en nieuwsmedia als de overname doorgaat. „We hoeven Citizen Kane niet te zien of 1984 niet te lezen om te snappen dat de geconcentreerde oligarchische controle die deze fusie vertegenwoordigt een bedreiging vormt voor de vrije pers, een geïnformeerde bevolking en de democratie zelf”, zei Ruffalo in april.

Paramount Skydance sloot de overnamedeal afgelopen februari, na een verhitte biedingenstrijd met streamingdienst Netflix. Lange tijd leek Netflix die strijd te winnen, nadat het een overeenkomst sloot om de filmstudio en streamingdienst van Warner Bros over te nemen voor 83 miljard dollar. Maar Paramount kaapte de deal met een bod van 110 miljard dollar op héél Warner Bros – inclusief de tv-afdeling.

Als de fusie doorgaat, krijgt Paramount-topman David Ellison (zoon van Oracle-miljardair Larry Ellison) twee van de vijf grootste filmstudio’s ter wereld in handen, evenals streamingsdienst HBO Max en nieuwszender CNN.

In Trumpgezinde richting

Dat is een enorme machtspositie in het Amerikaanse medialandschap. En volgens tegenstanders is het ook een politiek gevaar. Topman David Ellison onderhoudt namelijk nauwe banden met de regering van Amerikaanse president Donald Trump. In juni organiseerden de twee nog een kooigevecht op het gazon van het Witte Huis.

Nadat Ellison in 2025 Paramount overnam, stuurde hij de nieuwszender CBS al in Trumpgezinde richting. De conservatieve commentator Bari Weiss werd aangesteld als hoofdredacteur van de nieuwsorganisatie, waarna het journalistieke instituut 60 Minutes in een crisis belandde. Journalisten die ervoor werkten stapten op en beschuldigen Weiss ervan te zijn gezwicht voor politieke druk.

Daarnaast vrezen filmmakers in Hollywood ontslagen als gevolg van de overname. Paramount gaf eerder aan ongeveer 6 miljard aan besparingen te zullen doorvoeren in het nieuwe fusiebedrijf. De verwachting is dat dit tot veel ontslagen zal leiden. Volgens entertainmentvakblad Variety zijn veel medewerkers en zelfs topmensen van Warner Bros tegen de overname.

Paramount verweert zich door te zeggen dat de fusie juist voor méér concurrentie zal zorgen, met name op de streamingsmarkt, die nu gedomineerd wordt door Netflix en YouTube. Topman Ellisson zegt dat zijn bedrijf na de fusie met Warner Bros dertig films per jaar zal uitbrengen en artiesten „meer mogelijkheden” zal bieden om te werken. Maar Ruffalo gelooft er niets van. „Vertrouw er niet op dat dit nieuwe bedrijf op de een of andere manier meer films zal maken met minder geld en veel meer schulden.”

De overname van Warner Bros door Paramount is niet de eerste megafusie in Hollywood. In 2019 ging het aantal grote filmstudio’s van zes naar vijf, toen Disney de studio 20th Century Fox kocht. Ook destijds was er veel kritiek op het toegenomen marktaandeel van Disney. Met de fusie tussen Paramount en Warner Bros zou het aantal grote Hollywood-studio’s wederom krimpen: van vijf naar vier, waarmee de concurrentie in de filmmarkt verder zou afnemen.

Open brief

Aanvankelijk wisten Ruffalo en andere tegenstanders niet hoe ze de overname konden tegenhouden. Daarom riep de acteur de hulp in van advocaat Norm Eisen, luis in de pels van de regering-Trump. Eisen, voormalig ethisch adviseur van het Witte Huis, maakt systematisch gebruik van rechtszaken om het beleid van Trump aan te vechten.

Eisen stelde in april een open brief op waarin hij de openbaar aanklagers van Amerikaanse deelstaten aanspoorde om de overname juridisch aan te vechten. De fusie zou in strijd zijn met het mededingingsrecht, wetgeving die bedoeld is om monopolievorming en oneerlijke concurrentie te voorkomen. De open brief werd sindsdien ondertekend door duizenden schrijvers, acteurs en regisseurs, onder wie J.J. Abrams, Sofia Coppola, Damon Lindelof, Denis Villeneuve, Ben Stiller, Olivia Cooke en Joaquin Phoenix.

In mei verscheen er een essay in The New York Times, mede geschreven door Ruffalo, waarin de strategie van het verzet uitgestippeld werd. De overname lijkt misschien de zoveelste onvermijdelijke stap in de trend van bedrijfsconsolidatie in Hollywood en de Amerikaanse media die al sinds de jaren tachtig gaande is, schreef Ruffalo. „Toch is dit verhaal nog lang niet ten einde. Deze keer is er wel verzet tegen dit soort bedrijfsconsolidatie – en een blauwdruk voor hoe je kunt winnen. (…) Het is simpel: overtuig de openbaar aanklagers van de deelstaten om te doen wat de antitrusthandhavers van president Trump waarschijnlijk niet zullen doen, en blokkeer de fusie van Paramount en Warner op grond van mededingingsrecht.”

