NU+ | Infantino kan historische UEFA-opstand niet negeren: 'Draait om macht'

Donderdagmiddag zaten alle hooggeplaatste functionarissen van Europese voetballanden achter hun laptop voor een spoedbijeenkomst van de UEFA. Namens de KNVB waren bondsvoorzitter Frank Paauw en secretaris-generaal Gijs de Jong aanwezig.

Minder dan 48 uur eerder had FIFA-voorzitter Infantino het omstreden plan bevestigd om een deel van de commerciële rechten van het WK voor mannen, vrouwen en clubs te verkopen aan private investeerders. Het lukte de UEFA de belangrijkste bestuurders van de aangesloten bonden razendsnel bij elkaar te krijgen. Het illustreerde de ernst van de zaak voor de Europese voetbalbond.

Aan het einde van de middag volgde een glasheldere verklaring, waarin de UEFA namens de 55 aangesloten landen aankondigde het WK te boycotten als het omstreden plan zou doorgaan. "Geen enkel Europees nationaal team zal aan een FIFA-toernooi deelnemen zolang deze plannen op tafel liggen", schreef de UEFA.

Sporthistoricus Paul Reef las het vol interesse. "Spanningen tussen de FIFA en de UEFA bestaan al zeventig jaar", vertelt Reef. "Maar dat Europese landen zich zó nadrukkelijk en verenigd achter de UEFA scharen, is historisch."

De afgelopen decennia waren er vaker conflicten tussen de FIFA en de UEFA of leden van de Europese voetbalbond. Dat varieerde van de commotie rond het begin van de Champions League in 1992 tot onvrede over herverkiezingen van Sepp Blatter als FIFA-voorzitter.

In de recente geschiedenis was er ook spanning tussen de FIFA en de UEFA. Zo was er verontwaardiging door het plan van toenmalig FIFA-voorzitter Blatter, die in 2018 het WK voor clubs al wilde uitbreiden. En UEFA-landen spraken zich uit tegen het idee van Infantino om iedere twee jaar een WK voetbal te houden.

Maar fundamenteel anders in deze situatie is hoe hoog het spel wordt gespeeld. Bij eerdere conflicten dreigden Europese landen hoogstens met een boycot. Nu is de boycot aangekondigd én hebben alle UEFA-landen zich daaraan verbonden.

De rol die de UEFA in de kwestie aanneemt is enigszins opmerkelijk. In de verklaring van donderdag noemde de Europese bond het WK "een van de grootste sportieve erfenissen van het voetbal". "Geen enkel deel ervan mag ooit aan investeerders worden overgedragen. Het WK is niet te koop", schreef de UEFA.

Ook de UEFA nam de afgelopen jaren beslissingen die erop gericht waren om meer geld te verdienen. Zo werd de Champions League uitgebreid en een extra Europees clubtoernooi bedacht om meer inkomsten te genereren. "De UEFA is ook geen liefdadigheidsinstelling", zegt Reef.

Meer dan om het morele aspect draait de discussie dan ook om macht. De UEFA heeft een sterke positie in het mondiale voetbal dankzij de succesvolle Europese clubcompetities, terwijl de FIFA aast op meer macht. Het uitgebreide WK voor clubs, waar de UEFA een fel tegenstander van was, is daarvan een voorbeeld.

De plannen van de FIFA kunnen die positie - en specifiek de huidige speelkalender van Europese landen en clubs - aantasten. Het is niet ondenkbaar dat de FIFA, gestimuleerd door grotere financiële middelen, grotere toernooien en vooral meer evenementen gaat organiseren.

"Uiteindelijk draait het allemaal om geld en macht", zegt Reef. "Het is banaal gezegd een strijd om speelschema's, waarbij de UEFA in de lead wil blijven. De FIFA wil spelers het liefste op haar toernooien laten uitkomen en dat wil de UEFA ook."

UEFA-voorzitter Aleksander Ceferin spreekt zich geregeld hard uit tegen de FIFA. Infantino vermijdt doorgaans de tegenaanval. Vreemd is dat niet: de Zwitser heeft de UEFA en Europa in de meeste gevallen simpelweg niet nodig.

Bij de FIFA zijn 211 landen aangesloten. Die landen hebben allemaal een gelijke stem. De stem van de voetbalbond van de Britse Maagdeneilanden, de nummer 209 van de wereld, weegt even zwaar als die van Nederland of wereldkampioen Spanje.

Infantino lijkt dan ook niet te hoeven vrezen voor zijn baan. Hij is een meester in het paaien - vooral financieel - van kleinere landen, zodat deze landen bij de eerstvolgende presidentsverkiezing opnieuw op hem stemmen.

Maar met het omstreden voorstel lijkt hij zijn hand te hebben overspeeld. Zet hij het door, dan wacht in 2030 een WK zonder wereldkampioen Spanje, nota bene een van de drie gastlanden voor het mondiale eindtoernooi over vier jaar.

Bovendien kwamen zes van de acht kwartfinalisten van het afgelopen WK uit Europa. Het ontbreken van die landen zal de commerciële waarde van het WK drastisch verminderen. Inmiddels hebben ook de Aziatische en de Noord- en Centraal-Amerikaanse voetbalbonden aangegeven niet achter de plannen te staan.

Daarop voelde Infantino zich genoodzaakt met een verklaring te komen dat het plan niet verplicht was. Ook benadrukte hij dat de verkoop alleen kan worden doorgevoerd als deze is goedgekeurd op basis van een democratisch proces.

Onder druk van de Europese landen lijkt het een kwestie van tijd voordat Infantino de stekker uit dat "democratische proces" trekt.