Canada kaatst de bal terug. Vooral Amerikaanse gezinnen dragen de kosten van dit handelsconflict, zegt premier Carney

Een bij-effect van de oorlog in het Midden-Oosten: de oliereuzen maken extra veel winst vanwege hoge olieprijzen en hogere marges op brandstoffen. Dat was al bekend, en het blijkt vandaag opnieuw uit de kwartaalcijfers van Shell. Het olie- en gasconcern noteert voor het tweede kwartaal van dit jaar een (aangepaste) winst van 9,8 miljard dollar. Een kwartaal eerder was dat nog 6,9 miljard dollar. Dit is het eerste volledige kwartaal waar de oorlog in Iran invloed op heeft gehad.

Oliereuzen profiteren niet alleen maar van de oorlog. Doordat een groot gascomplex in Qatar beschadigd raakte door aanvallen vanuit Iran afgelopen maart, daalde de gasproductie van Shell. „De totale olie- en gasproductie is, vergeleken met het eerste kwartaal van 2026, met 31 procent gedaald”, valt te lezen bij de cijfers, „voornamelijk als gevolg van de impact van het conflict in het Midden-Oosten op de Qatarese volumes.”

Onderaan de streep kan Shell het zich nog steeds prima veroorloven om zijn aandeelhouders te belonen. Ook in het derde kwartaal zal het bedrijf weer voor 3 miljard dollar eigen aandelen inkopen. Voor aandeelhouders is dat leuk, want een daling van het aantal uitstaande aandelen betekent een hogere winst per aandeel. Shell koopt al jaren eigen aandelen in.

Shell-topman Wael Sawan omschrijft de resultaten als „zeer sterk” in „opnieuw een kwartaal met ernstige verstoringen van de wereldwijde energiemarkten”.

Milieudefensie reageert teleurgesteld in een reactie. Shell „profiteert opnieuw van de energiecrisis die mede is aangewakkerd door de oorlog en boekt het opnieuw een miljardenwinst, terwijl huishoudens nog altijd de rekening betalen”, mailt de milieuorganisatie. En Shell gebruikt „zijn megawinsten om de wereld zo lang mogelijk afhankelijk te houden van precies de fossiele brandstoffen die ons in deze crisis hebben gebracht en die we juist zo snel mogelijk moeten afbouwen.”

Bouwbedrijf BAM kijkt tevreden terug op een sterke zes maanden. Zowel de Nederlandse als de buitenlandse divisies van het bouwbedrijf lieten een omzetgroei zien, maar waren vooral winstgevender. Beleggers kregen voorbeurs een omzetgroei van 3 procent te zien tot 3,5 miljard euro.

Wat de winst betreft: je kunt zeggen dat het nog altijd goed geld verdienen is in de bouw. De brutowinst (gecorrigeerde ebitda) steeg tot 240 miljoen euro – een groei van ruim een derde ten opzichte van dezelfde periode een jaar geleden. De strategie van topman Ruud Joosten, waarin zekerheid en winstgevendheid voorgaat op grote en risicovolle bouwprojecten, betaalt zich hier uit. De winstmarge van bijna 7 procent is er een die velen bij BAM een paar jaar terug amper voor mogelijk had gehouden.

Lees ook

Miljardenklus? De grote bouwers bedanken ervoor

De omzet van BAM is redelijk gelijk verdeeld over de divisie in Nederland en de divisie in het VK en Ierland. Het grootste deel van de behaalde omzet- en winstgroei komt toch uit het buitenland; met name de bouwactiviteiten in het VK en Ierland. De brutowinst steeg daar met 48 procent, de omzet met ruim 3,5 procent.

In Nederland verkocht BAM 935 woningen – een stijging van ruim een derde ten opzichte van het dezelfde periode een jaar geleden. Dat is opmerkelijk, omdat concurrent Heijmans in diezelfde periode juist minder huizen verkocht. De Nederlandse divisie liet een winstgroei van 25 procent zien en een omzetstijging van ruim 3 procent.

BAM-topman Ruud Joosten is opgetogen en ziet kansen in de aanleg van infrastructuur in Nederland en het VK. Ook krijgt BAM veel opdrachten voor Defensie.

Door een stroomstoring bij de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat zijn de matrixborden in het noordoosten van het land niet te bedienen, dat meldt persbureau ANP. Het gaat om matrixborden in de provincies Friesland, Groningen, Drenthe en een deel van Overijsel.

Door het probleem kunnen onder meer geen rijkstroken worden gesloten of weer geopend door het plaatsen van rode kruizen op de borden. Ook kunnen er geen aangepaste snelheden worden aangegeven of spitstroken worden geopend.

Rijkswaterstaat zegt hard te werken aan een oplossingen en roept weggebruikers in de tussentijd op extra alert te zijn.

Goedemorgen!

Air France-KLM en Lufthansa hebben allebei een definitief bod uitgebracht op de Portugese luchtvaartmaatschappij TAP, meldden verschillende persbureaus gisteravond. De hoogte van het bod is niet bekend. Afgelopen april deden de luchtvaartmaatschappijen al een niet-bindend bod.

De Portugese overheid wil de nationale luchtvaartmaatschappij privatiseren en maximaal 49,9 procent van de aandelen van het bedrijf verkopen. TAP kwam tijdens de coronacrisis in handen van de overheid.

Voor Air France-KLM en Lufthansa is TAP interessant omdat ze daarmee hun verbindingen met Afrika en Noord- en Zuid-Amerika kunnen versterken. „Met dit bod onderstrepen wij nog eens ons streven om een wereldwijde grootmacht in de luchtvaart uit Europa te creëren”, zei KLM-topman Ben Smith tegen persbureau ANP.

Wat we verder lazen:

• Het bestuur van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, heeft besloten de rente gelijk te houden. De bandbreedte voor de rente blijft tot de volgende vergadering in september tussen de 3,5 tot 3,7 procent. Drie leden van het twaalfkoppige bestuur „pleitten voor een renteverhoging met 25 basispunten”, schreef het Financieele Dagblad gisteravond, omdat zij zich zorgen maken over hoge inflatie. „Het was voor het eerst sinds 2016 dat drie bestuurders in dezelfde richting afweken van de meerderheid.”
• In de zorgsector is het ziekenverzuim het hoogst van alle sectoren, schrijft Nu.nl op basis van de Sectorale Welzijnsmonitor van ABN Amro. Gemiddeld genomen meldt een zorgmedewerker zich 7,5 procent van de tijd af, tegenover een gemiddelde van 5,4 procent bij de andere sectoren waar de onderzoekers naar keken. Ziekteverzuim loopt voor zorginstellingen flink in de papieren: het kost ze jaarlijks 5,8 miljard euro.
• Opnieuw die olieprijs. Maandag meldde we nog in dit blog dat die zakte, nadat zowel de Verenigde Staten als Iran al dagen geen aanvallen hadden uitgevoerd. De daling zette dagenlang voort, tot ongeveer tachtig dollar per vat. Maar het geweld is inmiddels weer opgelaaid. „We gaan ze helemaal in elkaar slaan,” zei Trump woensdag tegen Fox News, aldus de Britse zakenkrant Financial Times na een Iraanse aanval van dinsdagavond. „We zullen ze hard aanpakken. Ze gaan een pak slaag krijgen.” Vanochtend stond de teller weer op iets boven de 88 dollar.

