De nieuwe competitie WPBL geeft honkbalsters in de VS eindelijk weer een podium

Het begin is kleinschalig: vier teams, uit verschillende uithoeken van het land, die het zeven weken lang tegen elkaar opnemen in een neutraal stadion in Springfield in de Amerikaanse staat Illinois. Na ruim zeventig jaar zonder een serieuze professionele honkbalcompetitie voor vrouwen plant de nieuwe Amerikaanse Women’s Pro Baseball League (WPBL) voorzichtig maar beslist een zaadje in vrijwel onontgonnen grond.

Dit weekend worden de eerste wedstrijden in de WPBL gespeeld; zaterdag tussen New York Heights en Los Angeles Queens, zondag maken Boston Hunters en San Francisco Firebells hun debuut in de competitie. In het stadion in Springfield is plek voor ongeveer 50 duizend toeschouwers, de 120 speelsters krijgen rond de 6.000 dollar voor het seizoen van zeven weken.

Ja, de WPBL zal de komende jaren moeten groeien en hoopt mee te kunnen liften op de toenemende populariteit van Amerikaanse vrouwencompetities in verschillende sporten. Vooral de WNBA (basketbal) en NWSL (voetbal) trekken steeds meer toeschouwers, kijkers en investeerders. Sinds 2024 is er daarnaast een nieuwe ijshockeycompetitie voor vrouwen. Nu is honkbal aan de beurt.

Stelselmatig genegeerd

De sport, die tot de tweede helft van de 20ste eeuw de populairste van de VS was (voordat die werd ingehaald door American football), heeft vrouwen sinds zijn begindagen stelselmatig genegeerd, ook al was er vaak voldoende animo.

Al in 1866 honkbalden vrouwen in een team van de universiteit van Vassar in de staat New York. Op sommige plekken in het land begonnen honkbalsters later in de 19de eeuw hun eigen clubs, al werd dat vaak als maatschappelijk onwenselijk gezien. Altijd bepaalden mannen de regels. De vrouwen kregen etiquetteles, mochten niet roken en drinken in het openbaar en kregen op hun dates zelfs gezelschap van een begeleider. Honkbalsters van Vassar die over hun rok struikelden, werden van het veld gestuurd.

Doorverwezen naar softbal

Dat er op het honkbalveld lange tijd geen plek was voor vrouwen, kwam mede door de komst van softbal, een variant op het spelletje. Die werd richting het einde van de 19de eeuw bedacht door mannen die in de winter binnen wilden spelen, op een kleiner veld en met grotere, zachtere ballen.

Vrouwen in de VS die willen honkballen, worden tot op de dag van vandaag doorverwezen naar het softbalveld. Daar moeten ze onderhands werpen, in plaats van bovenhands, zoals in het honkbal. De sporten zijn verwant, maar tegelijk verschillend.

Ook Justine Siegal, oprichter van de nieuwe WPBL, kreeg het op haar 13de te horen: honkbal was niet voor meisjes. Volgens haar coach kon ze beter gaan softballen. ‘Hoe vaker ik dat te horen kreeg, hoe leuker ik honkbal begon te vinden’, zei Siegal eerder dit jaar tegen het Amerikaanse fitnessblad Women’s Health.

Eerste vrouwelijke coach

Sinds 1974 zijn meisjes welkom in het Amerikaanse jeugdhonkbal, maar op het moment dat ze naar de middelbare school gaan, kunnen ze nergens meer terecht. Aan scholen en universiteiten waar Amerikaanse profs worden gesmeed, spelen alleen mannen. Al wisten sommige volhardende vrouwen zich in selecties te slaan of werpen.

Siegal zou blijven honkballen en schreef in 2015 geschiedenis als eerste vrouwelijke coach bij een ontwikkelingsploeg van Oakland A’s, een mannenteam uit de Amerikaanse Major League. Bij een andere profclub, Cleveland Guardians, assisteerde ze bij de trainingen van slagmannen. ‘Ik ben het levende bewijs dat mannen naar vrouwen kunnen luisteren om een betere honkballer te worden’, zei Siegal.

Maar de vrouwen verloor ze nooit uit het oog. In 2010 begon Siegal een landelijke non-profitorganisatie voor hulp bij het oprichten van clubs, competities en toernooien voor meisjes. Ook de WPBL komt uit haar koker. In 2024 werden de plannen voor de competitie aangekondigd.

