Het draaiboek van kolonisten op de door Israël bezette Westoever: juist een geweldscrisis biedt kansen
Geweld op de bezette Westoever is niets nieuws, maar als gepensioneerde Israëlische generaals Donald Trump vragen druk uit te oefenen op premier Netanyahu omdat het geweld van kolonisten uit de hand loopt, dan is er wel iets aan de hand.
‘Als zij niet snel en daadkrachtig worden aangepakt, dreigt het escalerende geweld op de Westelijke Jordaanoever de regio in vuur en vlam te zetten’, schrijft Matan Vilnai, een gepensioneerde generaal-majoor van de Israëlische strijdkrachten, namens de groep Commandanten voor de Veiligheid van Israël.
Vorige week vrijdag werd de lont in het kruitvat gestoken door een incident zoals dat dagelijks meermaals op de Westoever plaatsvindt: een groep gewapende kolonisten wandelde vanuit hun nederzetting naar een Palestijns dorpje – in dit geval het gehucht Tel, in de buurt van de stad Nablus. Normaal gesproken raken bij dergelijke ‘uitstapjes’ alleen Palestijnen gewond, en soms wordt één van hen vermoord, maar dat haalt tegenwoordig nauwelijks nog het nieuws.
Wapen van kolonist afgepakt
Dit keer liep het anders. Op beelden is te zien dat inwoners de kolonisten probeerden tegen te houden, waarbij een van de Palestijnen het wapen van de kolonist Benayahu Melet afpakte en hem doodde. Daarop werden hij en drie van zijn neven direct neergeschoten. Een Israëlische soldaat raakte gewond, later zou ook hij aan zijn verwondingen overlijden.
De Israëlische regering trok het narratief op de bekende manier naar zich toe: tijdens een ‘hike’ waren twee Israëliërs vermoord, en het leger had vier Palestijnse terroristen ‘geneutraliseerd’. Er wordt gevreesd voor meer geweld, dus het leger moet hard ingrijpen voordat er nog meer onschuldige mensen sterven.
Vanuit Palestijns perspectief is het een heel ander verhaal: een van hen is geknakt toen hij werd aangevallen, en gevreesd wordt dat de hele Westoever hiervoor een prijs zal moeten betalen.
Het is verbazingwekkend dat Palestijnen zichzelf meestal wel weten te beheersen, schrijft Amira Hass in een analyse in de Israëlische krant Haaretz. Vanwege het eindeloze geweld door kolonisten zijn de huizen aan de rand van Palestijnse dorpen een soort forten geworden.
Om zichzelf te beschermen hebben inwoners hekken, prikkeldraad en metalen schuttingen rond hun woningen geplaatst. Kinderen mogen niet meer in de omringende heuvels spelen omdat er elk moment een groep gewapende mannen van een nederzetting aan ‘een wandeling’ kan beginnen, met alle risico’s van dien.
De Palestijnse bevolking wordt daarnaast op talloze andere manieren in de hoek gedrukt. Zij zijn hun banen kwijt omdat ze niet meer in Israël mogen werken, of ontvangen nog maar een deel van hun inkomen omdat de Israëlische overheid belastinggeld van de Palestijnse Autoriteit achterhoudt, en deze geen volledige salarissen meer kan betalen.
Om dezelfde reden staat het gezondheidssysteem op zijn achterste benen en zijn scholen nog maar twee dagen per week open.
Afgesloten enclaves
Vanwege de talloze wegversperringen leven de inwoners feitelijk in afgesloten enclaves. Palestijnen kunnen hierdoor niet naar hun werk of familie en ze kunnen niet naar het ziekenhuis of de stad. Het leven op de Westoever wordt, kortom, bewust ondraaglijk gemaakt en iedere inwoner staat permanent onder enorme spanning.
Ondanks dit alles is er geen sprake van voorbereidingen op een intifada. De angst voor de overmacht van kolonisten en het Israëlische leger werkt verlammend voor de inwoners, die de beelden uit Gaza op hun netvlies hebben.
Zwak Palestijns leiderschap
Bovendien is het Palestijnse leiderschap zwak. Hamas en Islamitische Jihad hebben op de Westoever te weinig voet aan de grond om enige serieuze invloed uit te kunnen oefenen, en de Palestijnse Autoriteit doet juist zijn best om zoveel mogelijk te bukken. Zij spoort mensen zeker niet aan om de straat op te gaan en zich te verzetten, maar arresteert opstandelingen juist in opdracht van Israël.
De woede is er dus wel, maar de aanvallen die er zijn, komen van eenlingen of kleine, geïsoleerde groepjes.
Hoewel steeds meer stemmen in Israël waarschuwen voor een nieuwe intifada, lijkt een brede volksopstand nu niet waarschijnlijk. Een scenario waarbij het gebied een langdurige periode van desintegratie, lokaal geweld en wetteloosheid ingaat, is wel denkbaar.
De afgelopen dagen hebben we kunnen zien wat er gebeurt als er bij één Palestijn iets is knakt: het Israëlische leger valt dorpen en huizen binnen, vernielt olijfboomgaarden, belegert de stad Nablus, legt de hele Westoever plat met wegblokkades en heeft talloze mensen opgepakt.
Kolonisten vallen ondertussen straffeloos dorpen aan en steken huizen, moskeeën en auto’s in brand.
Aansturen op escalatie
Aan Israëlische zijde zijn er veel mensen die hopen op escalatie, of daar zelfs actief op aansturen. Zoals Amos Harel in Haaretz schrijft: zij zien de huidige crisis als een kans om het tot een grotere confrontatie te laten komen, wat Israël er uiteindelijk toe zal nopen ‘uit veiligheidsoverwegingen’ de Palestijnse Autoriteit te ontmantelen en grote delen van de Westoever met geweld in te nemen, ongeacht het aantal levens dat dit zal kosten en de gevolgen die dat voor Israël en de hele regio zal hebben. Een beetje het draaiboek dus van extremistische Israëlische ministers als Ben Gvir en Bezalel Smotrich.
En dát is het scenario waar de gepensioneerde generaals voor waarschuwen.
Lees ook
Geselecteerd door de redactie
Advocaat van opgesloten kinderarts uit Gaza: ‘Na anderhalf jaar cel herkende ik hem bijna niet meer’
Israëlische kolonisten dwingen Palestijnse man om zijn dode vader op te graven en te verplaatsen
