Ondanks warm weer en droogte is de kans op bosbrand in Nederland nu lager dan in het voorjaar

In bijna alle regio’s van Nederland geldt al sinds eind juni Fase 2, voor de brandweer het hoogste niveau qua natuurbrandrisico. Dat komt door de grote droogte van de afgelopen periode: 2026 behoort tot de 5 procent droogste jaren in ruim een eeuw.

Belangrijk detail: er bestaat maar één ander risiconiveau: Fase 1. Daarin is er geen verhoogd risico op natuurbranden.

‘Het neerslagtekort heeft op dit moment vooral effect op gras langs de snelwegen, en op de heide die het moeilijk heeft’, zegt Jelmer Dam, specialist natuurbrandbestrijding bij Brandweer Nederland. ‘Vegetatie die normaal gesproken een brand kan afremmen, wordt daarmee juist een brandversneller.’

Oefenterrein bij ’t Harde

De omstandigheden zijn volgens Dam nog wel echt anders dan afgelopen voorjaar. Toen woedden er op verschillende plaatsen in het land grote natuurbranden, waaronder op een oefenterrein van Defensie bij ’t Harde.

Die brand ontstond eind april 2025 door een oefening met springstof. De brand verwoestte honderden hectaren natuurgebied. Pas na vier dagen was de brand volledig geblust. Ook in de Haagse duinen was eind april een duinbrand.

‘Ons brandseizoen is echt in de lente’, aldus Dam. ‘Alle gewassen komen dan uit hun slaapmodus, waarin ze maar weinig water tot zich hebben genomen. Bomen hebben ook nog maar weinig blad.’ Als het dan enigszins warm en droog wordt, en er ook een harde wind staat, zoals afgelopen lente het geval was, kan een natuurbrand zich snel uitbreiden.

In de zomer dragen loofbomen juist nog volop blad. Die bladeren hebben, vanwege de sappen die ze bevatten, een remmend effect op brandontwikkeling. Dat zit anders bij naaldbomen, die zijn stukken droger.

Inzetten op ‘verloofing’

‘Je ziet het bij de branden in Frankrijk, die zijn in enorme naaldbosgebieden’, zegt Marcel van Dun, woordvoerder bij Staatsbosbeheer. ‘Dat is gewoon heel lastig te blussen.’ Het is een van de redenen, naast biodiversiteit en het voorkomen van boomziekten, dat Staatsbosbeheer in zijn gebieden al jaren inzet op ‘verloofing’: het planten van loofbomen in naaldboomrijke gebieden.

Met de huidige droogte beginnen echter ook de bladeren van loofbomen langzaam uit te drogen. In heel het land staat de brandweer daarom extra paraat. Op de Utrechtse Heuvelrug, bijvoorbeeld, rukt de brandweer bij elke melding van een natuurbrand vanuit meerdere kazernes uit, vertelt Marcel Geluk, specialist natuurbrandbeheersing bij de Veiligheidsregio Utrecht. Ook maakt een helikopter met de naam Charlie constant rondjes, om beginnende brandjes te lokaliseren.

Van Dun van Staatsbosbeheer roept Nederlanders op om op deze hete, droge dagen vooral wél het bos in te gaan. ‘Ga naar buiten, het is koeler onder de bomen, en zo hebben we extra ogen in het bos. Natuurbranden kun je toch nooit helemaal voorkomen, dus we moeten zorgen dat kleine brandjes direct worden gezien.’