De Nederlandse maker van chipmachines ASM heeft het afgelopen kwartaal een recordomzet van 1 miljard euro gemaakt. Dat is 20 procent hoger dan hetzelfde kwartaal een jaar eerder. De nettowinst steeg in een jaar van ruim 200 miljoen naar ruim 285 miljoen euro met ongeveer 40 procent.

Net als ASML, de grootste maker van chipmachines ter wereld, profiteert ASM van de wereldwijde groei van investeringen in kunstmatige intelligentie. Het bedrijf uit Almere levert aan chipproducenten als TSMC, Intel en Samsung.

Beleggers zijn bezorgd over alle investeringen die gedaan worden in AI. Ze vragen zich af of die wel terugverdiend kunnen worden. Zo reageerden ze eerder deze week heftig op het nieuws dat China eigen chipmachines bouwt als alternatief voor die van ASML. Dit voedt de angst dat China de AI-wedstrijd zal winnen.

Lees ook

Beleggers zijn gevoelig voor elk nieuwtje in de wereldwijde AI-chiprace tussen de VS en China

De Duitse autofabrikant BMW gaat 8.000 banen schrappen. Dat melden verschillende Duitse media, waaronder Frankfurter Allgemeine. Het personeelsbestand van in totaal meer dan 150.000 medewerkers krimpt hiermee met ruim 5 procent.

De banen zullen tussen 2026 en 2027 verdwijnen. Dat gebeurt door natuurlijk personeelsverloop en een vrijwillige ontslagregeling. Het gaat om banen die niet met de productie te maken hebben, zoals administratie, ontwikkeling en verkoop. Meer dan de helft van de afslanking van het personeelsbestand zal in Duitsland plaatsvinden. Daar werken ongeveer 90.000 mensen voor BMW.

BMW verlaagde in juni de winstverwachting voor de rest van het jaar. Concurrent Volkswagen publiceerde vorige week zijn halfjaarcijfers. Daaruit bleek dat de winst van het bedrijf in het afgelopen kwartaal met bijna een derde is gedaald ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.

Het gaat al langer niet goed met de Duitse auto-industrie. Duitse autoproducenten hebben last van een verminderde vraag en hoge kosten voor bijvoorbeeld energie. De Amerikaanse importheffingen, concurrentie vanuit China en onrust in het Midden-Oosten raken de sector ook.

Lees ook

Flinke winstdaling bij Volkswagen door Chinese concurrentie

De Europese Unie heeft een sterker concurrerende economie nodig om krachtig te blijven tegenover de Verenigde Staten en China, vindt de EU zelf. Kapitaalmarkten moeten daarin een belangrijke rol spelen, en daarom moet een nieuw, gemeenschappelijk Europees koersenbord versnipperde handelsdata bundelen en zo de transparantie en het vertrouwen in de kapitaalmarkten vergroten. Daarover schrijft het Financieele Dagblad.

Het nieuwe koersenbord moet een soort „etalage van de Europese markten” worden. Particulieren kunnen er straks gratis gebruik van maken. Het idee is dat Europese bedrijven de weg naar de markten makkelijker moet kunnen vinden dan nu het geval is. De markten moeten daarvoor beter op elkaar aangesloten zijn.

Sinds wetgeving in 2007 is de beurshandel in de EU meer gefragmenteerd. Destijds wilde de Europese Commissie de concurrentie tussen Europese beurzen met die wetgeving vergroten. Dat had voor beleggers als voordeel dat handelen in aandelen goedkoper werd. Dat de handel hierdoor meer gefragmenteerd raakte, wordt door sommige deskundigen nu als keerzijde aangemerkt.

Er is nu dus weinig overzicht over Europese koersdata. Wil je handelen in een bedrijf dat een beursnotering heeft in Amsterdam, dan kan je daarvoor ook op andere markten terecht. Op alle handelplatforms kan de prijs van een aandeel net anders zijn.

Een gemeenschappelijk koersenbord moet daarom straks de beste bied- en laatprijzen per aandeel of ETF (mandje aandelen of obligaties) laten zien. Het moet de „gouden standaard voor iedere belegger in Europa” worden. Dat zegt Eglantine Desautel tegen het FD. Zij is ceo van EuroCTP, het bedrijf dat het koersenbord vanaf medio september zal aanbieden.

De lancering komt op een spannend moment, aldus het FD. In september beginnen de onderhandelingen tussen het Europees Parlement, de Europese Commissie en de regeringsleiders over de hervorming van de financiële wet- en regelgeving richting een kapitaalmarktunie.

Onder meer de Europese voetbalbond UEFA en de Britse premier Andy Burnham hebben kritiek geuit op het plan van wereldvoetbalbond FIFA om commerciële rechten van toekomstige WK’s (uitzendrechten, sponsoring, kaartverkoop) gedeeltelijk te verkopen. Het betreft de wereldkampioenschappen van mannen, vrouwen én clubteams.

Na berichtgeving van Financial Times bevestigde de FIFA dinsdag een nieuw bedrijf te willen oprichten: FIFA Forward Enterprise (FFE). De FIFA wenst 20 procent van de aandelen van deze dochteronderneming te verkopen aan externe investeerders en hoopt daarmee 4,2 miljard dollar (3,68 miljard euro) op te strijken. De wereldvoetbalbond zegt dat FFE een waarde van rond de 20 miljard dollar zou moeten krijgen.

Volgens de Financial Times voert de FIFA vergevorderde gesprekken met Thrive Eternal. Deze Amerikaanse investeringsmaatschappij wordt gerund door Joshua Kushner, de jongere broer van Trumps schoonzoon Jared Kushner.

Meerderheidsaandeelhouder FIFA zal ook minderheidsaandelen verstrekken aan de 211 lidbonden, die hun deel van de hand mogen doen. Volgens de FIFA profiteren nationale voetbalbonden als de KNVB aanzienlijk van het plan. In de periode 2027-2030 zouden de bonden geen acht maar twintig miljoen dollar incasseren, aldus de FIFA.

Om het plan in werking te laten treden, is een meerderheid van de lidbonden nodig. Ook de FIFA-raad, met 37 leden en voorgezeten door Infantino, buigt zich over het plan.

