Onderhoudstak KLM onder verscherpt toezicht gesteld vanwege gebrekkige veiligheidscultuur

KLM Engineering & Maintenance (E&M) is een van de grootste vliegtuigonderhoudsbedrijven ter wereld. Het sleutelt niet alleen aan de circa 250 toestellen van KLM en Transavia, maar ook aan de vloot van ruim tweehonderd andere maatschappijen, waaronder British Airways, Lufthansa, Etihad en Emirates. In totaal gaat het jaarlijks om meer dan drieduizend vliegtuigen.

De onderhoudsdivisie staat al sinds mei onder verscherpt toezicht. Dit duurt tot 31 december. Dat heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) bevestigd na vragen van de Volkskrant. Volgens de ILT kampt het bedrijf met tekortkomingen in de veiligheidscultuur. Volgens de ILT is de vliegveiligheid niet in het geding.

Het bedrijf voert zijn werkzaamheden uit vanuit onderhoudswerkplaatsen op Schiphol en op zijn circa zestig buitenstations. Het doet inspecties na elke vlucht (zogenoemd lijnonderhoud) en groter onderhoud in de hangar (base maintenance). Ook voert E&M reparaties en revisies van vliegtuigmotoren uit. Het bedrijfsonderdeel leverde afgelopen jaar 2,4 miljard euro omzet op, 18 procent van de omzet van KLM.

Operationele veiligheidsrisico’s

Om wat voor tekortkomingen het precies gaat kan de ILT ‘in het kader van de vertrouwelijkheid’ niet delen. Wel stelt de inspectie dat het gaat om ‘compliance en administratieve bevindingen, die kunnen leiden tot operationele veiligheidsrisico’s’. Ook voldoet het veiligheidsmanagementsysteem van KLM aan het ‘minimale volwassenheidsniveau’, net voldoende dus. De processen om risico’s te signaleren zijn ‘nog onvoldoende structureel geborgd’ en ‘beperkt’ effectief.

Engineering & Maintenance voldoet volgens de ILT nu niet meer aan alle eisen voor een zogenoemde Part-145-erkenning. Dat is de bevoegdheid om onderhoud uit te voeren aan vliegtuigen en vliegtuigonderdelen.

De ILT had voor andere interventies kunnen kiezen, zoals een waarschuwing, een last onder dwangsom of een gesprek met de directie. Dat het voor verscherpt toezicht heeft gekozen, is vanwege ‘de gevolgen van de overtreding en het gedrag van de overtreder’. De inspectie spreekt van een ‘repeterend negatief beeld met herhaalbevindingen’. Tot op heden is het drie keer eerder voorgekomen dat een bedrijf in de luchtvaartsector onder verscherpt toezicht is gesteld.

Onaangekondigde inspecties

De inspectie hoopt het ‘kwaliteits- en veiligheidsniveau binnen de organisatie duurzaam te herstellen’, en dat KLM weer gaat voldoen aan de ‘eisen voor gecertificeerd vliegtuigonderhoud’. Het bedrijf moet de komende periode een verbeterplan opstellen en maandelijks rapporteren. Ook zal de ILT de komende tijd ‘regelmatig (on)aangekondigde audits en inspecties uitvoeren’.

KLM stelt dat de inspectie slechts ‘kleinere bevindingen’ heeft geconstateerd ‘die sneller kunnen worden afgehandeld en administratief beter kunnen worden vastgelegd’. Het bedrijf spreekt bijvoorbeeld van ‘verfschades’.

De ILT heeft volgens KLM specifieke bevindingen geconstateerd bij de Boeing 737-vloot, een van de meest gebruikte toestellen ter wereld. Volgens het laatste jaarverslag hebben KLM en Transavia zelf 75 toestellen van het type 737 in gebruik. Ze worden geleidelijk vervangen door nieuwe Airbus-vliegtuigen.

KLM zegt de veiligheidscultuur te verbeteren door onder meer extra trainingen, verscherpte kwaliteitscontroles en het aantrekken van externe specialisten die adviseren over compliance en veiligheid. Maar ‘de vloot is goed onderhouden, voldoet aan alle veiligheidseisen en de vliegveiligheid is niet in het geding’.

Luchtvaartexpert Joris Melkert (universitair hoofddocent aan de TU Delft) kan zich niet herinneren dat KLM eerder onder verscherpt toezicht is geplaatst. Hij kan zich voorstellen dat er dingen misgaan. ‘Je moet zorgen dat je niet per ongeluk gereedschap achterlaat in het vliegtuig. Of je leerling-monteur permanent alleen laat sleutelen.’

Aan de bak

Hij noemt de veiligheidscultuur ‘een van de belangrijkste dingen in de luchtvaart’. ‘Waar gewerkt wordt, worden fouten gemaakt. De inspectie zegt nu tegen KLM: dat moet beter. Dat is even zuur, ze moeten aan de bak. Maar het toont aan dat het systeem van streng toezicht werkt.’

Veiligheid binnen de luchtvaartsector krijgt volgens Melkert de laatste jaren extra aandacht vanwege een reeks incidenten bij fabrikant Boeing. Na twee crashes in 2018 en 2019, waarbij 346 mensen om het leven kwamen, liet de Amerikaanse toezichthouder FAA onderzoek uitvoeren. Daaruit bleek dat de veiligheidscultuur ‘onvoldoende en verwarrend’ was.