Nu de strijd met Iran weer oplaait heeft Trump geen goede opties meer over

Na een paar dagen zonder aanvallen laaiden de vijandelijkheden in de nacht van dinsdag op woensdag weer op. Iran vuurde raketten af richting Amerikaanse bases in Jordanië en op tankers in de Straat van Hormuz. Het Amerikaanse leger viel daarop Iraanse doelen in Irak aan. Het kreeg daarbij steun van Saoedi-Arabië.

De geweldscyclus in de Golfregio blijft zo maar voortduren. Van een voorlopig akkoord tussen de VS en Iran in juni is inmiddels niks meer over. Eerder deze maand bombardeerde de VS Iran tien nachten op rij. Tot een doorbraak heeft dat niet geleid.

Wel valt op dat juist Iran vaak als eerste weer een nieuwe prik uitdeelt. Volgens defensie-expert Patrick Bolder wil het land laten zien dat het Trump "aan het lijntje heeft". Bolder is verbonden aan het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). "Iran wil een aantal dingen bereiken, zoals het beheer van de Straat van Hormuz", zegt hij. "Tot dat lukt, blijft het druk zetten."

Irandeskundige Damon Golriz, verbonden aan het Haagse Instituut Geopolitiek, gebruikt de term "escalatiedominantie" om de positie van Iran te duiden. Het betekent dat Teheran het initiatief in handen heeft en de strijd kan op- of afschalen.

Met het diplomatieke proces op zijn gat en bombardementen die niet meer werken, is Trump volgens de experts in een positie beland waarin hij geen goede opties meer heeft.

Bij de start van de oorlog in februari rekende de president erop dat het Iraanse regime na een reeks intensieve aanvallen snel zou omvallen. Nadat die voorspelling niet is uitgekomen, sluimerde het conflict door. Met enige regelmaat dreigt Trump met de verwoesting van Iran als het land geen akkoord sluit.

Volgens Bolder is escalatie inderdaad een mogelijke uitweg. Hij doelt dan op een Amerikaans grondoffensief. "Dan zouden troepen een zone aan de zuidelijke kuststrook van Iran moeten bezetten, zodat het land geen raketten meer richting zee kan schieten", zegt hij.

Hij voegt er meteen aan toe dat dit een uiterst riskant scenario is. Er zijn nu in de VS al zorgen over teruglopende munitievoorraden. De VS schoot al meer dan duizend Tomahawk-raketten af van meer dan 3 miljoen euro per stuk. Het duurt jaren om de voorraden weer aan te vullen. Een grondoffensief zou bovendien slecht kunnen vallen onder Amerikanen, die nu al massaal tegen de oorlog in Iran zijn gekant.

Een andere optie voor Trump is wat Golriz als "het drinken van de gifbeker" omschrijft. Het betekent dat er een akkoord komt waarbij Iran als winnaar wordt gezien. Dat zou gezichtsverlies zijn voor Trump. Het is het scenario waar Iran op rekent.

"Dan accepteert hij dat Iran een regionale macht is in het Midden-Oosten", zegt de analist. Bij het eerdere voorlopige akkoord was er ook al veel kritiek dat die positiever uitpakte voor Iran.

Volgens Golriz hangt het ervan af welke politieke vleugel binnen de Amerikaanse regering aan het langste eind trekt. Vicepresident JD Vance zou graag een akkoord zien. Hij vloog in juni naar Zwitserland om het voorlopige akkoord tot een goed einde te brengen. Anderen, onder wie minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, zijn minder happig op een akkoord waarbij de VS toegevingen doet aan Iran.

In elk geval staan Trump en zijn ministers onder druk van de Israëllobby in de VS. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu, die dinsdag op bezoek was bij Trump, blijft erbij dat hij af wil van het huidige regime in Iran.

In de tussentijd tikken behalve de Iraanse ook de Amerikaanse verliezen aan. In totaal kwamen al achttien Amerikaanse militairen om het leven. Meer dan tweehonderd raakten er gewond. Die verliezen voeren de binnenlandse druk op Trump verder op.

Golriz verwacht de komende weken nog "enkele korte staakt-het-vuren en memoranda", maar geen langetermijnoplossing. "Deze cyclus zal blijven draaien tot Trump een grote beslissing neemt", zegt hij.

Bolder ziet hoe Iran vanuit historisch perspectief een streepje voor heeft. "Je ziet vaker dat militair zwakkere staten er toch in slagen een sterkere partij te verslaan", zegt hij. Hij verwijst naar de Amerikaanse oorlogen in Vietnam, Afghanistan en Irak. "Je kunt dan wel ongelooflijk sterk zijn, maar met militaire middelen kun je nu eenmaal niet alles opleggen."