Pionier Kelsie Whitmore

Vorig jaar meldden zich 600 vrouwen voor try-outs in Washington. Vervolgens werden 120 speelsters gekozen bij de eerste draft van de WPBL, een selectieronde waarbij de vier clubs speelsters konden inlijven. Veel van de gecontracteerde vrouwen hadden zich onderscheiden in hun jeugd, bij mannenteams van universiteiten of in de nationale ploeg van de VS, die sinds 2004 bestaat. De WPBL begint zaterdag na het WK in het Amerikaanse Rockford.

Werper Kelsie Whitmore werd bij de draft als eerste gekozen door San Francisco Firebells. Ook de 28-jarige Whitmore is een pionier: in 2022 tekende ze als eerste vrouw als prof bij een ploeg uit een aan de Major League gelieerde mannencompetitie, de Atlantic League. Het afgelopen seizoen stond ze op de werpheuvel bij de mannen van Savannah Bananas, een demonstratieploeg in de stijl van basketbalcircus Harlem Globetrotters.

Whitmore moet een van de sterren van de WPBL worden. ‘Ik wist oprecht niet dat dit moment zou komen, dat ik in de bloei van mijn carrière nog in een professionele honkbalcompetitie voor vrouwen mag spelen’, zei ze nadat de Firebells haar hadden gekozen.

In de voetsporen

De WPBL treedt in de voetsporen van de All-American Girls Professional Baseball League (AAGPBL), waarin vrouwen in de jaren veertig en vijftig op profniveau honkbalden. De competitie werd tijdens de Tweede Wereldoorlog opgericht door Philip K. Wrigley, eigenaar van Chicago Cubs, omdat veel van zijn mannelijke spelers naar het front waren gestuurd.

Met de vrouwenteams konden Wrigley en de andere clubeigenaren hun publiek wat extra vertier bieden. De speelsters kregen tussen de 50 en 85 dollar per week betaald, meer dan ze verdienden met hun werk in munitiefabrieken.

Een van de teams uit de competitie, Rockford Peaches, staat centraal in de film A League of Their Own (1992). Tom Hanks speelt coach Jimmy Dugan, Madonna een van de speelsters. In 2022 werd het verhaal van de Peaches en de AAGPBL opnieuw verteld in een tv-serie. Een van de witte rokken die speelsters droegen, is te zien in het National Museum of American History in Washington.

Begin jaren vijftig werd de competitie opgedoekt toen maatschappelijke normen conservatiever werden en vrouwen werden geacht bescheiden en ingetogen te zijn. Het publiek knapte af op de AAGPBL. Alleen eind jaren negentig werd nog een poging gewaagd om een vrouwencompetitie op te starten, de Ladies Professional Baseball League, maar ook die mislukte wegens een gebrek aan interesse.

Tijden zijn veranderd

Maar tijden zijn veranderd, zoals onder meer basketbal en voetbal voor vrouwen in de VS de afgelopen jaren al bewezen. De WPBL hoopt de komende jaren uit te groeien tot een vaste waarde in het Amerikaanse sportlandschap. De regels zijn dezelfde als in de Major League, alleen zijn de wedstrijden met zeven inningen korter dan de gebruikelijke negen. Ook worden aluminium in plaats van houten knuppels gebruikt, zodat de ballen verder zullen vliegen.

Bij de try-outs in Washington hing vorig jaar een banier met een tekst van tennislegende Billie Jean King. Ook zij had graag honkbalster willen worden. ‘Ik was er kapot van dat dat niet mogelijk was’, stond op het spandoek. ‘Elk meisje verdient het om te dromen van een profbestaan als honkbalster.’

Een van de vrouwen die haar droom door de komst van de WPBL alsnog kan verwezenlijken is de 25-jarige Mo’ne Davis. Op haar 13de blonk Davis uit in de Little League World Series, de finale van een populair jeugdtoernooi dat in de VS jaarlijks op landelijke televisie wordt uitgezonden. Tussen de jongens liet werper Davis een hele wedstrijd geen score toe en werd ze het eerste meisje dat haar club in de finale aan de winst hielp. Maar later moest ook zij gaan softballen.

‘Ik ben blij dat ik nu met andere vrouwen op het veld kan staan’, zei Davis bij de try-outs. Whitmore, de eerste keuze van de draft, vulde aan: ‘Hopelijk kan de WPBL aansluiting vinden bij de grote competities, zodat mijn dochter op een dag ook hier kan staan.’