Na het succes van The Odyssey van Christopher Nolan, herwint ook het boek aan populariteit

‘Nou ja, ze zijn bijna allemaal niet leverbaar, ik heb net nog nee moeten verkopen’, zegt Guus Welten van De Vrije Boekhandel Breda. Veel boekwinkels hebben een speciaal hoekje ingericht voor het verhaal over de klassieke Griekse held Odysseus (800 voor Christus), maar ook andere Griekse mythologie raakt weer in zwang.

Welten stuurt een screenshot van zijn zoeksysteem door, als hij ‘Odyssee’ intikt: allemaal ‘geen voorraad’ of ‘in herdruk’. Opvallend is dat de verhalen vrij ver uit elkaar liggen wat betreft verteltoon. De toegankelijke en humoristische hervertelling van Stephen Fry staat ook weer in de bestsellerlijst.

Maar daarnaast blijkt ook de Nederlandse, vrij letterlijke vertaling van classicus Maximiliaan Schwartz ineens uitverkocht. En er is ook veel vraag naar getrouwe ritmische prozavertalingen van de Odyssee.

Verfilming

The Odyssey-verfilming van Oscar-winnende regisseur Christopher Nolan is de aanleiding voor de nieuwe piek in de verkoop. De film ging op 16 juli uit in alle Nederlandse bioscopen. In het kort is de Odyssee een Grieks heldengedicht over koning Odysseus, in de film gespeeld door Matt Damon. Het vormt een vervolg op de Illias, het verhaal over de oorlog die na 10 jaar wordt gewonnen met de list van het paard van Troje. De Odyssee belicht Odysseus’ avontuurlijke omzwervingen bij zijn terugkeer na de oorlog naar zijn koninkrijk Ithaka.

De populariteit valt direct te herleiden naar de film, zegt Nina Beerten van boekhandel Van der Velde in Groningen. ‘De nieuwe herdruk uit 2026 van Schwartz gaat meteen enorm over de oudere versies heen wat betreft verkoop.’ Volgens Beerten heeft de uitgever het slim aangepakt. ‘Ik denk dat er goed over de cover nagedacht is, want op de voorkant staat precies dezelfde soort helm als op de filmposter.’

Bij boekhandel Athenaeum in Amsterdam merken ze een sterke voorkeur voor de vertaling van Emily Wilson. Daphne ter Bals van de geschiedenisafdeling: ‘Lezers willen die graag omdat regisseur Christopher Nolan daar zijn scenario op heeft gebaseerd.’ Voor de regisseur vormde voornamelijk de openingszin een belangrijke inspiratiebron: ‘Let me tell you about a complicated man’.

Toch is Wilson zacht gezegd niet blij met de verfilming, legt ze uit in een essay in de London Review of Books. ‘Nolans verfilming van de Odyssee mist veel van de elementen die het gedicht zo geweldig maken.’ De personages zouden niet genoeg diepgang hebben, waardoor de motivatie voor hun acties niet duidelijk wordt. Plus, ‘er zijn geen seksscènes en al het eten ziet er vreselijk uit’.

Everseller

De hervertelling van Stephen Fry doet het in de boekhandels onverminderd goed. Zelfs zonder directe link met de film. Beerten uit Groningen noemt het een ‘everseller’. Waar ligt dat aan? Welten uit Breda: ‘Fry heeft er zijn eigen draai aan gegeven. Hij maakt het wat minder serieus, en het leest zo lekker want hij geeft er ook context bij met voetnoten.’

Beerten is het daarmee eens: ‘Het is een boek dat je makkelijk oppakt en hij legt het toegankelijk uit.’ Zelf heeft ze die uitleg niet nodig, ze heeft klassieke oudheid gestudeerd aan de universiteit. ‘Misschien ga ik me wel wagen aan het origineel van Homerus.’