De broeikas | Met 'zonlicht op aanvraag' gaat de mens weer een grens over

Er is weinig in onze wereld dat nog niet is aangetast door de mens. Daarvoor moet je toch al gauw naar de diepste oceaanbodems of de hoogste bergtoppen, hoewel we ook daar al op weg zijn om kostbare materialen op te vissen of vuilnis achter te laten.

Zelfs de atmosfeer is niet vrij van onze inmenging. Die hebben we de afgelopen eeuw zo laten vollopen met broeikasgassen dat we deze zomer te maken kregen met hitte die eerder onmogelijk was geweest. Volgens de eerste schattingen heeft het alleen al in Nederland bijna duizend mensen het leven gekost.

Je zou kunnen aannemen dat we daardoor eens gaan nadenken over onze rol in de wereld. Dat we onze voetafdruk verkleinen en de natuur wat meer ruimte gunnen.

Her en der gebeurt dat natuurlijk ook, maar er is ook een sterke beweging om de invloed van de mens steeds verder uit te breiden. Bijvoorbeeld door te bepalen wanneer het dag en nacht is.

Een Amerikaans overheidsagentschap heeft onlangs goedkeuring gegeven aan de lancering van een proefsatelliet van de start-up Reflect Orbital. Die moet er met grote ruimtespiegels voor zorgen dat de zon plaatselijk ook in de nacht kan schijnen.

Volgens het bedrijf is "zonlicht op aanvraag" hartstikke handig. Zo kun je altijd zonne-energie opwekken, planten sneller laten groeien en rampgebieden verlichten. De start-up hoopt op termijn tienduizenden van deze satellieten in een baan om de aarde te brengen.

Voor het gemak laat ik hier even onbesproken dat dit concept waarschijnlijk helemaal niet gaat werken. Ik zal ook niet dieper ingaan op de verstoring van dieren, luchtvaart, sterrenkunde en slaap die dit teweeg kan brengen. Daar kun je elders over lezen.

Het gaat mij eigenlijk vooral om de houding die dit idee vertegenwoordigt: wij heersen over de planeet, en misschien ook wel over de ruimte daarbuiten. Niet als rentmeesters, maar eerder als huisjesmelkers.

De spiegelsatellieten zijn een extreem voorbeeld, maar kleinere ingrepen in de natuur zijn de normaalste zaak van de wereld. In Soesterberg worden bijna tweeduizend bomen gekapt om 160 'natuurinclusieve' woningen te bouwen, las ik deze week. We blijven weelderig sproeien met bestrijdingsmiddelen. De oceaan loopt steeds verder vol met plastic.

We nemen een groot risico door zo om te gaan met de natuur. We doorbreken al veel planetaire grenzen. Zonder gezonde bossen, bestuivers en oceanen gaan ook wij als mensen het niet redden op deze planeet.

Natuurlijk kun je als mens niet leven zonder impact op de natuur. Waar mijn huis nu staat, was lang geleden vermoedelijk een moeras. De oerbossen zijn op een paar kleine plukjes na overal in Europa verdwenen. Ook zonder reflecterende satellieten zijn er 's nachts al bar weinig sterren te zien door de lichtvervuiling in ons land.

Des te meer reden om de natuur die er nog is extra te koesteren en de ruimte te geven. Én om te beseffen dat wij als mens niet boven de natuur staan, maar onderdeel van een groter geheel zijn. Inclusief het duister van de nacht.

• De Europese CO2-handel gaat op de schop. Na 2030 krijgen industriële bedrijven meer ruimte om uit te stoten, en ze blijven ook meer gratis CO2-rechten krijgen. Tegelijk wil Brussel de elektrificatie versnellen, onder meer door lidstaten minder accijns te laten heffen op stroom dan op gas.
• De wachtwoordsoftware Passwork lijkt Europees, maar komt in werkelijkheid uit Rusland, onthulde ik deze week in samenwerking met (onder meer) Investico. De software was onder meer in gebruik bij een grote bouwer van zonneparken. Volgens experts is het stroomnet een aantrekkelijk doelwit voor cyberaanvallen, bijvoorbeeld uit Rusland.

Over ingrepen in de natuur gesproken: in de recente Pixar-film Jumpers moet een prachtige plas plaatsmaken voor een snelweg. Gelukkig hebben slimme wetenschappers net een manier gevonden om in het lichaam van een robotbever te kruipen ('jumpen'). Dierenvriend Mabel hoopt zo een protestbeweging op gang te brengen onder de lokale fauna, zodat de bouwplannen niet doorgaan.

Jumpers haalt niet het niveau van klassiekers als Up en Wall-E, maar weet met zijn grappige personages te blijven vermaken. Op Disney+.

Deze rubriek is de komende weken met zomerstop. Klik op de knop hieronder en je krijgt een melding als de volgende editie online staat. Tot snel!