Ruffalo’s angst werd bewaarheid: Trumps ministerie van Justitie keurde Paramounts bod op Warner Bros in de zomer inderdaad goed, volgens The Wall Street Journal tot verbazing van de verantwoordelijke ambtenaren op het ministerie. Zij zouden er juist naar neigen om de overname af te wijzen vanwege schending van het mededingingsrecht.

Om de overname op basis van mededingingsrecht te laten afkeuren, moet aangetoond worden dat het nieuwe bedrijf een overgroot marktaandeel zou vergaren, waarmee het monopolistische controle op de markt kan uitoefenen. Dat is lastig, maar niet onmogelijk. De fusie tussen Paramount en Warner Bros is een zogenaamde ‘horizontale fusie’, ofwel: een fusie tussen twee bedrijven die nu nog in directe competitie met elkaar zijn. Historisch gezien liggen dit soort fusies gevoeliger bij rechters en waakhonden, en zijn ze makkelijker tegen te houden.

Bevriezing is een overwinning

De strategie die Eisen en Ruffalo uitstippelden, werpt nu zijn vruchten af. De openbaar aanklagers van twaalf Amerikaanse staten vochten de fusie aan, op grond van het mededingingsrecht. Nadat een rechter in Californië de fusie al twee tijdelijke pauzes oplegde, stelde een advocaat van Paramount voor om de fusie tot juni volgend jaar te bevriezen en om zo snel mogelijk tot een rechtszaak over de toelaatbaarheid ervan te komen.

Rob Bonta, de openbaar aanklager van Californië die de coalitie aanvoert, noemde het „geweldig nieuws” voor publiek, bioscopen en mediamedewerkers, die vrezen voor prijsverhogingen en ontslagen. Wat volgens Bonta „onheilspellend is” voor Paramount, is dat de rechter de overname bevroor op basis van de analyse van slechts één markt: de distributie van bioscoopfilms. Terwijl de rechtszaak zal draaien om marktconcentratie en concurrentieverstorende impact op drie markten: de distributie van bioscoopfilms, de distributie van blockbusters, én de markt voor kabeltelevisie. „Die andere twee [marktanalyses] zijn, vanuit mijn optiek, overtuigender”, zei Bonta tegen Politico. Daar tonen de data volgens hem een grotere marktconcentratie en concurrentieverstoring aan.

Paramount stelt dat de rechter een verkeerd beeld schetst van het mededingingsrecht en de stand van zaken op de mediamarkt. Het bedrijf hoopt dat het snel tot een proces komt, zodat het bedrijf tijd heeft om in hoger beroep te gaan als ze de zaak verliezen. Het overnamecontract verloopt namelijk in juni volgend jaar. Paramount hoopt dat de eerste rechtszitting in november zal plaatsvinden, de staten mikken volgens The New York Times op volgend jaar.

Het ziet er dus slecht uit voor Paramount. Een van de belangrijkste argumenten van het bedrijf vóór de fusie werd tijdens de rechtszaak van tafel geveegd, en wel de bewering van Paramount dat de fusie het bedrijf concurrerender zou maken, met name op de streamingmarkt, waar bedrijven als Netflix en YouTube een groter marktaandeel hebben. Volgens de rechter was dit echter irrelevant omdat op de streamingsmarkt het mededingingsrecht niet wordt overtreden.

7 miljoen dollar per dag

De bevriezing kan Paramount veel geld kosten. Toen het bedrijf met Netflix streed om de overname van Warner Bros, maakte het zijn bod aantrekkelijker met een zogenaamde ‘ticking fee’: als de overname niet vóór 30 september rond zou zijn, zou Paramount de aandeelhouders van Warner Bros zo’n 7 miljoen dollar per dag betalen. Mocht de vertraging tot juni volgend jaar duren dan is het bedrijf dus zo’n 2 miljard dollar kwijt, plus proceskosten. Een grote extra last voor het nieuwe fusiebedrijf, dat al begint met een schuld van 80 miljard dollar.

Dat maakt de overname wellicht minder aantrekkelijk voor de vele geldschieters die erbij betrokken zijn. De vader van Paramount-topman David Ellison, een van de tien rijkste mensen ter wereld, staat persoonlijk garant voor een groot deel van de 110 miljard dollar. Maar de beursdalingen van Ellisons bedrijf Oracle wekken de indruk dat investeerders ongeduldig worden van de vertragingen. Daarnaast wordt een aanzienlijk deel van de overname gefinancierd door de Arabische Golfstaten, die ook te maken hebben met financiële klappen van de oorlog tegen Iran.

Paramount maakt zich op voor een lang juridisch gevecht, mogelijk tot aan het Hooggerechtshof. Mede daarom heeft het bedrijf Paul Clement ingehuurd, een advocaat die al meer dan honderd zaken heeft bepleit voor het hoogste Amerikaanse hof. Als de zaak inderdaad het Hooggerechtshof bereikt, is de kans aanwezig dat het Trumpgezinde Hof de overname toch toestaat.

Maar de tijd dringt voor Paramount. Als de deal vóór 4 juni niet gesloten is, vervalt de de overnameovereenkomst. Dan kan Warner Bros de fusie afbreken en weglopen met een opzegvergoeding van 7 miljard dollar.