‘Voetbal is van de supporters’

Volgens de Europese voetbalbond UEFA overschrijdt de FIFA met het plan een grens „die de instellingen die voor het voetbal verantwoordelijk zijn nooit mogen overschrijden”. „De ziel en het bestuur van het voetbal zijn geen handelswaar – en zeker niet met een volledig gebrek aan transparantie over wie er financieel van profiteert”, schrijft de UEFA ook. „Niemand van ons is eigenaar van het voetbal. Het is niet aan de FIFA om het te verkopen.”

Soortgelijke kritiek levert de nieuwe Britse premier Andy Burnham, die stelt dat het WK geen koopwaar is. „Voetbal is niet van investeerders. Het is van de mensen die de tribunes vullen en week in week uit langs de zijlijn staan, weer of geen weer”, aldus de premier. die zelf Everton-supporter is.

De FIFA vergaarde in 2023, 2024, 2025 en 2026 circa 11 miljard euro aan inkomsten. Met name dankzij het WK in de Verenigde Staten, Canada en Mexico, waaraan meer landen deelnamen dan ooit.

Gaat u volgende maand op vakantie? U bent niet de enige. Augustus is verreweg de populairste vakantiemaand, laten cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zien.

Vooral mensen met kinderen, maar ook jongeren werken in augustus het minste aantal uren. December staat op plek twee en ook in juli werken Nederlanders relatief minder uren. In november zijn de meeste mensen aan het werk: het gemiddelde aantal verlofuren is die maand 2,2 uur per week. Het CBS berekende dit over de periode 2023 tot en met 2025.

Ouders met kinderen namen in die periode gemiddeld 15,9 verlofuren per week op in de maand augustus. Bij werkenden zonder kinderen ging het om 9,9 verlofuren per week. Ook in de andere maanden met schoolvakanties nemen werkenden met kinderen aanzienlijk meer verlofuren op dan werkenden zonder kinderen.

Juli is de maand waarin het hoogste aantal jongeren aan het werk is. In de periode 2023 tot en met 2025 ging het in juli om bijna 1,7 miljoen werkenden van 15 tot 25 jaar. Ongeveer 12 procent van de werkende jongeren werkt in juli als vakkenvuller (overigens is dat percentage hetzelfde in de rest van het jaar). Net een kleiner deel werkt in juli in de horeca – in de rest van het jaar is dat aandeel wel meer.

Goedemorgen!

De onderhoudstak van KLM staat al sinds mei dit jaar onder verscherpt toezicht, zo bevestigde de Inspectie Leefomgeving en Transport na vragen van de Volkskrant. Er zijn volgens ILT „tekortkomingen” in de veiligheidscultuur.

Het gaat om KLM Engineering & Maintenance (E&M). Dat is een van de grootste vliegtuigonderhoudsbedrijven ter wereld. Het bedrijf doet onderhoud voor de ongeveer 250 toestellen van KLM en Transavia, maar ook voor ruim tweehonderd andere vliegmaatschappijen waaronder Lufthansa, Emirates en British Airways. Jaarlijks gaat het om meer dan drieduizend vliegtuigen.

E&M doet onder meer inspecties na elke vlucht en voert reparaties van vliegmotoren uit. KLM boekte met dit bedrijfsonderdeel afgelopen jaar een omzet van 2,4 miljard euro. Dat is 18 procent van de totale omzet van de vliegmaatschappij.

ILT kan „in het kader van de vertrouwelijkheid” niet delen om wat voor tekortkomingen in de veiligheidscultuur het precies gaat, schrijft de Volkskrant. Wel zegt de inspectie dat het veiligheidsmanagementsysteem van KLM aan het „minimale volwassenheidniveau” voldoet, net voldoende. De processen om risico’s te signaleren zijn „nog onvoldoende structureel geborgd” en „beperkt” effectief. Tot nu toe kwam het volgens de Volkskrant drie keer eerder voor dat een bedrijf in de luchtvaartsector onder verscherpt toezicht is gesteld.

Wat ons verder opviel:

• Consultancy- en accountantskantoor PWC heeft rapporten over AI en elektrische voertuigen gepubliceerd die vol staan met valse voetnoeten, verkeerd toegeschreven beweringen en niet-verifieerbare informatie. Dat schrijft de Britse zakenkrant Financial Times. Het is een nieuw voorbeeld van slordig gebruik van door AI gegenereerde inhoud door een van de Big Four-accountancykantoren. Desbetreffende rapporten waren bedoeld om opdrachten binnen te halen voor partners in het Midden-Oosten. Een zogenaamd wetenschappelijk artikel over de luchtkwaliteit in Riyad (de hoofdstad van Saoedi-Arabië) dat hierin wordt aangehaald, lijkt volledig door AI te zijn verzonnen. Er is geen enkel spoor van het onderzoek te vinden in het tijdschrift waarnaar wordt verwezen, noch bij de auteurs aan wie het wordt toegeschreven.
• Op en rond luchthaven Schiphol staan bijna vierduizend vacatures open. Het gaat om onder meer beveiligers en bagage-afhandelaars, maar ook om administratief personeel en schoonmakers. Dat blijkt uit een analyse van Nationale Vacaturebank, waar De Telegraaf over schrijft.
• Volgend jaar worden er in Nederland voor het eerst meer volledig elektrische auto’s verkocht dan auto’s met een benzine- of dieselmotor. Dat blijkt uit een publicatie van ING Research, waar het AD over schrijft. Het marktaandeel van elektrische auto’s wordt dit jaar 40 procent en groeit volgens ING naar verwachting volgend jaar naar 55 procent of meer.

Het is een vervelende week voor Amerikaanse politici en techondernemers die menen in een ‘wedloop’ verwikkeld te zijn met China richting superkrachtige AI. De westerse chipindustrie leed in die geopolitieke concurrentiestrijd maandag en ook vandaag grote verliezen op de beurs vanwege een nieuwe Chinese chipconcurrent. Nu is er ook op het gebied van AI-modellen nieuwe reden tot zorg.

Vorige week bracht de Chinese AI-maker Moonshot AI al zijn nieuwste AI-taalmodel Kimi K3 uit, dat vrijwel even goed presteert op allerlei tests als de beste Amerikaanse taalmodellen — en dat zonder de honderden miljarden dollars en meest geavanceerde chips die bedrijven als OpenAI, Anthropic en Alphabet wel tot hun beschikking hebben. Gisteravond ging MoonshotAI nog en stap verder: het plaatste de ‘gewichten’ achter Kimi K3 op Hugging Face, een groot platform voor open-source AI-modellen.

De gewichten van een AI-model zijn het eindresultaat van een uitgebreid trainingsproces dat gigantische hoeveelheden rekenkracht, energie en tijd heeft gekost. Ze geven de getrainde binnenkant van Kimi K3 dus bloot. Hierdoor kan iedereen het downloaden, lokaal draaien en erop voortbouwen. Dat is een radicaal andere werkwijze dan die van de Amerikaanse AI-grootheden, die de gewichten van hun modellen geheim houden.

