Internationaal debattoernooi niet meer welkom door deelname Israëlische studenten

Op de vierde dag van het EK debatteren voor studenten maakt Alex Steinmetz (23), organisator van deze editie van het jaarlijkse toernooi, een enigszins uitgebluste indruk. Op aanraden van de politie heeft de voormalige filosofiestudent beveiligers ingehuurd. Na crisisberaad kwam er een identiteitscontrole en werd de vrije toegang tot meekijken bij de debatten ingetrokken.

‘Ik heb me binnen een week tot veiligheidsdeskundige moeten laten omscholen’, zegt Steinmetz donderdagochtend op de Amerikaans ogende campus van University College Utrecht (UCU), ‘terwijl ik eigenlijk alleen ervaring heb met debattoernooien organiseren.’

Bij de opening van het debattoernooi op maandag gingen tientallen demonstranten met vlaggen en leuzen de straat op. Het kampioenschap werd landelijk nieuws nadat TivoliVredenburg en Universiteit Utrecht donderdagavond de samenwerking hadden ingetrokken, vlak voor de finale. Reden: de deelname van 93 Israëlische studenten.

Boycot Israëlische universiteiten

Pro-Palestijnse betogers vielen over het feit dat UCU (een onderdeel van de Universiteit Utrecht) de debatten en slaapplekken faciliteert, terwijl de universiteit een boycot hanteert op institutionele samenwerking met Israëlische universiteiten. Die boycot werd vooral ingegeven door vergelijkbare studentenprotesten die sinds het uitbreken van de oorlog in Gaza op Nederlandse universiteiten plaatsvonden. Ook wijzen de betogers erop dat een deel van de Israëlische studenten mogelijk in het Israëlische leger (IDF) heeft gediend.

Alex Steinmetz is met zo’n tien jonge vrijwilligers al twee jaar bezig met de organisatie van het Dutch European Universities Debating Championship (EUDC) 2026. Hun idee was: in teams debatteren over actuele en maatschappelijke stellingen. Het standpunt dat de deelnemers innemen, wordt geloot.

Het EUDC is een prestigieus, open kampioenschap. Iedereen die wil, kan vanuit de eigen universitaire debatvereniging meedoen. Elk jaar organiseren student-debaters uit een ander land het toernooi; deze keer was Utrecht aan de beurt.

Maar de onverwachte tegenslagen voor de organisatie stapelden zich deze week snel op. Zondag werd bij de opening geprotesteerd. Er kwamen veiligheidsmaatregelen. Het grote, traditionele feest op woensdag werd afgelast, en ook de lunch van vrijdag moest worden geschrapt. ‘Beveiliging kost veel geld’, zegt Steinmetz.

‘Big deal’

In de rijtjeshuizen aan plantsoenen, die normaal worden bewoond door UCU-studenten, slapen deze week de debaters uit 33 landen. Zo ook een Schotse delegatie, die rond een tafel bezaaid met snacks wacht op het juryoordeel van hun debatronde. Ze zijn ‘gefrustreerd’ over de protesten en veiligheidsmaatregelen. ‘Voor ons is dit debat echt een big deal’, zegt een van hen. ‘Sommigen doen wel twaalf keer per jaar een groot oefendebat om hier een goede kans te kunnen maken.’

De Israëlische Roi Shulmen (33) voelt op het kampioenschap geen vijandige sfeer. ‘Demonstranten hebben een eenzijdig beeld van Israëliërs als bad guys.’ Dat mensen die in het Israëlisch leger hebben gezeten niet welkom zijn voor de demonstranten, voelt voor Shulmen wrang. Door de dienstplicht heb je weinig keus, zegt hij. ‘Als ze zich richten op IDF’ers, richten ze zich op alle Israëliërs.’

Dat gaat er bij de pro-Palestijnse demonstranten niet in: ‘Dan hadden ze de dienstplicht maar moeten weigeren’, zegt Leah Gottlieb (24), woordvoerder van de demonstrerende groepen. ‘Nu hebben de Israelische studenten die hier aanwezig zijn, vooralsnog bijgedragen aan een leger dat genocide pleegt.’

Bij de debatzaal, tussen zenuwachtige studenten, zegt Steinmetz ‘nogal overvallen’ te zijn door de commotie. ‘Ik begrijp de bezwaren, maar we willen elk land hetzelfde behandelen.’ Deelnemers vertegenwoordigen uitsluitend zichzelf, niet hun universiteit of land, volgens Steinmetz. Ook Russische studenten zouden kunnen deelnemen. ‘Maar die konden geen visum krijgen.’

De geluiden dat er deelnemers zijn die in het Israëlisch leger hebben gediend, hebben de organisatie bereikt. Steinmetz wijst op de dienstplicht in Israël. ‘Ik kan begrijpen dat zij daar lastig onderuit kunnen komen. Dan moet je misschien wel de gevangenis in.’

Escalatie

Donderdagmiddag escaleert de situatie verder. Bekend wordt dat de Hind Rajab Foundation, een organisatie die probeert Israëlische militairen voor het gerecht te krijgen in het buitenland, een aanklacht heeft ingediend bij het Openbaar Ministerie tegen een van de Israëlische juryleden. Die was volgens de organisatie betrokken bij oorlogsmisdaden in Gaza.

Daarbovenop trekken de twee debatlocaties zich donderdagavond terug. TivoliVredenburg, waar vrijdag de finale zou worden gehouden, zegt dat ‘nieuwe informatie’ aantoont dat het debat ‘onverenigbaar is met de culturele boycot van Israël’.

Ook de Universiteit Utrecht zegt de steun op na ‘aanvullende informatie’. De universiteit laat weten dat er toch sprake kan zijn van ‘universitaire vertegenwoordiging’, bijvoorbeeld doordat de deelname van de studenten gesponsord is en zij ‘op het debatpodium als team hun universiteit uitdragen’. Dat gaat in tegen eigen beleid, verklaart de universiteit.

Deelnemers mogen tot zaterdagochtend slapen op de UCU-campus, maar alle andere gebouwen zijn verboden terrein geworden. De berichten over de diensttijd van deelnemers in het IDF hebben volgens beide organisaties geen rol gespeeld.

Steinmetz zegt vrijdagochtend telefonisch dat de organisatie niet op de hoogte was van de financiële sponsoring van deelnemers door Israëlische universiteiten, maar blijft erbij dat de studenten op ‘persoonlijke titel’ meedoen. Uren van tevoren moet de debatorganisator op zoek naar een alternatieve locatie voor de finale, als die überhaupt nog doorgaat. ‘Ik ben compleet overdonderd. We wilden gewoon met jonge mensen kritisch in dialoog staan.’