Ingrijpende maatregelen naderen door wekenlange droogte: 'Zitten op het randje'

Nee, veel zoden aan de dijk zetten de regenbuien van afgelopen weekend niet. In het grootste deel van het land viel slechts een paar millimeter regen. Lokaal was dat wat meer, tot maximaal 20 millimeter. Veel te weinig om de droogte te verhelpen. Het neerslagtekort is inmiddels opgelopen tot bijna 250 millimeter. Ter vergelijking: dat zijn 25 emmers van 10 liter per vierkante meter. Dat is een enorme hoeveelheid.

Een neerslagtekort in de zomer is normaal. Maar al meer dan een maand is er nauwelijks regen gevallen en dat is uitzonderlijk. Dit jaar behoort inmiddels tot de 5 procent droogste jaren sinds het begin van de metingen, en het lijkt aannemelijk dat het de komende weken net zo droog wordt als in de extreem droge zomer van 2018.

De gevolgen van droogte merk je niet meteen. Maar langzaam maar zeker begint het watersysteem te piepen en te kraken. Waterschappen doen er alles aan om ingrijpende maatregelen uit te stellen, maar zonder veel neerslag kunnen ze dat niet nog weken volhouden.

Dinsdag sprak Rogier van der Sande, dijkgraaf van het Hoogheemraadschap Rijnland, zijn zorgen uit. "Het houdt een keer op." Hij sluit niet uit dat er binnen twee weken in het westen van het land sproeiverboden komen, of dat belangrijke sluizen dichtgaan voor de scheepvaart.

In het oosten en zuidoosten van het land is het al zover. Doordat op de hoge zandgronden op veel plekken geen water kan worden aangevoerd, mogen boeren er al weken geen water meer uit sloten halen om hun akkers te beregenen. Sinds afgelopen weekend ligt ook de scheepvaart op het Twentekanaal stil. De sluizen gaan niet open om zo veel mogelijk water vast te houden.

De gevolgen van de droogte zijn in de natuur en voor de landbouw steeds duidelijker merkbaar. Vooral in de hogere delen van Nederland en in Zeeland kunnen gewassen niet goed meer groeien. Van mislukte oogsten is nu nog geen sprake, maar omdat voorlopig veel neerslag uitblijft, is dat de komende weken niet uit te sluiten.

Vanaf donderdag mag er in vrijwel heel Zeeland geen water meer uit sloten en kreken worden gehaald. Dat is volgens waterschap Scheldestromen "uitzonderlijk", maar noodzakelijk om planten en dieren in en rond het water in leven te houden.

In Zuid- en Noord-Holland merken steeds meer kwekers en telers de gevolgen van de droogte. Doordat de Rijn weinig water afvoert, dringt via de Nieuwe Waterweg, de Nieuwe Maas en de Hollandsche IJssel steeds meer zout water Zuid-Holland binnen. Ook door kwelwater uit de bodem neemt de verzilting toe.

Vanaf het Amsterdam-Rijnkanaal wordt nu 15.000 liter zoet water per seconde ingelaten om de Zuid- en Noord-Hollandse polders door te spoelen. De bollenteelt en boomkwekerijen in Boskoop profiteren daarvan. Maar het moment waarop dat niet meer kan, komt steeds dichterbij, waarschuwt dijkgraaf Van der Sande.

Veel zicht op verbetering is er vooralsnog niet. Serieuze neerslag wordt voorlopig niet verwacht en ook via de Rijn en de Maas komt steeds minder water Nederland binnen.

Al wekenlang staat het water in die rivieren veel lager dan normaal. Ook in de stroomgebieden van de Rijn en de Maas wordt de komende weken weinig neerslag verwacht. Dit jaar is er bovendien weinig smeltwater dat via de Rijn naar Nederland stroomt.

Dat leidt nog niet tot paniek, maar de zorgen nemen wel toe. Nu worden vooral maatregelen genomen die onhandig of vervelend zijn, zeker voor sommige sectoren. "Maar misschien moeten we over twee weken wel maatregelen nemen die pijn gaan doen. We zitten nu echt op het randje", zegt Van der Sande.