Is dit dan een daad van Chinese liefdadigheid? Nou, dat ook weer niet: met het gratis en open aanbieden van Kimi K3 wist het nog relatief onbekende Moonshot AI de aandacht van de hele wereld op zich te vestigen, schreef collega Tabitha Speelman vorige week. En als meer individuen en bedrijven Kimi K3 gaan gebruiken, ontstaat er vanzelf een ecosysteem omheen van tools en infrastructuur waar Moonshot AI wel geld aan kan verdienen.

Ondanks dat de koersen van ASML en Philips dinsdagochtend flink rood kleurden, waren er ook positieve uitschieters aan de Amsterdamse beurs. Unilever is zo’n witte raaf. De koers stond aan het eind van de morgen zo’n 7 procent in de plus ten opzichte van de slotstand van maandag. En dat had alles te maken met de cijfers die het levensmiddelenconcern dinsdag presenteerde.

Unilever kende namelijk in het tweede kwartaal van 2026 de grootste procentuele groei in verkochte producten- op jaarbasis gemeten – sinds 2010. Waar het bedrijf afgelopen jaren op dat vlak wat kwakkelde, zijn de cijfers nu een stuk beter: een volumegroei van 5,5 procent tussen april en juni. Producten van merken als Dove en Rexona vonden meer aftrek.

Over het eerst halfjaar van 2026 leidde dat tot een onderliggende omzetverhoging (dus wisselkoersverschillen niet meegerekend) van 4,8 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2025. En nog belangrijker: daarvan is 4,2 procentpunt afkomstig van het daadwerkelijk verkopen van meer producten en 0,6 procent van het verhogen van de prijzen. Eerder zei het bedrijf bij de presentatie van de cijfers over het eerste kwartaal nog in de rest van het jaar prijsverhogingen tussen de 2 en 3 procent te verwachten als gevolg van voornamelijk de oorlog in Iran. Die leidt tot verstoring van grondstoffenketens en hogere energiekosten.

Voor het hele jaar heeft Unilever de verwachtingen qua verkopen naar boven bijgesteld: ging het eerst nog uit van een groei van 2 procent, nu denkt het concern 3 procent meer producten af te kunnen zetten.

In een mediagesprek ging topman Fernando Fernandez ook kort in op de voorgenomen afsplitsing van de voedingsdivisie (met een waarde van 39 miljard euro). Het Amerikaanse McCormick neemt dat deel van Unilever (met merken als Knorr en Calvé) over en fuseert het dan de eigen saus- en smaakmakersactiviteiten tot één bedrijf. Eerder was al bekend dat het internationale hoofdkantoor in Nederland blijft. Dat leidt volgens Fernandez vooralsnog niet tot een reorganisatie waarbij banen verloren gaan bij de vestiging in Rotterdam. „We houden een sterke aanwezigheid in Nederland en daar zijn we blij mee.”

Lees ook

Amsterdam grijpt naast beursnotering afgesplitst voedingsbedrijf Unilever

Kan Philips net een leuke meevaller presenteren en daarmee beleggers plezieren, lekken de halfjaarcijfers „door een administratieve fout” te vroeg uit.

Eigenlijk zou het medisch technologiebedrijf de cijfers deze ochtend publiceren, maar ze kwamen al maandagavond naar buiten. Op dat moment was de beurs in New York, waar Philips ook een notering heeft, nog open. De handel in het aandeel werd tijdelijk stil gelegd.

Dat trok even meer de aandacht dan de 186 miljoen euro die het medisch technologieconcern terugkreeg van de Amerikaanse overheid voor te veel betaalde invoerheffingen. Philips had al eerder aangekondigd bij de Amerikaanse overheid een aanvraag te hebben ingediend, nadat deze daarvoor een loket had geopend toen eerder dit jaar het Hooggerechtshof besloot dat de wettelijke grondslag ontbrak onder de vorig jaar door president Trump ingestelde invoerheffingen.

De operationele winst steeg door deze terugbetaling naar 609 miljoen euro, die was in de eerste helft van vorig jaar nog 400 miljoen euro. De winstmarge kwam in het tweede kwartaal door de terugbetaling uit op een hoge 16,9 procent.

Over het gehele jaar verwacht Philips dankzij de terugbetaling van de invoerheffingen een hogere winstmarge van 13,5 tot 14 procent, terwijl het bedrijf eerder een winstmarge van 12,5 tot 13 procent aan zijn beleggers had beloofd. De winstmarge wordt volgens Philips wel negatief beïnvloed door inflatie en de Amerikaanse heffingen die ondanks de terugbetaling nog steeds doorgaan. Philips geeft aan dat ten dele goede te maken door hogere verkopen en verlaging van de kosten.

De omzet steeg in het tweede kwartaal met 4 procent naar 4,4 miljard euro. De sterkste omzetstijging zag Philips dit tweede kwartaal bij de tandenborstels en scheerapparaten met 8 procent (de divisie ‘Personal Health’). De vergelijkbare omzet in medische apparatuur zoals MRI-scanners en echo-apparaten steeg met 2 procent (de divisie ‘Diagnosis and Treatment’), en dat gold ook voor de omzet in andere medische apparatuur zoals de apparaten voor slaap-apneu (de divisie ‘Connected Care’).

De bestellingen van nieuwe apparatuur door ziekenhuizen en zorginstellingen nam met 1 procent af. Waar in Europa het aantal orders volgens Philips met dubbele cijfers steeg, komt die daling uit de VS. Maar Philips gaf aan zich daar weinig zorgen over te maken, omdat ze grote orders uit Noord-Amerika in het derde kwartaal verwachten.

Waar topman Roy Jakobs zich tevreden toonde over de prestaties in de VS en Europa, stelde hij vanmorgen in een call voor journalisten dat de Chinese markt lastig blijft. De vraag vanuit consumenten neemt wel licht toe, gaf hij aan, maar voor de bestellingen vanuit ziekenhuizen en zorginstellingen verwacht hij dat groei daarin nog uitblijft. De Chinese overheid heeft de inkoop van medische apparaten gecentraliseerd. Dat leidt volgens Jakobs tot vertragingen in het inkoopproces. Het is bovendien nog afwachten of Chinese concurrerenten vaker de voorkeur zullen krijgen.

Goedemorgen,

Na de spectaculaire beursgang van de Chinese chipmaker CXMT maandag domineren geheugenchips ook nu het economische nieuws en het sentiment op de beurzen.

Op de aandelenbeurzen in Azië draaide het om chips. Zowel in Zuid-Korea als in Japan sloot de beurs fors lager. In Japan wordt de daling van de index Nikkei deels veroorzaakt door het aandeel in geheugenchipmaker Kioxia. In Zuid-Korea kwamen de rode cijfers door het aandeel SK Hynix, een maker van geheugenchips.

