Live | Geweld tussen VS en Iran laait op, olietankers in Straat van Hormuz geraakt

Hallo en welkom in dit liveblog. Hier houden we je op de hoogte van de oorlog in het Midden-Oosten en de gevolgen daarvan voor de rest van de wereld.

Egypte noemt droneaanval als oorzaak van brand in haven Damietta
De brand die woensdag uitbrak in de haven van de Egyptische stad Damietta is vermoedelijk veroorzaakt door een droneaanval, meldt de Egyptische regering. De autoriteiten hadden eerder gemeld dat twee gastankers door een brand waren beschadigd. Het Britse maritieme veiligheidsbedrijf Ambrey meldde woensdag al dat de schepen waarschijnlijk door een of meer drones waren geraakt.

Koeweit meldt dode bij Iraanse aanval
Bij een Iraanse aanval in het noorden van Koeweit is een dode gevallen, meldt de krijgsmacht van de Golfstaat op X. Volgens het leger is bij de aanval een bedrijfspand van een Chinese firma geraakt. Het slachtoffers is een medewerker van het bedrijf. Er is grote schade aan het pand.

Luchtafweer in Jordanië actief vanwege raketten
In Jordanië zijn vanochtend vijf raketten onderschept, meldt de krijgsmacht van het land. Volgens het leger waren de projectielen afkomstig uit Iran. Volgens lokale bronnen waren er explosies te horen rond de noordelijke plaats Dhlail.

VS bestelt voor 59 miljard dollar aan Patriot-raketten
Het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft wapenproducent Lockheed Martin een contract ter waarde van 59 miljard dollar (zo'n 51,5 miljard euro) gegund om de productie van Patriot-raketten in de komende zeven jaar te verdrievoudigen. Hiermee wil de regering de munitievoorraad, die door de oorlog met Iran flink is geslonken, weer op peil brengen.

Het plan is om de productie op te voeren van ongeveer zeshonderd raketten per jaar naar zo'n tweeduizend per jaar in 2030. De kostbare en moeilijk te vervangen onderscheppingsraketten kosten ongeveer 4 miljoen dollar per stuk. Ze zijn volgens het Pentagon van cruciaal belang nu Iran vergeldingsacties uitvoert na aanvallen van de VS en Israël, met duizenden raketaanvallen en droneaanvallen op Amerikaanse doelen in het hele Midden-Oosten.

Amerikaanse aanvalsgolf duurde twee uur
Het Amerikaanse leger heeft gedurende een twee uur lange aanvalsgolf tientallen doelen van de Iraanse Revolutionaire Garde in Iran bestookt, waaronder "militaire commandocentra, faciliteiten voor raketten en drones, locaties voor kustbewaking en -verdediging en maritieme capaciteiten", meldt het Amerikaanse centrale commando CENTCOM op X.

"De aanvallen waren bedoeld om de dreiging die uitgaat van Iran voor Amerikaanse troepen, de commerciële scheepvaart en buurlanden in de Golfregio te verminderen", staat in een korte verklaring.

VS hervat aanvallen op doelen in Iran
Amerikaanse strijdkrachten hebben vannacht luchtaanvallen op Iran uitgevoerd, meldt het Amerikaanse leger op X. De aanvallen zijn een "reactie op de Iraanse aanvalspogingen van gisteren tegen Amerikaanse troepen in het Midden-Oosten", schrijft het centrale commando CENTCOM.

In het zuiden en westen van Iran waren explosies te horen, melden Iraanse media. Als doelwitten worden onder meer Abadan, Bandar Abbas, Bushehr, Khorramshahr, Nurabad, Sirik en de eilanden Kish en Qeshm genoemd. 

Het zijn de eerste Amerikaanse aanvallen op Iran sinds vrijdag, toen Trump het leger opdracht gaf de aanvallen te staken, naar eigen zeggen om onderhandelingen meer ruimte te geven.

Gasschepen in Egyptische haven in brand na mogelijke droneaanval
In de haven van de Egyptische stad Damietta hebben twee schepen vlam gevat, melden de autoriteiten. Volgens het maritieme veiligheidsbedrijf Ambrey ontstond die brand door een droneaanval op een van de schepen. Het zou gaan om een Amerikaans schip.

Volgens de Egyptische autoriteiten zijn er geen doden of gewonden gevallen. De schepen zouden zijn gebruikt voor de opslag en verwerking van aardgas.

Volgens bronnen werd eerst de Energos Winter geraakt, waarna het vuur zich verspreidde naar een ander schip. De bemanning is geëvacueerd en het vuur is onder controle gebracht, zegt Ambrey. Waar de drone vandaan kwam of wie die lanceerde, is niet duidelijk.

