Ik voel me niet meer veilig in mijn eigen land, en dat heeft met asielzoekers niets te maken
Ik voel me niet meer veilig in mijn eigen land, en dat heeft met asielzoekers niets te maken.
Er zit pfas in mijn lijf. Dat is een feit. En via mijn lijf, via mijn borstvoeding, heb ik pfas in de lichamen van mijn kinderen gestopt. Ook dat is een feit. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onderzocht de moedermelk van Nederlandse vrouwen en vond in alle monsters pfas – in bijna één op de vijf gevallen was dit meer dan gezond is. Maar nee, stoppen met borstvoeding is niet nodig, werd erbij gezegd. Een hele geruststelling.
Waar je volgens het RIVM beter wél mee kunt stoppen, is eieren eten van eigen kippen. Eet trouwens ook geen fruit en groente uit eigen moestuin als je in de buurt van pfas-fabriek Chemours woont. Koop het liever in de supermarkt. Ja, daar zit ook gif op en nee, dat hebben we misschien niet altijd streng genoeg beoordeeld, maar echt, geloof ons, het is veilig.
Er is natuurwater waarin je niet mag zwemmen, want: te sterk vervuild. Er blijken giftige staalslakken – het woord alleen al! – onder speeltuinen te liggen en in woonwijken. Omwonenden van bespoten akkers schreven in een opiniestuk in de Volkskrant dat ze zich grote zorgen maken over hun gezondheid. Al zo’n vijfentwintig jaar worden omwonenden afgescheept met ‘dialoog’. Niets hiervan verbaast nog. Dat is het ergste.
De overheid zou een grote broer moeten zijn. Die jou, indien nodig, in bescherming neemt. Niet alleen ethisch gezien. Het staat in onze Grondwet: de zorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu. Dit is een zogenoemd sociaal grondrecht; de bedoeling is dat de overheid zich hier uit zichzelf aan houdt. Maar onze grote broer kijkt liever weg.
We weten dit inmiddels: daarom stapten de omwonenden van Tata Steel naar de rechter. De overheid wil tot een maatwerkafspraak komen met het staalbedrijf: vergroening, in ruil voor twee miljard euro subsidie. De kortgedingrechter kon niet anders dan vaststellen dat het binnen de scheiding der machten niet aan hem is om te oordelen over de uitkomst van onderhandelingen die nog niet zijn afgerond. Dit is aan de politiek.
Maar kijk eens wat hier gebeurde: burgers stappen naar de rechter nog voordat er iets te toetsen valt, omdat ze er niet op vertrouwen dat de overheid – hún overheid – voldoende oog heeft voor hun belangen. Voor hun gezondheid en die van hun kinderen. Rechter, bescherm ons, is de ondertiteling van dat verzoek, want de overheid doet dit niet uit zichzelf.
Ik begrijp de omwonenden van Tata Steel maar al te goed. Want ook ik durf er niet meer op te vertrouwen dat de overheid oog heeft voor mijn gezondheid en die van mijn kinderen. Kijk maar hoe opeenvolgende kabinetten met het recht zijn omgegaan: de geitenpaadjes in het stikstofdossier, het ‘de rechter moet er maar over oordelen’, om vervolgens – als de hoogste bestuursrechter een streep door het beleid zet – bij hoog en laag te beweren dat de rechter op de stoel van de wetgever is gaan zitten.
Dat burgers aan een noodrem proberen te trekken die daar niet voor bedoeld is, zegt alles over hun vertrouwen. Of wat daarvan over is. Als overheid zou je daaruit je conclusies kunnen trekken, te beginnen met het dossier van Tata Steel. Want de kortgedingrechter zag zich kennelijk genoodzaakt wel alvast de vinger op nogal wat zere plekken te leggen. Zoals het feit dat bijna alle meetgegevens over de uitstoot van Tata Steel zelf komen. ‘Terwijl aan de juistheid van veel van die gegevens kan worden getwijfeld.’
De omwonenden waren ondanks hun verlies tevreden. Bij monde van de directeur van Stichting Gezondheid op 1: ‘[De rechter] bevestigt dat uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens voortvloeit dat de staat verplicht is omwonenden te beschermen tegen gezondheidsschade.’ Ik gun ze hun tevredenheid, maar dit is pure armoe. Want laten we eerlijk zijn: de overheid weet dat heus wel. De vraag of zij zich hieraan houdt, is een geheel andere.
Ik voel me niet meer veilig in mijn eigen land – en dat heeft alles te maken met mijn overheid.
Lees ook
Geselecteerd door de redactie
