Surprise, surprise: met optreden op WorldPride in Amsterdam maakt Madonna, icoon van de queergemeenschap, niet voor het eerst een statement

Het speculeren begon na een mysterieuze Instagram-story. ‘Ik heb iets waar ik over wil praten’, schreef superster Madonna in rode letters op een roze achtergrond. Een zin uit haar nieuwe album Confessions II, vertaald naar het Nederlands. Het leidde meteen tot wilde vermoedens onder haar fans: zou de Queen of Pop naar Nederland komen?

Dat zou niet zo gek zijn, redeneerden de meeste fans, want dit weekeinde wordt de WorldPride groots gevierd in Amsterdam. En de Pride is een logische plek voor Madonna om op te duiken, want de zangeres is nou eenmaal een icoon voor de queergemeenschap. Hoe kan het dat Madonna zo vanzelfsprekend bij de Pride past?

Zelf zegt de zangeres dat ze ‘geen carrière gehad zou hebben als de homogemeenschap er niet was geweest’. Die gemeenschap steunde haar al toen ze nog verre van beroemd was. Ze is daarin niet de enige; door de popgeschiedenis heen heeft de lhbti-gemeenschap popsterren met haar steun naar nieuwe hoogtes getild. Denk aan Lady Gaga, of Kylie Minogue. Toch is de band van Madonna met de gemeenschap wel erg uitzonderlijk.

Balletles

Als kind in het Amerikaanse Detroit voelde Madonna zich een buitenbeentje, totdat ze balletles kreeg van Christopher Flynn. Hij was openlijk homoseksueel en inspireerde Madonna naar eigen zeggen om haar eigenheid te vieren, in plaats van weg te stoppen. Ook leidde hij haar in de queercultuur in, door haar mee te nemen naar gaybars en -clubs.

Ook haar jongere broertje, Christopher Ciccone, is homoseksueel. Christopher danste geregeld als achtergronddanser bij Madonna in het begin van haar carrière, bijvoorbeeld in de videoclip van Lucky Star. Op de toppen van haar populariteit dacht Christopher als art director mee over haar Blond Ambition World Tour. Hun band verslechterde tijdens Madonna’s huwelijk met de volgens Christopher ‘homofobe’ filmmaker Guy Ritchie, maar was volgens Christopher later weer hersteld. Hij overleed in 2024.

Toen Madonna later naar New York verhuisde om een danscarrière na te jagen, belandde ze ook daar in de lhbti-gemeenschap. Ze voelde zich er ook veel meer thuis, zei ze tegen tijdschrift Out: ‘Ik had niet het gevoel dat heteromannen me begrepen. Zij wilden gewoon seks met me hebben. Homomannen begrepen me wel, en ik voelde me op mijn gemak bij hen.’

Vrienden verloren

De steun is wederzijds, want Madonna komt vaak en vurig op voor lhbti-rechten. Dat begon tijdens de aids-epidemie in de jaren tachtig, waarin ze naar eigen zeggen veel vrienden verloor. In die jaren reisde ze vanuit New York naar Mexico voor experimentele medicijnen die hopelijk zouden helpen, maar achteraf het tegenovergestelde effect hadden.

Ze bezocht in die jaren regelmatig St. Vincent’s Hospital, het ziekenhuis in New York waar aidspatiënten terechtkwamen, en probeerde de zieke mannen te knuffelen en te troosten. Ook haar balletleraar Flynn overleed aan aids.

In 2019 won Madonna een award van de Gay & Lesbian Alliance Against Defamation (Glaad), voor eerlijke en inclusieve representatie van de lhbti-gemeenschap. ‘Opkomen voor alle gemarginaliseerde groepen is een plicht en een eer die ik niet af kon wijzen, en dat zal ik ook nooit doen’, zei ze bij het ontvangen van die prijs.

Door de jaren heen is de zangeres zich blijven uitspreken tegen discriminatie en onderdrukking van lhbti’ers. Ze spoort haar volgers regelmatig aan om op politiek gebied van zich te laten horen rondom lhbti-kwesties, en protesteert tegen discriminerende besluiten. Ze heeft meermaals opgetreden bij de Stonewall Inn, de gaybar in New York waar de eerste stappen voor het bevechten van homorechten werden gezet.

Schoolvoorbeeld ‘ally’

Daardoor wordt Madonna gezien als het schoolvoorbeeld van een ‘ally’, een heteropersoon die opkomt voor lhbti’ers. Maar de zangeres zou het zelf niet eens zijn met het predikaat ‘hetero’, omdat ze haar seksualiteit nooit door een label heeft willen laten dekken. In interviews heeft ze het over het belang van fluïditeit en vrijheid in je seksuele voorkeur.

Madonna heeft ook veel gedaan voor de zichtbaarheid van lhbti’ers. Ze haalde elementen uit de queercultuur naar de mainstream, met haar in de jaren tachtig steeds groter wordende invloed. Denk bijvoorbeeld aan de dansstijl vogueing. De gracieuze dansstijl, waarbij modellenposes en langgerekte ledematen elkaar soepel en in rap tempo opvolgen, ontstond in de New Yorkse ballroomscene. In die zwarte queer subcultuur was de dansstijl gangbaar, maar bij het grote publiek pas algemeen bekend door Madonna’s hit Vogue, en de bijbehorende videoclip.

Dat was goed voor de acceptatie en zelfs populariteit van die cultuur, en voor de clip werkte Madonna samen met dansers die rechtstreeks uit de New Yorkse ballroomscene kwamen: José Gutierez Xtravaganza en Luis Camacho. Er waren mensen die Madonna ervan betichtten dat ze een onderdrukte cultuur gebruikte om zelf risicoloos geld aan te verdienen, en dat ze stereotypen versterkte. Maar het grootste gedeelte van de lhbti’ers prees Madonna dat ze haar podium wilde delen met queer mensen.

Woensdag bevestigde het management van de zangeres dat de geruchten kloppen: Madonna treedt zaterdagnacht op in de Afas Live, tijdens het grootschalige muziekspektakel van WorldPride. Leuk voor de mensen die al een kaartje hadden, want sinds de aankondiging zijn die zo goed als niet meer te krijgen.