Iraanse doden bij Amerikaans-Saudische aanvallen op Irak
Bij de Amerikaans-Saudische aanvallen op Irak zijn afgelopen nacht vijf Iraniërs gedood. Dat zeggen bronnen van de pro-Iraanse militanten die het doelwit waren van de aanvallen tegen persbureau AFP. Een Iraanse krant spreekt van vier doden. Het zou gaan om adviseurs van de Revolutionaire Garde.

Iraakse militie meldt twintig doden door aanvallen
De Amerikaans-Saoedische aanvallen van afgelopen nacht hebben de levens geëist van zeker twintig leden van PMF. Dat meldt de door Iran gesteunde militie die doelwit was van de aanvallen.

Iran verwerpt Omaans plan voor regionaal beheer Straat van Hormuz
Teheran ziet niets in een Omaans voorstel om de Straat van Hormuz regionaal te beheren, meldt een hooggeplaatste ingewijde aan persbureau Reuters. Het Omaanse plan strekte verder dan alleen Iran en Oman, en moest meerdere landen uit de regio betrekken bij het beheer van de voor de commerciële vaart belangrijke zeestraat.

De Straat van Malakka, tussen Maleisië en Sumatra, stond model voor het voorstel. Daar zijn fondsen opgericht voor de beveiliging en het beheer van de zeestraat. Ook worden er vrijwillige bijdragen gevraagd, in plaats van tolheffing.

Doden bij Saoedisch-Amerikaanse aanvallen in Irak
Bij aanvallen van Saoedi-Arabië en de VS op pro-Iraanse milities in Irak zijn afgelopen nacht meerdere doden en gewonden gevallen. Dat meldt de PMF, een van de getroffen milities.

"Vanochtend zijn diverse officiële hoofdkwartieren van de PMF in verschillende regio's van Irak het doelwit geworden van verraderlijke terroristische aanvallen, uitgevoerd door Amerikaanse en Saoedische troepen. De aanvallen hebben geleid tot de dood van verscheidene personeelsleden en verwondingen bij anderen, en hebben materiële schade aangericht aan gebouwen."

Iran zegt drie olietankers in Straat van Hormuz te hebben geraakt
De Iraanse Revolutionaire Garde meldt afgelopen nacht drie olietankers te hebben geraakt. De schepen zouden hebben geprobeerd door de Straat van Hormuz te varen, meldt het Iraanse persbureau Tasnim.

"Enkele uren geleden zijn drie in overtreding zijnde olietankers, die onze waarschuwingen hadden genegeerd en een gevaarlijke en illegale route bleven volgen, geraakt en gedwongen te stoppen", meldt de marine van de Garde.

Basis in Jordanië zou een van de doelwitten zijn geweest
Volgens de Amerikaanse nieuwssite Axios was een basis in Jordanië een van de doelwitten. Iran heeft de aanvallen nog niet bevestigd en het is ook nog onduidelijk wat het land deed besluiten tot de aanvallen.

Iran vuurt raketten af op Amerikaanse bases in Midden-Oosten
Iran heeft om 23.45 uur raketten afgevuurd op Amerikaanse militaire bases in het Midden-Oosten, meldt het Amerikaanse leger zojuist. Het leger heeft de raketten onderschept. "De Amerikaanse strijdkrachten blijven waakzaam en in hoge staat van paraatheid", zegt het leger.

Iran voerde sinds afgelopen weekend geen aanvallen meer uit op landen in de Golfregio, omdat de Amerikanen ook gestopt zijn met het bestoken van Iran.

Saoedi-Arabië meldt opnieuw droneaanvallen vanuit Irak
Saoedi-Arabië zegt opnieuw te zijn aangevallen door drones die door pro-Iraanse groepen in Irak zouden zijn gestuurd. Volgens het Saoedische ministerie van Defensie zijn meerdere drones uit de lucht geschoten die onderweg zouden zijn naar oliefaciliteiten van het land.

Saoedi-Arabië stelde gisteren ook al onder vuur te zijn genomen door pro-Iraanse groepen in Irak en ook toen waren de oliefaciliteiten het doelwit. Riyad riep de regering in Irak op om te voorkomen dat het nog een keer kon gebeuren. Irak stelde een onderzoek in.

Iran zelf voert sinds dit weekend geen aanvallen meer uit op landen in de Golfregio, omdat de Amerikanen ook gestopt zijn met het bestoken van Iran. Maar Saoedi-Arabië is ook in conflict met bondgenoten van Iran.