Dat alles volgde weer op dalingen op de Amerikaanse beurs, onder meer van chipmaker Nvidia. Nvidia was de afgelopen twee jaar het meest waardevolle beursgenoteerde bedrijf, maar moest die titel maandag weer afstaan aan Apple.  

De dalingen worden door analisten in verschillende media geduid als correcties op de dynamische markt voor chips en andere datacentercomponenten. Niet als het barsten van een bubbel. Er zijn veel onzekerheden over de winnaars en verliezers in de AI-race, maar geen tekenen dat de race zelf vertraagt.  

Daaraan gerelateerd en voor Nederland van belang: technieuwssite The Information meldde maandag dat China is begonnen met de productie van zelfontwikkelde geavanceerde chipmachines.

De markt daarvoor wordt tot nu toe gedomineerd door het Nederlandse ASML, maar onder druk van de Verenigde Staten mogen die machines niet aan China worden geleverd. Dat gaat ze nu dus zelf (proberen te) maken. Het aandeel ASML daalde maandag ruim acht procent in waarde op de AEX.

Verder in het nieuws vandaag

• De Belastingdienst legde tegen beter weten in een miljoenenaanslag op aan de oprichters en verkopers van softwarebedrijf Mendix uit Rotterdam, schrijft het FD. Dat blijkt uit een vonnis van de rechtbank Den Haag, waarvan het FD heeft achterhaald wie de betrokkenen zijn.
• Philips en Unilever komen met halfjaarcijfers, daarover later meer in dit blog.

Voor de ondernemer die krediet nodig heeft maar niet door een bank kan worden geholpen, is een kredietverstrekker als BridgeFund de ideale uitkomst. Omdat zij geen bank zijn, gelden minder strenge eisen bij het verlenen van krediet. Het bedrijf heeft 2025 met winst afgesloten, en dat is voor het eerst sinds de oprichting in 2018.

Het operationeel resultaat (de winst voor rente en belastingen) was in 2024 nog een verlies van ruim 12 miljoen euro. Vorig jaar wist BridgeFund dat om te draaien in een winst van 1,1 miljoen euro. Door een uitstaande kredietportefeuille (lening of krediet dat uitstaat bij klanten) van 225 miljoen euro is BridgeFund naar eigen zeggen de grootste non-bancaire kredietverstrekker van Nederland. Het bedrijf heeft meer dan tienduizend klanten.

In totaal heeft de kredietverstrekker de afgelopen zeven jaar ruim 900 miljoen euro aan financieringen verstrekt aan Nederlandse ondernemers. Op zijn site stelt BridgeFund dat verkrijgen van financiering niet ingewikkeld hoeft te zijn, en daar zonder „bureaucratie, onrealistische eisen, of stapels papierwerk” krediet verstrekt kan worden. Daar staan wel hoge rentes tegenover: per maand betalen afnemers van kredieten van BridgeFund gemiddeld tussen de 0,7 en 3,3 procent. Op jaarbasis kan dat zo oplopen tot 40 procent.

Mede-oprichter Rutger Quispel stelt in het persbericht bij de jaarcijfers dat „ondernemers verwachten dat financiering net zo eenvoudig werkt als andere digitale diensten die ze gebruiken” en heeft daarom een app gelanceerd. Daarin kan de ondernemer zelf diens financiën beheren, zonder verdere tussenkomst van medewerkers van BridgeFund. Het bedrijf zegt daarover dat de zevenduizend ondernemers die gebruikmaken van de app op die manier „op het juiste moment kunnen investeren en hun ambities waarmaken”.

Prins Bernhard van Oranje verkoopt zijn belang in het circuit van Zandvoort en het Media Park in Hilversum aan twee zakenpartners. Ook andere zakelijk activiteiten zoals het vastgoed dat Van Oranje bezat worden overgedaan aan dit duo, Menno de Jong en Coen Groeneveld. Het belang in IT-bedrijf Levi9 gaat eveneens naar hen, zo werd maandag bekendgemaakt.

Het feit dat het Formule-1-circus dit jaar voor het laatst Zandvoort aandoet, is één van de redenen om te stoppen met investeren in het circuit. „De missie is volbracht. We haalden de Formule 1 terug naar Nederland en zes edities lang stond Zandvoort op het wereldtoneel. Mooier wordt het niet en juist dan moet je durven kiezen”, zegt Van Oranje in een verklaring.

Financiële details van de transactie worden niet bekendgemaakt. Met de stap bezit de prins geen particulier of commercieel vastgoed meer. Met zijn zakenpartners was Van Oranje eigenaar van 590 panden, waarvan het grootste deel (350) in Amsterdam gesitueerd was. Het leverde hem de bijnaam ‘pandjesprins’ op.

Lees ook

Het ondernemersleven van ‘pandjesprins’ Bernhard jr.

Er was de afgelopen jaren regelmatig kritiek op met name dat deel van zijn zakelijke activiteiten. Huurders kregen te maken met een tussenpartij die het beheer van het vastgoed deed en daarbij onwettelijke bedragen in rekening bracht, zogenoemd sleutelgeld. Dat is een som geld die iemand die verhuurt bovenop de borg en maandelijkse huurbetaling eist. Daarnaast zouden er in de huizen meer mensen wonen dan in de gemeente ingeschreven stonden, berichtte het Parool.

Van Oranje laat het investeren niet los maar gaat zich richten op bedrijven die actief zijn in de AI-sector. Er wordt de afgelopen jaren enorm veel geld geïnvesteerd in kunstmatige intelligentie. „Dat is precies de fase waarin ik het liefste actief ben: nieuwe ideeën ontwikkelen, ondernemingen bouwen en samen met andere ondernemers iets creëren dat er nog niet is”, aldus de prins.

Van Oranje stond in de laatste Quote 500 op plaats 448 met een geschat vermogen van 160 miljoen euro. Hij is geen lid van het Koninklijk Huis en heeft geen recht op een staatstoelage.

Een koerssprong van 472 procent: er zijn dagen dat uw aandelen, mocht u beleggen, ze niet maken. Zelfs de grootste beursgang ooit, die van het Amerikaanse SpaceX, kon er niet aan tippen. Maar het Chinese chipbedrijf CXMT deed het maandag op de beurs van Shanghai bij het debuut. De waarde van de onderneming verzesvoudigde erdoor naar 3300 miljard renminbi (427,5 miljard euro).

CXMT produceert geheugenchips die gebruikt worden in datacenters. Met de enorme investeringen in AI en de datacenters die nodig zijn om alle rekenkracht daarvoor te huisvesten, zit dit deel van de chipmarkt al een tijd fors in de lift. CXMT is een concurrent van onder meer Samsung en SK Hynix (allebei Zuid-Korea) en Micron (VS).

