Boekenpakket voor christelijke scholen ‘op pauze’ na Kamervragen en kritiek uit boekensector

Na Kamervragen en kritische reacties uit de boekensector, heeft stichting NBD Biblion besloten om een plan voor een speciaal boekenpakket voor protestants-christelijke basisscholen „voorlopig te pauzeren”. Dat heeft de organisatie vorige week vrijdag bekendgemaakt. 

In juni kondigde NBD Biblion, die bibliotheken „ondersteunt en ontzorgt”, een nieuw boekenabonnement aan voor bibliotheken op scholen „waar de algemene protestantse normen en waarden worden nageleefd”. In dit abonnement zijn geen kinderboeken opgenomen waar bijvoorbeeld magie, gevloek of de oerknal in voorkomt. Die boeken werden door sommige christelijke scholen regelmatig teruggestuurd naar de lokale bibliotheek, volgens de organisatie.

Boek van Paul van Loon

Op de website geeft de stichting een voorbeeld aan de hand van twee boeken van kinderboekenschrijver Paul van Loon. Het boek Beste weerwolfvakantie ooit, uit de populaire Dolfje Weerwolfje-reeks, wordt niet opgenomen in het abonnement voor christelijke scholen, want het boek bevat „magie en bovennatuurlijke krachten”. Het boek Sam Schoffel en de dievendag bevat dat niet en kan dus wel in het pakket.

NBD Biblion helpt bibliotheken met collectiebeheer. De organisatie maakt een voorselectie van alle nieuw uitgekomen boeken, schrijft er korte beschrijvingen bij en levert bestelde boeken vervolgens ‘plank-klaar’ om uitgeleend te worden. Zo worden de boeken bijvoorbeeld voorzien van een harde kaft. 

Dat doet de stichting ook voor schoolbibliotheken, die zijn vaak een samenwerking tussen de school en de lokale bibliotheek. Zo heeft het een ‘startcollectie’ samengesteld voor nieuwe schoolbibliotheken. Ook kunnen scholen een abonnement afsluiten waarbij ze vier keer per jaar nieuwe boeken toegestuurd krijgen om hun collectie actueel te houden. 

Lees ook

Barthe van Horik helpt kinderen die lezen lastig vinden. ‘Met voorlezen probeer ik het plezier aan te wakkeren’

Van „verschillende bibliotheken” kreeg NBD Biblion het signaal dat het standaard boekenpakket „niet helemaal aansloot” bij de „behoeften” van sommige christelijke basisscholen. Scholen stuurden bijvoorbeeld boeken terug waar de evolutietheorie in voorkwam. „Dit betekende dat bibliotheken telkens opnieuw op zoek moesten naar passende vervangende titels. Dat kost tijd, capaciteit en brengt extra werkzaamheden met zich mee voor bibliotheken”, aldus de organisatie in een persbericht.

Na deze „klantfeedback” besloot NBD Biblion om samen met de Bibliotheek Noord-Veluwe een pakket te ontwikkelen met enkel boeken die „passen binnen een behoudend christelijke levensovertuiging”. 

Op het nieuwe boekenpakket volgde felle kritiek. Eerst in een aflevering van De Grote Vriendelijke Podcast, van twee kinderboekenrecensenten. Toen in een opiniestuk van kinderboekenschrijver Janneke Schotveld in de Volkskrant. Kort daarna volgde een reactie van Stichting Lezen, die de landelijke leesbevorderingsaanpak ‘Bibliotheek op school’ heeft ontwikkeld in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. 

„Wie faciliteert dat scholen zich per denominatie kunnen afschermen van ‘ongemakkelijke’ verhalen, normaliseert een tweedeling die niemand hardop zou verdedigen als je hem zo opschrijft: één schoolbibliotheek voor wie evolutietheorie en regenbooggezinnen aankan, en één voor wie dat liever niet krijgt voorgeschoteld”, schrijven twee medewerkers van Stichting Lezen.

Ook deze stichting kent de verhalen van schoolbesturen die weigeren om samen te werken met een bibliotheek omdat die boeken met lhbti-personages aanbiedt, en schrijvers die niet welkom zijn op school „omdat hun werk niet meer ‘past bij de identiteit van de school’”. 

Of boeken met lhbti-personages of met seksuele diversiteit als thema ook zijn uitgesloten van de christelijke boekenlijst die NBD Biblion wilde aanbieden, is overigens niet bekend. Op de site wordt dit niet genoemd en de organisatie wil geen vragen van NRC beantwoorden.

‘Wettelijke kerndoelen’

Kamerlid Ilana Rooderkerk (D66) stelde twee weken geleden Kamervragen over de kwestie. Rooderkerk vraagt verantwoordelijk staatssecretaris Judith Tielen (primair en voortgezet onderwijs, VVD) onder meer hoe het wegfilteren van de evolutietheorie uit het boekenaanbod zich verhoudt tot „de wettelijke kerndoelen van het primair onderwijs, waarin de evolutietheorie is opgenomen”, en hoe een gefilterd boekenpakket zich verhoudt tot de „burgerschapsopdracht” die scholen verplicht om „leerlingen kennis te laten maken met verschillende achtergronden en opvattingen”. Ook vraagt ze Tielen in kaart te brengen hoeveel scholen zich hebben aangemeld en of er vergelijkbare gefilterde pakketten voor andere denominaties in voorbereiding zijn.

Inmiddels heeft NBD Biblion besloten tot een pauze, om gesprekken te voeren met „betrokken partijen” zoals Stichting Lezen en andere organisaties die zijn aangesloten bij de Leescoalitie. Het is NBD Biblion inmiddels duidelijk dat „het collectioneren voor schoolbibliotheken verder reikt dan alleen de praktische uitvoerbaarheid”, schrijft de organisatie. „Binnen de sector bestaan hier verschillende opvattingen over, daarom willen wij nu ruimte bieden aan een dialoog over deze afwegingen.”

Lees ook

Ook in Nederland staan bibliotheken onder druk. Daarom nodigde de KB Nationale Bibliotheek de Amerikaanse activist Leila Green Little uit