Iran stelt Hormuz-plan voor waarmee het zelf meer controle krijgt
Iran heeft Oman een tijdelijke regeling voorgesteld om de Straat van Hormuz te heropenen. Daarbij zou het verkeer in de ene richting volledig door Iraanse wateren gaan. Een deel van de route in de andere richting zou ook door Iraanse wateren moeten lopen. Iran zou een eerder voorstel van Oman voor een gelijke verdeling van de doorvaarroutes hebben afgewezen. 

Dat plan zou volgens Iran geen oplossing bieden voor de zorgen over veiligheid. De Straat van Hormuz blijft dicht als Oman het plan van Iran niet accepteert, meldt de minister van Binnenlandse Zaken aan de Iraanse staatsomroep. Daarnaast zou Iran de vaarroute langs de kust van Oman nooit officieel hebben erkend.

Oproep om Netanyahu te arresteren
In de buurt van het Witte Huis vonden pro-Palestijnse demonstraties plaats. Op het bord van een van de demonstranten staat dat Netanyahu een oorlogsmisdadiger is. Het Internationaal Strafhof in Den Haag heeft een arrestatiebevel uitgevaardigd omdat het Netanyahu verdenkt van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. 

In de VS werd door verschillende politici, waaronder de burgemeester van New York Zohran Mamdani, opgeroepen om Netanyahu te arresteren als hij zou aankomen in de VS. Daar wilde Trump geen gehoor aan geven. De VS is niet aangesloten bij het ICC en daarom ook niet verplicht zich aan het arrestatiebevel te houden.

Onduidelijk wat er precies is besproken
Wat Trump en Netanyahu precies hebben besproken, blijft nog onduidelijk. Perswoordvoerder van het Witte Huis omschreef zowel het gesprek met Netanyahu als het gesprek met Zelensky vlak daarvoor als "positief en productief". Eerder kwam naar buiten dat Netanyahu met Trump wilde praten over 'Pickaxe Mountain', een zwaarbewapende Iraanse nucleaire faciliteit diep onder de grond.

Netanyahu had korte ontmoeting met Trump in Witte Huis
Netanyahu heeft vanavond (Nederlandse tijd) zijn eerste ontmoeting met Trump gehad sinds het begin van de oorlog in Iran. Hoewel hun belangen sindsdien uiteen zijn gelopen en Trump gisteren nog openlijk geïrriteerd praatte over Netanyahu, zijn de berichten over hun gesprek positief. 

De Israëlische premier is officieel naar de Verenigde Staten gereisd om de begrafenis van de Republikeinse senator Lindsey Graham vanavond bij te wonen. Graham stond bekend als een belangrijke bondgenoot van Israël in Washington.

Tanken goedkoper door Amerikaanse gevechtspauze
Tanken aan de Nederlandse pomp is vandaag iets goedkoper geworden, nadat de olieprijzen gisteren flink waren gezakt door de Amerikaanse gevechtspauze. De gemiddelde adviesprijs voor een liter benzine is met bijna 1 cent gedaald tot 2,626 euro. Diesel ging 1 cent omlaag tot 2,627 euro per liter.

Oman doet Iran voorstel voor gezamenlijk beheer Straat van Hormuz
Oman heeft Iran een voorstel gedaan voor het oprichten van een regionaal orgaan om de Straat van Hormuz gezamenlijk te beheren. Volgens Oman heeft het voorstel steun in de regio van de Perzische Golf.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi heeft maandagavond met zijn collega's in Oman en Saudi-Arabië gesproken over de zeestraat. Hij heeft zich daarbij uitgesproken voor meer samenwerking en meer diplomatieke inspanningen om de regio te stabiliseren.

Netanyahu is in Washington geland en spreekt Trump vandaag
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is gisteravond plaatselijke tijd in Washington geland, melden diverse Israëlische media, waaronder The Times of Israel. Vandaag heeft hij in het Witte Huis een ontmoeting met Trump. Naar verwachting zal Netanyahu ook de herdenkingsdienst voor de overleden senator Lindsey Graham bijwonen.

Volgens Israëlische media is het de eerste keer dat de leiders elkaar persoonlijk treffen sinds het begin van de Iranoorlog. Ze zullen het waarschijnlijk hebben over een akkoord tussen Israël en Libanon en over Gaza. Volgens Yonatan Freeman, expert internationale verhoudingen aan de Hebrew University in Jeruzalem, is de ontmoeting vooral bedoeld om de wereld en Iran te laten zien dat er geen sprake is van bekoelde betrekkingen tussen Israël en de VS.

