Voetbal grootste slachtoffer van Infantino's WK-aandelen: 'Kan een keerpunt zijn'

Critici zijn niet verrast. Volgens sportmarketeers Frank van de Wall Bake en Bob van Oosterhout past het aangekondigde aandelenplan van de FIFA perfect bij wat Gianni Infantino belichaamt: het buigen voor het grote geld, waarbij hij ook zijn eigen positie versterkt.

Infantino kwam dinsdag met het inmiddels fel bekritiseerde plan waarin de FIFA de commerciële rechten van het WK voor mannen, vrouwen en clubs wil onderbrengen in een nieuwe dochteronderneming, genaamd FIFA Forward Enterprise.

Die onderneming zal ongeveer 20 procent aan WK-aandelen verkopen aan particuliere beleggers. Met die opbrengst wil Infantino de uitkeringen aan de 211 nationale voetbalbonden sterk verhogen.

Het plan lijkt vooral een investering in Infantino's herverkiezing. De voetbalbonden kiezen over acht maanden een nieuwe FIFA-voorzitter. Er is nog geen tegenkandidaat voor de 56-jarige Zwitser, die al sinds 2016 bij de FIFA aan de macht is.

Met de verhoogde uitkeringen paait hij stemmen van veel kleine landen, stellen de marketeers. De stem van die landen weegt even zwaar als die van grotere voetballanden als Spanje en Engeland, die het aandelenplan afkeuren.

Sportmarketeer Chris Woerts is verbaasd over de ophef. "We hebben hier een beetje boter op ons hoofd. In Europa nemen we hier afstand van, maar iedereen praat met private-equitybedrijven. Dit gebeurt al veel in de sportwereld. De UEFA is vooral bang dat het ten koste gaat van de eigen competities."

UEFA-landen hebben donderdag aangegeven het WK voetbal te boycotten als de FIFA Infantino's commercialiseringsplannen doorzet.

Topsport komt steeds meer in handen van private-equitybedrijven. Dit soort ondernemingen kopen aandelen in een bedrijf met geld van beleggers. Ze proberen het bedrijf in een paar jaar zoveel mogelijk te laten groeien en verkopen hun belang vervolgens voor een hoger bedrag.

Zo zijn veel voetbalclubs in Engeland en Italië al in handen van Amerikaanse investeerders. De laatste jaren kopen investeringsmaatschappijen zich ook steeds meer in bij competities, met CVC Capital Partners voorop.

In 2021 kocht CVC 10 procent van de commerciële rechten van de Spaanse voetbalcompetitie én een zevende deel van het rugbytoernooi Six Nations. Saoedi-Arabië zette zelf een lucratief golftoernooi op en de Formule 1 is al jaren in het bezit van Liberty Media.

Bovendien heeft het Amerikaanse geld zijn weg gevonden naar Nederland. Eredivisie Media & Marketing, het mediabedrijf van het Nederlandse profvoetbal achter onder meer ESPN, is voor 51 procent in handen van The Walt Disney Company.

Het FIFA-aandelenplan krijgt ook veel kritiek vanwege een belangrijke investeerder: tech-investeerder Joshua Kushner. Dat is de broer van Jared Kushner, de schoonzoon van Donald Trump. Critici zien daarin opnieuw een teken van de nauwe banden tussen Infantino en de omgeving van de Amerikaanse president.

Zo reikte Infantino Trump de opmerkelijke FIFA Peace Prize uit en wekte hij tijdens het WK de indruk dat hij na een belletje uit het Witte Huis de rode kaart van de Amerikaanse topschutter Balogun had laten intrekken.

Van Oosterhout stelt dat de FIFA niet meer staat voor datgene waarvoor de bond is opgericht. "Een sportbond die al honderd jaar bestaat, moet als enige doel hebben om het voetbal te dienen. Als je het belangrijkste gaat verkopen, komen er andere belangen bij kijken. Dat is een enorme stap te ver."

Van de Wall Bake sluit zich daarbij aan. Volgens hem is vreemd vermogen maar op één ding uit: financieel gewin. "Private-equitybedrijven zal het een worst wezen of de sport toegankelijk blijft voor het volk. Dit is ondermijning van het product."

Hij ziet daarin een mogelijk keerpunt voor de populariteit van voetbal. De kracht van de sport zit volgens hem in de toegankelijkheid en de charme van de onvoorspelbaarheid. "PEC Zwolle kan bij wijze van spreken ook eens van Ajax winnen. Maar Infantino voedt het wantrouwen in de sport." Zo waren er, net als tijdens het WK in Qatar, weer hardnekkige geruchten dat Messi's Argentinië het WK moest winnen.

Als het grote geld steeds dominanter wordt, neemt het wantrouwen toe, stelt Van de Wall Bake. "Dan zegt de fan: 'Geef mijn portie maar aan fikkie'. Als de fans weggaan, vertrekken ook de sponsors. Infantino's plan is kortetermijndenken. Voetbal wordt slachtoffer van het eigen succes."

Woerts ziet het uitgeven van aandelen juist als een kans, al kleeft er ook een risico aan. De waarde kan op een paar manieren worden vergroot. "Denk bijvoorbeeld aan de verhoging van tv-inkomsten, de uitbreiding van het aantal deelnemende landen of een vergroting van het aantal toernooien. In heel veel sporten is al ieder jaar een WK."

De UEFA vreest volgens Woerts dat "de kip met de gouden eieren wordt geslacht". Daarmee doelt hij op de Champions League. De nieuwe initiatieven van de FIFA vormen een gevaar voor de grote UEFA-toernooien.

"Er zijn dingen waarvan je moet zeggen: dit zijn zulke belangrijke kroonjuwelen, daar blijf je vanaf", stelt Van Oosterhout. De FIFA laat volgens hem zien dat er geen grenzen zijn om extra geld binnen te halen. "Is de FIFA armlastig? Nee. Zet je het belang van voetbal op het spel? Zeker."