Bier, ronkende motoren en boerenrock op Zwarte Cross, maar bij de Sallandse band Bökkers komt het publiek pas echt los

Vanuit de pendelbus tussen station Lichtenvoorde-Groenlo en het festivalterrein in Lichtenvoorde is te zien dat veel tuinen dit weekend dienst doen als tijdelijke Zwarte Cross-camping. Langs het pad van de bushalte naar de hoofdingang idem dito. Er staan caravans met namen als ‘Hok op Kop’ en ‘Kuttenkieker’. Happy hardcore schalt uit de boxen, dat geeft de burger moed bij de ongeveer twintig minuten durende wandeling naar de hoofdingang. Het geronk van de motoren en de omroeper van de crossbaan zijn op afstand al goed hoorbaar.

Het terrein doemt op en maakt indruk: Zwarte Cross staat bekend als streekfestival, maar is het grootste muziekfestival van Nederland. Zwarte Cross begon in 1997 als motorcrossevenement en groeide uit tot een vierdaags festival, met vorig jaar meer dan 270.000 bezoekers. NRC ging langs op zaterdag, de derde van vier dagen festival.

Het motorracen staat nog steeds centraal; door het jaar heen zijn er zelfs wedstrijden waarbij amateurs en professionals zich kunnen plaatsen voor de finales tijdens het festivalweekeinde. Naast de serieuze competities zijn er ook ludieke categorieën. Aan het einde van de zaterdagochtend is het bijvoorbeeld de beurt aan de wegracers. Hun snelle motoren zijn gebouwd voor asfaltcircuits en ploeteren met veel lawaai over de crossbaan, diepe sporen trekkend door de aarde. Bij deze race gaat het overigens niet om de snelste tijd, maar om de ludiekste motor. Er rijdt een Superman, een politiemotor met sirenes en een motor met siliconen piemels.

Op Zwarte Cross kunnen boeren, burgers en buitenlui hun hart ophalen: er is voor elk wat wils. Verspreid over 52 podia is er theater, er wordt techno, metalrock, reggae en folk gespeeld en er zijn verschillende kermisattracties (bij eentje staat een waarschuwingsbord: ‘Geen klompen of loszittende schoenen’). In de vele eettentjes worden pannenkoeken gebakken en er loopt personeel rond met ‘dreuge worst’. Uit de biertap stroomt natuurlijk Grolsch, dat ooit in het nabijgelegen Groenlo werd gebrouwen. Veel festivals die – net als Zwarte Cross – zijn opgekocht door internationale bedrijven worden voor bezoekers stukken duurder, maar een biertje op Zwarte Cross is verhoudingsgewijs vriendelijk geprijsd: 3 euro en 40 cent.

‘Boze stiefmoeder’ dit jaar afwezig

Vorig jaar belandde Zwarte Cross ongewild in een mediastorm. Nadat het festival in 2021 was overgenomen door het Brits-Luxemburgse bedrijf Superstruct, dat wereldwijd tientallen festivals opkocht, werd Superstruct eind 2024 zelf overgenomen door het private-equityfonds KKR. Dat fonds investeert ook in Israëlische datacentra en in bedrijven die actief zijn in illegale Israëlische nederzettingen. In de muziekwereld werd in de zomer van 2025 opgeroepen tot een boycot van festivals die onderdeel waren van Superstruct. Verschillende artiesten, zoals punkband Hang Youth, Youp van ’t Hek en Goldband, zegden hun optreden op Zwarte Cross af. Zwarte Cross nam daarop met een statement afstand van wat zij zelf ”hun boze stiefmoeder” noemden. Volgens een woordvoerder ondervonden de programmeurs van het festival dit jaar geen problemen bij het boeken van artiesten.

Zaterdagmiddag opent muzikant Douwe Bob het hoofdpodium. Het veld vult zich tot ongeveer een derde en het publiek moet nog loskomen. De artiest probeert de Zwarte Crossers zover te krijgen hem een handje te helpen, maar hij krijgt het publiek niet mee. Misschien is het de kater van de vorige avond, of de Achterhoekse nuchterheid die het publiek belet om enthousiast te worden als de muzikant in het publiek op zoek gaat naar mensen met veel ‘pandapunten’ (mensen die langere tijd geen seks hebben gehad). Uiteindelijk krijgen cameramensen twee schuchtere twintigers in beeld die door hun vrienden naar voren geschoven worden. Bob maant ze om naar elkaar toe te lopen, maar echt spannend wordt het niet. Het duurt allemaal wat lang en de zanger krijgt ook door dat hij beter weer een hit in kan zetten. Hij wenst de twee een lang en gelukkig leven, „met veel kinderen, want dat is belangrijk”.

Op het podium ‘The Noaberhood’ krijgt artiest Def de handen wel op elkaar. Het jonge publiek legt elke seconde van het optreden vast, maar zingt ook uit volle borst mee met hits als ‘Bad Bitches Luisteren Def’. Ook YouTube-formatie Bankzitters trekt veel bekijks op het hoofdpodium. Op het podium in de schuur ‘Roadhouse’ is het afgeladen bij de Vlaamse ‘metalcoreband met humor’ Fleddy Melculy. De leadzanger vraagt het publiek om mee te zingen. Als hij even stilhoudt, schreeuwt het publiek als één geheel mee met de tekst over noobs (mensen die een shirt van metalbands dragen maar de bands niet kennen): „Kijk-daar-loopt-nen-Joh-nny-met-nen-T-shirt-van-Me-tal-li-ca”.

Bij de Bökkers gaat het pas echt los

Zwarte Cross zou Zwarte Cross niet zijn zonder stunts. Met motoren, skeelers, steps en driewielers vliegen stuntmensen over een schans. Ook stond er dit jaar een gigantische katapult die stuntmensen 75 meter door de lucht schoot. Schoot, want bij twee sprongen ging dat mis: zowel op donderdag als vrijdag raakte een stuntman geblesseerd. Op zaterdagavond worden zij gehuldigd op het hoofdpodium – Jim van Nes, die een hersenschudding opliep, met zonnebril op en Laurent Arrabito, die zijn enkel blesseerde, op krukken.

Bij het vallen van de avond betreedt de Sallandse band Bökkers het podium, een Zwarte Cross-klassieker. Het lijkt alsof het publiek hier de hele dag op heeft gewacht – alle gereserveerdheid verdwijnt. Tientallen biertjes vliegen door de lucht en iedereen brult mee wanneer ze hun set beginnen met een nummer van de oprichters van het festival én het lijflied van Zwarte Cross: ‘Het geet hier spoken’.