Vele ziekmeldingen in zorgsector kosten jaarlijks zeker 5,8 miljard euro

Dat blijkt uit de Sectorale Welzijnsmonitor van ABN AMRO. Onder verplegenden, verzorgenden en thuiszorgmedewerkers was het ziekteverzuim in 2025 het hoogst: zij waren 9,2 procent van de uren waarop ze zouden moeten werken ziek gemeld. Daarna volgden de gehandicaptenzorg met 8,1 procent en de jeugdzorg met 7,7 procent.

"Buitengewoon hoog", vat gezondheidseconoom Bram Wouterse van Radboudumc het zorgverzuim samen in een reactie aan NU.nl. Hij was niet betrokken bij de welzijnsmonitor, maar noemt de berekening van de 5,8 miljard euro betrouwbaar.

Van het zorgpersoneel dat verzuimde, gaf ruim een kwart (27 procent) in een enquête aan dat de redenen daarvoor werkgerelateerd waren. Dat is 5 procent meer dan in andere sectoren.

Dit werkgerelateerde verzuim kwam in 33 procent van de gevallen door een besmetting, bij 23 procent door de hoge werkdruk, bij 11,5 procent door fysiek te zwaar werk, bij 7 procent door emotioneel te zwaar werk en bij 5,5 procent van de gevallen door ruzie, een conflict of grensoverschrijdend gedrag.

Opvallend is dat vrouwelijke zorgmedewerkers zich wat vaker ziek melden dan mannen. Het afgelopen jaar deed 56 procent van de vrouwen dat, tegenover 50 procent van de mannen. Ook hun oorzaken verschilden enigszins: vrouwen zitten wat vaker ziek thuis vanwege lichamelijk te zwaar werk, mannen vanwege emotioneel te zwaar werk.

"Robotisering en fysiotherapie zouden de zware fysieke lasten kunnen verminderen en coaching de emotionele belasting", noemt ABN AMRO als mogelijke oplossing.

Verder hebben relatief veel zorgmedewerkers een burn-out. In de zogeheten 'brede zorg', dat is inclusief kinderopvang, had 4,3 procent van de medewerkers een burn-out. Dat is ruim een kwart meer dan in andere sectoren (gemiddeld 3,4 procent) en komt neer op ongeveer 65.000 medewerkers.

Om het welzijn van personeel in verschillende sectoren te vergelijken, bestudeerden de analisten van ABN AMRO in totaal 71 arbeidsfactoren uit verschillende enquêtes en statistieken, zoals de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO. "We keken naar vijf hoofdcategorieën: werk-privébalans, gezondheid, persoonlijke ontwikkeling, veiligheid en gelijke kansen", vertelt sectoranalist Nehreen Al-Mahmoedi.

In vergelijking met zestien andere sectoren scoorde de zorg op het gebied van gezondheid het laagst en op het gebied van veiligheid het een-na-laagst.

"Bij 'gezondheid' keken we bijvoorbeeld naar ziekteverzuim en emotionele betrokkenheid, maar ook of medewerkers een ongemakkelijke werkhouding hebben of veel repeterend werk doen. En bij 'veiligheid' keken we naar de kans op besmetting, maar ook bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen, de kans op intimidatie, ongelukken en pesten."

Met al die cijfers stelde de bank een zogenoemde 'welzijnsindex' op, waarbij elke sector een score kreeg van maximaal honderd punten. Daarop bungelt de zorgsector met ruim veertig punten onderaan. Koploper Finance had juist dik tachtig punten:

Los van veiligheid en gezondheid valt er voor het welzijn van zorgmedewerkers ook nog veel te winnen op het gebied van perspectief en doorgroeimogelijkheden, denkt gezondheidseconoom Wouterse. "Een paar jaar geleden heb ik studenten interviews laten doen met locatiemanagers van verpleeghuizen over onder andere hun personeelsbeleid. Toen bleek er bijvoorbeeld maar één instelling te zijn die goed presterende verpleegkundigen ook financieel extra beloonde", noemt hij als voorbeeld.

"Hier zou wat mij betreft ook door verzekeraars in hun inkoopbeleid ook meer op kunnen worden ingezet. Er is enorme variatie tussen zorgaanbieders in verzuim. Vaak doen aanbieders die het goed doen qua verzuim het ook goed qua financiële bedrijfsvoering en kwaliteit van de geleverde zorg. Zorginkopers zouden hier dus best wel wat meer aandacht voor mogen hebben en hier in hun contracten met zorgaanbieders afspraken over kunnen maken."

Tot slot noemt Wouterse de relatie tussen de bijna zeventigduizend zorgvacatures en de werkdruk in de sector "een beetje een vicieuze cirkel". "Door de arbeidsmarktkrapte neemt de werkdruk toe, waardoor mensen uitvallen en de druk voor de overige werknemers verder toeneemt", meent de econoom.

"Dat oplossen vergt beter personeelsbeleid, goed sturen op het opleiden van toekomstig personeel, maar ook het sturen of beperken van de groeiende zorgvraag. Het gaat daarbij niet alleen over zorgkosten, maar ook over de inzet en de belastbaarheid van het zorgpersoneel."