Nederland haalt 29 topwetenschappers binnen die onder Trump VS verlieten

Het Tulp Fonds van 50 miljoen euro werd door het vorige kabinet opgericht. Het kabinet-Schoof stopte 25 miljoen euro uit bestaand geld in het fonds. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) deed hetzelfde. Per wetenschapper is voor een periode van vijf jaar maximaal 1 miljoen euro beschikbaar.

Dat geld, bedoeld voor onderzoek, is dus vooral in trek bij wetenschappers uit de Verenigde Staten. Van de 34 geselecteerde onderzoekers komen er 29 uit de VS. Dat zijn dus zowel Amerikaanse wetenschappers als Europese wetenschappers die terug willen, laat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) weten.

De wetenschappers zijn verbonden aan Amerikaanse topuniversiteiten als Harvard, Yale, Columbia en Stanford, maar ook aan onderzoeksinstituten als het National Cancer Institute. Anderen kwamen onder meer uit Israël, Turkije, het Verenigd Koninkrijk en Singapore. Hun onderzoeksveld varieert van AI tot de medische wetenschap en de energietransitie.

"De komst van deze wetenschappers is goed nieuws voor Nederland", zegt onderwijsminister Rianne Letschert. "Elke topwetenschapper extra betekent toegang tot nieuwe kennis, netwerken en nieuw perspectief voor huidige onderzoekers in ons land. Zo wordt onze wetenschap sterker en zijn we minder afhankelijk van andere landen."

Het Nederlandse fonds is in het leven geroepen nadat de wetenschap in de VS onder druk is komen te staan. Dat is sinds de verkiezing van Trump. De president van het machtigste land ter wereld maakt er geen geheim van dat hij de academische wereld niet hoog heeft zitten.

De regering-Trump heeft in anderhalf jaar tijd miljarden dollars bezuinigd op wetenschappelijke instanties, zoals het NOAA (een soort Amerikaanse KNMI) en ruimtevaartorganisatie NASA. Vooral klimaat- en medische wetenschappers moesten het met minder geld doen, wat ervoor zorgt dat cruciaal klimaatonderzoek en onderzoek naar kanker en vaccinaties in gevaar komen.

Toenmalig onderwijsminister Eppo Bruins zei niet dat de ontwikkelingen in de VS de directe aanleiding waren, maar ontkende het ook niet. Het geld zou zijn bedoeld om talent van over de hele wereld aan te trekken, "omdat wereldwijd de academische vrijheid onder druk staat" en om "een enorme impuls te geven aan de innovatiekracht van Nederland". Andere Europese landen, zoals Duitsland en Frankrijk, gingen Nederland voor met een vergelijkbaar fonds.

In 2027 volgen de laatste wetenschappers die aanspraak mogen maken op het fonds.