Interstellaire komeet die vorig jaar langsvloog is 10 tot 12 miljard jaar oud

Robbert van der Linde
Nieuwscoördinator

De komeet van buiten ons zonnestelsel die vorig jaar werd gezien, is volgens wetenschappers wel tien tot twaalf miljard jaar oud. 3I/ATLAS zou daarmee veruit het oudste object zijn dat zich ooit in ons zonnestelsel heeft bevonden.

3I/ATLAS werd vorig jaar het derde object ooit dat van buitenaf ons zonnestelsel binnenkwam en werd gezien. Eerder werden 1I/'Oumuamua (in 2017) en 2I/Borisov (in 2019) gezien als 'bezoekers' van buiten ons zonnestelsel.

Sterrenkundigen bestudeerden de komeet met de sterke James Webb-ruimtetelescoop. Aan de hand van de samenstelling van de komeet concluderen ze dat die zich zo'n twaalf miljard jaar geleden vormde en daarmee veel ouder is dan eerder werd gedacht. Ter vergelijking: ons zonnestelsel zelf is 'slechts' 4,57 miljard jaar oud, en het universum ongeveer 13,8 miljard jaar.

De komeet vormde zich naar kosmische begrippen kort na het ontstaan van het universum, in een oeroud planetensysteem. Het moet daar ongekend koud zijn geweest, naar schatting ongeveer min 243 graden. Hoe het stuk steen zijn eigen stelsel kon verlaten, is nog niet duidelijk. De onderzoekers achten het waarschijnlijk dat de komeet in de Melkweg is ontstaan, maar sluiten niet uit dat het in een ander sterrenstelsel gebeurde.

"We hebben nog nooit iets als 3I/ATLAS gezien", zegt hoofdonderzoeker Martin Cordiner. "Het systeem waar het object vandaan komt, is heel anders dan ons eigen zonnestelsel. Het was er veel kouder, er waren veel minder metalen beschikbaar en de kosmische straling was veel sterker."

Geen bewijs dat komeet eigenlijk ruimteschip is

De komeet bevat vooral moleculen van lichte elementen als koolstof, waterstof, stikstof, zuurstof en zwavel. Dat laat zien dat de elementen die nodig zijn voor leven zoals wij dat kennen ook onder die extreme omstandigheden kunnen ontstaan en blijven bestaan.

De onderzoekers hebben geen bewijs gevonden dat het om iets anders dan een komeet gaat, zoals een ruimteschip. "Goede wetenschappers houden altijd opties open totdat ze uitgesloten zijn. Maar het bewijs was vanaf het eerste moment al overduidelijk dat we naar een komeet keken. En dat is sindsdien alleen maar verder bevestigd", meent Cordiner.

3I/ATLAS bevindt zich inmiddels verder weg van de aarde en nadert de baan van Saturnus. In 2029 zal hij naar verwachting Pluto passeren en in 2035 ons zonnestelsel volledig verlaten.