Het bedrijf haalde bij beursgang 66,6 miljard renminbi op, waarmee het de op één na grootste beursgang ooit in China is. Na de koerssprong bij het openen van de handel steeg de aandelenprijs zelfs verder door, waardoor er op het hoogtepunt uiteindelijk sprake was van een plus van 535 procent ten opzichte van de openingsprijs.

Het is overigens onwaarschijnlijk dat het dit groeitempo en deze koershoogte zal volhouden. Volgens kenners is er, net als bij SpaceX, sprake van „gekte” op de markt. Speculanten zijn bang de boot te missen en bieden daardoor tegen elkaar op, wat de prijs van het aandeel enorm de hoogte in stuwt.

China ziet in de opkomst van CXMT een poging om minder afhankelijk te worden van buitenlandse chipproducenten. ASML, dat hoogwaardige chipproductiemachines maakt, heeft te maken met handelsbeperkingen vanuit de VS waardoor de export naar China wordt bemoeilijkt.

Lees ook

De VS hebben ASML hard nodig in de bloedstollende AI-race met China – en werken aan een ingreep die voor iedereen beroerd kan uitpakken

Goedemorgen,

Opvallend van afgelopen weekend was dat de Verenigde Staten geen aanvallen op Iran heeft uitgevoerd, en andersom ook niet. Trump zou zich bij dit besluit deels hebben laten leiden door de slinkende voorraden van onderscheppingsraketten om Iraanse raketten neer te halen, waarvoor adviseurs volgens The New York Times waarschuwden.

Na dat relatief rustige weekend zakte de prijs voor een vat Brent-olie vanochtend naar ongeveer 87,50 dollar. Vorige week donderdag piekte de prijs nog boven de 100 dollar per vat. Afgelopen vrijdag werd bekend dat het kabinet naar aanleiding van de hoge olieprijzen Nederlandse bedrijven toestemming heeft gegeven om olie uit hun zogeheten strategische voorraad te verkopen op de wereldmarkt. Die vrijgeving, gezamenlijk gecoördineerd met 29 andere landen die lid zijn van het Internationaal Energie Agentschap, moet de prijs wat dempen.

Als reactie op de hoge olieprijzen van de afgelopen maanden investeert China flink in groene energieprojecten. Het zogeheten Belt and Road Initiative (BRI) van van Xi Jinping, dat wereldwijd investeert in infrastructuur, „heeft de financiering voor groene energie in de eerste helft van 2026 verhoogd tot een recordbedrag van 20,1 miljard dollar”, schrijft de Britse zakenkrant Financial Times.

Wat we verder nog lazen:

• De universitaire lerarenopleiding wordt populairder, signaleert Trouw. In het afgelopen jaar begonnen 13,5 procent meer studenten aan een universitaire pabo dan een jaar eerder. Dat is het tweede jaar dat het aantal inschrijvingen groeit.
• Ongeveer een half miljoen gebouwen hebben verzakkingsschade of krijgen dat tot 2035, meldt Nu.nl op basis van een onderzoek van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur. Als dat niet wordt opgelost, kunnen de kosten van bijvoorbeeld het herstellen van funderingen en waardeverlies van gebouwen oplopen tot 54 miljard euro. Dat steeds meer woningeigenaren met dit probleem te maken krijgen is al jaren bekend. Daarover schreef economiecollega Sjoerd Klumpenaar eerder: „Bij woningen op houten palen komt door dalend grondwater, gevolg van klimaatverandering en grondwaterbeleid, de fundering droog te liggen en kan paalrot ontstaan.”
• Na hevige regenbuien en koelere dagen ligt er weer een benauwde deken klaar voor Nederland. Het KNMI voorspelt „zeer warm zomerweer” met tropische dagen later deze week. In de hittegids van NRC staan tips om de warmte zo goed mogelijk door te komen.

Lees ook

‘Laat woningbezitters funderingsherstel uit overwaarde betalen, in plaats van uit subsidie’

In de nachten van vrijdag op zaterdag en zaterdag op zondag hangt Rijkswaterstaat camera’s op bij de Merwedebrug, die Utrecht en Breda verbindt via de A27 bij Gorinchem. De camera’s moeten voorkomen dat vrachtwagens en touringcars nog langer de brug over rijden. Sinds vorige week zaterdag is een verbod voor deze grote voertuigen van kracht, omdat uit een inspectie bleek dat het staal in de boogconstructie van de brug minder sterk is dan gedacht.

Dat verbod werd deze week in de wind geslagen door bestuurders van vrachtwagens en touringcars. Ook vrijdag nog steken ze via de brug de Boven Merwede over, valt te zien op camerabeelden van de brug. De camera’s van Rijkswaterstaat die nu op de brug staan, zijn er om te zien of er ongelukken gebeuren en kunnen geen kentekenplaten lezen. De overtreders gaan tot nu toe dus vrijuit.

De camera’s die Rijkswaterstaat in de nacht van vrijdag op zaterdag (richting Breda) en in de nacht van zaterdag op zondag (richting Utrecht) ophangt, kunnen wél kentekenplaten lezen. Overtreders die door de camera’s gesnapt worden, kunnen een boete van 500 euro (exclusief CJIB-administratiekosten) tegemoet zien, meldt Rijkswaterstaat.

Aanvullend onderzoek

Het verbod voor vrachtverkeer was een eerste maatregel die genomen is na de ontdekking van de slechte staat van het staal. Rijkswaterstaat verricht momenteel aanvullend onderzoek om een beter inzicht te krijgen in hoe de brugconstructie eraan toe is. Naar aanleiding van dit onderzoek bepaalt het of er vervolgstappen nodig zijn, en zo ja, welke.

Directeur Wegverkeer van Rijkswaterstaat, Robert-Jaap Voorn, zei afgelopen zaterdag in een persbericht dat hij zich realiseert dat de maatregel grote gevolgen heeft, maar dat veiligheid vooropstaat. „Er [mogen] geen compromissen worden gesloten als het gaat om de veiligheid van mensen die gebruikmaken van onze infrastructuur.”

Lees ook

De Merwedebrug blijkt – voor de tweede keer – niet veilig en gaat dicht voor vrachtverkeer

Het kabinet heeft Nederlandse bedrijven toestemming gegeven om olie uit hun zogeheten strategische voorraad te verkopen op de wereldmarkt. Oorzaak is de olieprijs, die door de oorlog in het Midden-Oosten flink is gestegen.

In maart hebben ruim dertig landen die lid zijn van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) al afgesproken om gezamenlijk 400 miljoen vaten olie uit hun reserves vrij te geven. Extra aanbod op de wereldmarkt zorgt voor lagere prijzen, is het idee. Dat vrijgeven gaat echter gecoördineerd: niet alle landen doen het tegelijk, en de verkoop vindt verspreid over een aantal maanden plaats.

