‘Pa ging vrijwillig naar Berlijn, om in de AEG-fabriek te werken’

„Mijn vader, ondernemend en flexibel, wilde naar Engeland; voor Engels had hij het hoogste hbs-cijfer. Maar de bezetting maakte dat onmogelijk. Dan maar, in 1941, naar het land van de taal met het laagste hbs-cijfer. Prima werk bij AEG Transformatorenfabrik in Berlijn, plus een leuke tijd.

Mijn moeder wilde haar leven niet blijven slijten op een vrachtboot op de Oder. En ‘het leven’, dat was in Berlijn. Als schipperskind met huishoudschool wist zij van aanpakken, beschikte over een hoge praktische intelligentie en leefde om te werken. Verder was zij best trots op haar Duitse roots, zodat het opmerkelijk was dat zij bij de AEG op de avances van ‘ein Ausländer’ inging.

Na ‘die Kapitulation’ werd oma’s boot door de Russen gevorderd. Pa trad op als kapitein – (schoon)vader inmiddels overleden – en verliet de boot als laatste in het zicht van de omsmeltovens (Rostock). Via een advertentie op straat voor ‘correspondent’ kwam mijn vader bij het Nederlandse Rode Kruis, taakopdracht: Nederlanders repatriëren. Voor hem een vanzelfsprekendheid, maar ik verbaasde me daar later over, omdat hij vrijwillig naar ‘de vijand’ was gegaan. Ook toen die taak door het ministerie van Defensie werd overgenomen kon hij in Berlijn aan de slag blijven. 

In 1946 trouwden ze, nadat mijn moeder Nederlandse was geworden. Met pa’s voor naoorlogs-Berlijnse begrippen aardige inkomen konden ze er een ruime flat huren. In 1949 maakte ik mijn opwachting, oma woonde nog bij ons in. In 1951 kwam er een ambassade in Bonn, en daar trad vader in de Consulaire Dienst. Zijn historie speelde kennelijk wederom geen rol. 

Zoals dat in die dienst gaat, werd hij regelmatig overgeplaatst. Vanuit Düsseldorf ging ik in Rotterdam studeren en mijn ouders naar Wenen, Moskou, Helsinki en Zürich. Zo kreeg pa toch nog zijn avontuur, en ma de kans haar organisatietalent te etaleren. Van bureauklerk en schipperskind tot viceconsul respectievelijk gastvrouw in diplomatieke kringen.

Mijn moeder zag de Nederlandse woonomgeving niet zitten, waardoor het na de pensionering van mijn vader Tönisvorst werd (25 km van Venlo). Daar kon hij Nederlandse tv ontvangen en zij naar de Duitse supermarkt. En ik, ik was eerst Duits, werd in 1974 (!) Nederlands en ben nu een zelfverklaarde Europeaan.”