Onrust over fraude met examens in India houdt aan. In New Delhi gaan tienduizenden ‘kakkerlakken’ de straat op

„Hij is verzwakt, zijn spiermassa is afgenomen maar zijn vitale functies zijn goed. Hij zal trots zijn op dit protest.” De vrouw van activist, onderwijsvernieuwer en ingenieur Sonam Wangchuk die al drie weken in hongerstaking is, noemde de grootschalige protesten in New Delhi maandag een „groot succes”.

Tienduizenden demonstranten waren die dag in de Indiase hoofdstad de straat opgegaan. De protesten, die al in mei begonnen, richten zich tegen de minister van Onderwijs, die er niet in is geslaagd fraude met toelatingsexamens voor medische opleidingen te voorkomen. Dat voedde de gedachte dat sommigen via connecties en geld een goede positie kunnen bereiken, terwijl er te weinig goede banen zijn voor de 1,4 miljard Indiërs.

Nadat de 59-jarige Wangchuk zaterdag tegen zijn wil door de politie naar een overheidsziekenhuis werd gebracht, zwollen de zogenoemde ‘Kakkerlak-protesten’ aan. Demonstranten braken maandag door barricades en wisten dicht bij het parlement te komen. Daar werd traangas ingezet. Volgens de organisatoren van het protest belandden meer dan 150 demonstranten in het ziekenhuis, van wie een deel met botbreuken. Op beelden is te zien hoe actievoerders met stokken worden geslagen.

1Wat vormde de aanleiding voor de protesten?

In mei werden alle medische examens die waren afgenomen ongeldig verklaard, omdat de opgaves uitgelekt waren. Het leidde ertoe dat 2,2 miljoen jonge Indiërs opnieuw examen moesten doen. Sommigen konden dat volgens Indiase media niet aan en pleegden zelfmoord.

Deze examens zijn zeer belangrijk, omdat ze kans bieden op een welvarende toekomst, bijvoorbeeld als arts. Vaak hebben ouders krom gelegen voor bijlessen. De jongeren houden minister van Onderwijs Dharmendra Pradhan ervoor verantwoordelijk dat hij de fraude niet heeft kunnen voorkomen. Ze eisen zijn aftreden en ruimhartige financiële bijstand voor de gezinnen van de aspirant-studenten die zelfmoord hebben gepleegd na het ongeldig verklaren van de examens.

Lees ook

Jonge activist uit laagste laag van Indiase bevolking wil ‘kakkerlakken’ verenigen voor beter onderwijs en tegen corruptie

2Waarom noemen de jongeren zich kakkerlakken?

In mei, na de examens, heeft opperrechter Surya Kant volgens diverse Indiase media in een hoorzitting gerefereerd aan actievoerende werkloze jongeren als „kakkerlakken en parasieten”. Hij beweerde verkeerd geciteerd te zijn.

Desondanks omarmde de in de Verenigde Staten wonende communicatiestrateeg Abhijeet Dipke de term ‘kakkerlak’ als geuzennaam. Een dag na de uitspraak richtte hij de Cockroach Janta Party (CJP, de Kakkerlakken Volkspartij) op. Hij vertrok naar zijn geboorteland India om daar het protest te leiden.

3Wie is Sonam Wangchuk en wat is zijn rol in de protesten?

Tot Sonam Wangchuk zich eind juni bij de Kakkerlak-protesten voegde, bleven die beperkt in omvang. Wangchuk staat in groot aanzien in India, waar hij naam maakte als onderwijsvernieuwer én als bedenker van zogenoemde ice stupa’s. Deze kegelvormige ijsbergen slaan in de winter water op dat ze weer vrijgeven als ze smelten in het voorjaar, zoals gletsjers. Met de stupa’s kunnen watertekorten worden verkleind, bijvoorbeeld in de hooggelegen deelstaat Ladakh waar Wangchuk vandaan komt.

In 2025 zat hij bijna zes maanden gevangen na protesten in Ladakh voor meer autonomie, waarbij doden vielen. Wangchuk ontkende dat hij tot geweld had aangezet.

4Wat doen de demonstranten en de politici?

Dinsdag besliste het hooggerechtshof in Delhi dat Wangchuk verplaatst mag worden naar een ziekenhuis van zijn keuze. Monitoring van zijn gezondheid is volgens het hof wel nodig. Wangchuk heeft vanuit zijn ziekenhuisbed laten weten zijn hongerstaking voort te zetten totdat de jongeren gehoor vinden bij de politiek. Hij roept de actievoerders op geweldloos te blijven demonstreren. Vergelijkingen met de veelvuldige hongerstakingen van onafhankelijkheidsstrijder Mahatma Gandhi (1869-1948) wijst hij van de hand: „Zoek geen held in anderen. Wees de held van je eigen leven en neem je verantwoordelijkheid.”

Oprichter van de kakkerlakkenpartij Dipke zegt dat hij maandag de mars naar het parlement stillegde om te voorkomen dat meer jongeren gewond zouden raken. Het protest zal doorgaan, kondigde hij aan. Twee vertegenwoordigers van de demonstranten hebben hun eisen kunnen overhandigen aan een afgevaardigde van de regering. Dinsdag verzamelden zich opnieuw demonstranten in Delhi.

Parlementslid Priyanka Gandhi van oppositiepartij Congress (dochter van oud-premier Rajiv Gandhi) sprak haar teleurstelling uit, omdat in het parlement maandag niet gediscussieerd werd over de protesten. „Wie vertegenwoordigen wij hier eigenlijk?”