Nederland wachtte er nog even mee, maar omdat de olieprijs inmiddels weer flink hoog is – donderdag kwam de prijs van een vat Brent-olie boven de honderd dollar uit – sluit Nederland zich nu als een van de laatste landen aan bij de groep die strategische voorraden op de markt brengt.

Buffer

Grootverbruikers van olie – denk aan de luchthaven Schiphol en de haven van Rotterdam – moeten van de staat een olievoorraad aanhouden die als buffer kan dienen om prijzen te dempen in tijden van nood. Gezamenlijk beschikken die bedrijven over 2,7 miljoen vaten olie. De staat heeft er ook nog eens 2,7 miljoen.

Om te profiteren van de hoge olieprijs zullen bedrijven over het algemeen snel willen verkopen, zegt een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken. De voorraden van de staat zullen later gefaseerd worden vrijgegeven. Wanneer dit precies gebeuren zal en of het dan om bijvoorbeeld diesel of kerosine gaat, is nog niet besloten.

De internationale afspraak 400 miljoen vaten olie vrij te geven is de grootste vrijgave in de geschiedenis. Nederland is daarin slechts een kleinere speler, met de vrijgave van slechts 2,7 miljoen vaten. „Maar het idee is dat andere Europese landen ook gaan meedoen”, zegt de woordvoerder.

Zolang het bombarderen doorgaat, zal het prijsdempende effect beperkt zijn, zegt de woordvoerder. „Maar we moeten hoe dan ook onze internationale afspraken honoreren. En alle volumes extra die de markt op komen, helpen.”

De Nederlandse staat schendt (nog) niet (evident) zijn verplichtingen tot het beschermen van de leefomgeving van de omwonenden van Tata Steel. Dat oordeelt de rechtbank in Den Haag vrijdag, naar aanleiding van een kort geding aangespannen door Stichting Gezondheid op 1 namens omwonenden.

Tata Steel en de Staat komen uiterlijk eind september met de maatwerkafspraken over de verduurzaming van het staalconcern. Daarvoor onderhandelen zij ook over maatregelen bedoeld om de gezondheid van omwonenden van Tata Steel te verbeteren. De staat gaat tot 2 miljard euro subsidie geven aan Tata Steel in ruil voor de verduurzaming, aldus een intentieverklaring van afgelopen september. Tata Steel zou zelf 2 tot 4,5 miljard gaan uitgeven aan de maatwerkafspraken.

Volgens Stichting Gezondheid op 1 wordt er met de gezondheid van de omwonenden niet genoeg rekening gehouden. De stichting vindt ook dat omwonenden te weinig mogelijkheden tot inspraak hebben gehad, en dat het onderzoek naar de gezondheidseffecten van beoogde uitstootdoelen onvoldoende is.

Gezondheid op 1 eiste tijdens het kort geding onder meer dat er duidelijke gezondheidsdoelstellingen worden opgenomen in de maatafspraken en dan omwonenden, voordat de overheid de miljardensubsidie geeft.

Maar, zolang de onderhandelingen nog lopen, kan de rechter niet oordelen dat de Staat zijn verplichtingen schendt, valt te lezen in de uitspraak. De maatafspraken staan op belangrijke punten daarvoor nog „onvoldoende vast”.

Flinke tas huiswerk

Toch reageert Gezondheid op 1 niet teleurgesteld op de afgewezen vordering. „De rechter zegt het zwart op wit: de Staat móét onze gezondheid beschermen, en moet daarvoor meetbare doelen stellen, die onafhankelijk worden gemeten, en ervoor zorgen dat die doelen ook echt gehaald worden”, zegt directeur en omwonende Antoinette Verbrugge in een verklaring. „De rechter geeft de Staat een flinke tas met huiswerk mee voor de onderhandelingen met Tata.”

Milieudefensie reageert evenmin negatief op het nieuws. „Deze uitspraak bevat aanknopingspunten”, mailt de milieuorganisatie in een reactie.

Zo schrijft de rechter dat er „objectieve en degelijke monitoring” moet komen, niet alleen van Tata Steel zelf. „Er moet natuurlijk wel kunnen worden vastgesteld dat de uitstootvermindering werkelijk wordt bereikt”, staat in de uitspraak. „Gezondheid op 1 heeft op dit punt de vinger op de zere plek gelegd door erop te wijzen dat tot nu toe bijna alle referentie- en monitoringsgegevens van Tata Steel zelf afkomstig zijn.” Terwijl de juistheid van die gegevens onzeker is.

„Tot slot lijkt Gezondheid op 1 ook nog een vinger op een zere plek te leggen over de levensvatbaarheid van Tata Steel in de onzekere wereldwijde staalmarkt”, staat in een persbericht over de uitspraak. „Als Tata Steel ondanks de subsidie van twee miljard inderdaad noodlijdend zal blijken, is het meest aannemelijke scenario dat de Staat tot verdere subsidieverlening zal besluiten. Dat zal zonder meer nadelig zijn voor de belastingbetaler, maar dit financiële belang is niet een belang waarvoor Gezondheid op 1 opkomt.”

De rechter besloot dat iedere partij zijn eigen kosten draagt, ondanks de afgewezen vordering, omdat Gezondheid op 1 op een paar punten belangrijke zorgen naar voren heeft gebracht, die de Staat zegt mee te nemen in de verdere onderhandelingen.

Tata Steel is de grootste uitstoter van CO₂ in Nederland. Bovendien is vastgesteld dat de productie van staal leidt tot gezondheidsproblemen bij omwonenden. De levensverwachting van hen is 2,5 maand korter dan in de rest van het land, concludeerde het RIVM drie jaar terug. Bovendien hebben zij een grotere kans op longkanker.

Lees ook

Omwonenden bij de rechter: ‘Geef inspraak in concept afspraken met Tata Steel’

De Europeaan mag kiezen: hoe moeten de nieuwe eurobiljetten eruitzien? Er liggen tien ontwerpen voor. De Europese Centrale Bank heeft al twee thema’s bedacht: de reeks biljetten is óf een weergave van Europese vogels en rivieren, óf een selectie van het beste van de Europese cultuur. Stemmen kan hier, het besluit valt tegen het einde van 2026. Het is niet zo’n verkiezing waarbij de meeste stemmen winnen: de stemmen van de bevolking worden meegenomen in het besluit.

Eén ontwerp komt van een Nederlandse ontwerpstudio, opgebouwd uit geometrische vormen, kleurvlakken in gradiënt, en zwartwitportretten. Het vrolijkste ontwerp is misschien wel ontwerp F van Jan Robert Dünnweller, die met zijn zwierig getekende portretten en bonte collages eerder associaties oproept met een hip natuurwijn-etiket dan met een eurobiljet.

Na twintig jaar was het wel tijd voor een nieuwe look, vindt ECB-president Christine Lagarde. Het ontwerpproces loopt al sinds 2023, begin 2025 heeft de ECB al bepaald welke mensen en plaatsen de cultuur eventueel kunnen verbeelden, en welke vogels en landschappen passend zijn. De kleuren liggen ook vast per waarde. In de natuurreeks krijgen óók de Europese instellingen een plaats, op de achterkant van het biljet. Een greep uit de motieven: Maria Callas, IJsvogel bij een waterval, bibliotheken met boeken én e-books, Cervantes, een plein waar mensen samenkomen, en een kluut op een wad.

Wat het betekent om Europees te zijn

De ECB hoopt met een goed ontwerp de band tussen de Europeaan en haar munt sterker te maken. Toen Ipsos in 2021 en 2022 onderzoek deed naar de beste nieuwe invulling van de biljetten, bleek dat de meeste respondenten in de eurolanden niet konden vertellen wat er nú op de biljetten staat. Ze voelden zich, eenmaal bijgepraat, ook niet verbonden met de briefjes.

De ondervraagde Europeanen waren eensgezind in hun gevoelens bij wat het betekent om Europees te zijn. Dat bestaat uit vier rode lijnen: open grenzen, de euro, liberale waarden als vrijheid, solidariteit en gelijkheid, en ‘culturele aspecten’, zoals gedeelde geschiedenis en de grote diversiteit aan talen. European-ness bestaat, voor de mensen in de focusgroepen, uit waarden en ervaringen, niet uit Europese wetten en instituties.

Als het winnende ontwerp het natuurthema wordt, zal het gebouw van de Europese Rekenkamer op de achterzijde van het duurste biljet (200 euro) komen te staan. Het Europees Parlement krijgt dan de achterkant van vijf euro, het kleinste biljet.

Al anderhalf jaar lang vergroot de Italiaanse bank UniCredit stukje bij beetje zijn belang in het Duitse Commerzbank, tot onvrede van die laatste partij. Een van de grootste banken van Duitsland zou niet in buitenlandse handen moeten komen, was de boodschap. Maar vandaag zei Jens Weidmann, de president-commissaris van Commerzbank, dat hij alsnog bereid is om in gesprek te gaan met de Italianen over een overname.

„Ook al zouden wij het anders willen, de stemverhoudingen bij de volgende aandeelhoudersvergadering zijn duidelijk”, zei Weidmann tegen de Duitse krant Handelsblatt. Hij stuurt aan op „constructieve gesprekken” om afspraken te maken over de medewerkers, aandeelhouders en klanten.

Begin deze maand bleek UniCredit 47,5 procent van de Commerzbank-aandelen direct of indirect in handen te hebben, waarmee het in de praktijk een meerderheidsstem heeft.

De draai komt nadat Andrea Orcel, de topman van UniCredit, erop hintte dat hij het huidige bestuur van Commerzbank wilde buitensluiten bij gesprekken over de toekomst van de Duitse bank. „Nu moet iedereen zich als een volwassene gaan gedragen”, zegt Weidmann daar in reactie op.

TikTok doet niet genoeg om minderjarigen te beschermen op zijn platform, zegt de Europese Commissie. Daarmee overtreedt het platform vermoedelijk de regels van de Digitaledienstenverordening (DSA), zo stelt de toezichthouder vandaag bij de presentatie van voorlopige onderzoeksbevindingen.

De Commissie heeft er moeite mee dat minderjarigen hun TikTok-account openbaar toegankelijk kunnen maken. Standaard kunnen alleen volgers die door een gebruiker zijn goedgekeurd meekijken, maar tieners kunnen die instelling zelf aanpassen. Beelden van 16- en 17-jarigen kunnen daarnaast op de ‘Voor jou-pagina’ van willekeurige andere TikTok-gebruikers verschijnen, de feed met door een algoritme geselecteerde content.

„Deze functie kan vreemden een venster op het leven van een kind geven”, schrijft de Commissie. „Die zichtbaarheid kan leiden tot ongewenst contact met mogelijke kwaadwillenden.” Ook maakt de Europese toezichthouder zich zorgen dat beelden die iemand als kind heeft geplaatst, ze hun leven lang blijven achtervolgen. De Commissie wil dat de beelden van minderjarigen nooit via de aanbevelingsfeed aan andere gebruikers worden voorgeschoteld.

TikTok kan nu op de bevindingen reageren. Daarna neemt de Commissie een definitief oordeel. Een woordvoerder zegt dat TikTok „de voorlopige bevindingen zal bestuderen en onze constructieve dialoog met de Europese Commissie zal voortzetten” en wijst erop dat het „voortdurende verbeteringen” doorvoert die minderjarigen moeten beschermen.

In Brussel wordt volop onderzoek gedaan naar TikTok, het is al de vierde keer dat de Commissie DSA-gebreken signaleert. Die gingen onder andere over de verslavende werking van het platform en over het bieden van data-toegang aan externe onderzoekers. Daarnaast lopen er nog onderzoeken naar het risico dat TikTok gebruikers via aanbevelingen een fuik in stuurt en de kans dat minderjarigen beelden te zien krijgen waar ze te jong voor zijn.

In al die zaken is nog geen definitief oordeel geveld en zijn er dus ook geen boetes gegeven. De Europese Commissie kan bedrijven die zich niet aan de DSA houden forse boetes geven, van maximaal 6 procent van hun wereldwijde jaaromzet.

Het Britse fintechbedrijf Wise krijgt geen Amerikaanse bankvergunning. Een aanvraag die het bedrijf ruim een jaar geleden had gedaan is door toezichthouder OCC afgewezen. Wise heeft volgens hen niet genoeg begrepen van de Amerikaanse antiwitwasregels en de beoogde bestuurders van de bank zouden te onervaren zijn.

Vorige maand kwam Wise ook in België onder vuur te liggen voor zijn witwascontroles. De Belgische justitie opende een onderzoek naar het bedrijf omdat het opvallend vaak opduikt in strafzaken. Criminelen zouden de diensten van Wise om geld over te maken veelvuldig gebruiken omdat een rekening er makkelijker geopend kan worden dan bij een reguliere bank.

Volgens het fintechbedrijf is de gang van zaken sinds het indienen van de Amerikaanse vergunningsaanvraag flink verbeterd, zo zegt Wise tegen de Financial Times. Het bedrijf wil een nieuwe aanvraag indienen en daarbij gebruik maken van recente Amerikaanse wetgeving die de mogelijkheden voor stablecoins verruimt, een vorm van cryptomunten waarvan de waarde gelijk is gesteld aan die van reguliere valuta. Dat is opvallend, want Wise biedt tot dusverre geen cryptodiensten aan.

Wise is niet de enige Europese fintech die probeert een Amerikaanse banklicentie te krijgen. Ook Revolut (Brits-Litouws) en Klarna (Zweeds) hebben aanvragen lopen.