Trump: 'Gesprekken met Iran verlopen goed'
Trump zegt dat er momenteel gesprekken lopen tussen vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en Iran. Deze verlopen volgens de Amerikaanse president "goed". Wat er tijdens dit overleg is besproken, is niet duidelijk. Op vragen daarover zei Trump dat er "een goede kans bestaat dat er iets kan gebeuren".

Volgens nieuwssite Axios wil de VS het diplomatiek overleg nog een kans geven. Daarom zou Iran de vergeldingsaanvallen hebben gestaakt.

Olieprijzen dalen flink door gevechtspauze tussen de VS en Iran
De olieprijzen dalen vandaag flink nu de Verenigde Staten afgelopen weekend hun luchtaanvallen op Iran hebben gepauzeerd. Brentolie, de belangrijkste indicator voor olie uit het Midden-Oosten, daalde met ongeveer 6 procent tot rond de 91 dollar (80 euro) per vat. Vorige week kwam de prijs van Brentolie kort boven de 100 dollar (88 euro) per vat uit.

Iran zegt vergeldingsaanvallen in Midden-Oosten te staken
Iran bevestigt dat het is gestopt met vergeldingsaanvallen op landen in het Midden-Oosten waar de VS troepen heeft gelegerd. De aanleiding is dat de VS het bombarderen van Iran vrijdag na ongeveer twee weken heeft gestaakt. Lees er meer over in dit artikel.

Zorgen in VS over munitievoorraad, aanvallen op Iran gepauzeerd
De Amerikaanse vicepresident JD Vance en generaal Dan Caine hebben vrijdag hun zorgen over een escalatie van de oorlog met Iran overgebracht aan Trump. Dat deden ze volgens twee bronnen bij een bijeenkomst in het Witte Huis. Trump zou opties voor nieuwe aanvallen hebben overwogen. Daarop zou Caine tegen Trump en de Amerikaanse militaire leiding hebben gezegd dat de aanvallen succesvol uitgevoerd kunnen worden, maar waarschuwde hij ook voor de mogelijke consequenties.

De bezorgdheid over de munitievoorraad was een van de vele punten die tijdens de bijeenkomst aan Trump werden voorgelegd, zeggen de bronnen tegen CNN. Vrijdagavond leek de VS de bombardementen op Iran te pauzeren na bijna twee weken van opeenvolgende luchtaanvallen. De operaties zijn "opgeschort", bevestigde een bron van het Amerikaanse ministerie van Oorlog gisteren.

Iran haalt uit naar Oekraïne na aanval op vrachtschip
Iran heeft boos gereageerd op een vermeende Oekraïense aanval op een vrachtschip in de Kaspische Zee. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt over een daad van agressie en zegt dat het de eigen nationale belangen zal verdedigen. Bij de aanval zou een opvarende om het leven zijn gekomen en zou iemand gewond zijn geraakt.

Volgens Iran heeft Zelensky toegegeven dat zijn land daar verantwoordelijk voor is. Zelensky had op sociale media geschreven over Oekraïense aanvallen in de Kaspische Zee. Die waren volgens hem onder meer gericht tegen "schepen die worden gebruikt voor militaire vrachttransporten waarbij Iran betrokken is, evenals een marineschip".

Trump wilde geen nieuwe aanvallen op Iran
Trump heeft zijn krijgsmacht opdracht gegeven om afgelopen vrijdag geen nieuwe aanvallen op Iran uit te voeren, melden twee bronnen aan Axios.

Ongeveer twee weken lang keurde Trump iedere dag nieuwe bombardementen goed. Volgens de nieuwssite is onduidelijk of het nu gaat om een eenmalige onderbreking van de strijd.

Houthi's eisen raketaanval op zuiden Saoedi-Arabië op
De Houthi-rebellen in Jemen hebben de verantwoordelijkheid opgeëist voor een raketaanval op de stad Jizan, in het zuiden van Saoedi-Arabië. Het Houthi-medium Ansarollah meldt op Telegram dat er branden waren uitgebroken in Jizan na een "Jemenitische raketaanval". De civiele beschermingsdienst van Riyad waarschuwde inwoners van Jizan voor "potentieel gevaar", maar trok deze waarschuwingen enkele minuten later weer in.

De aanval van de Houthi's was ter vergelding van een Saoedische aanval op Houthi-militaire doelen op vrijdag. De rebellen hadden hun vergeldingsaanval al aangekondigd. Ze beschuldigden Saoedi-Arabië van een "gevaarlijke escalatie" en zeiden dat zijn acties "niet onbeantwoord zullen blijven".

VS schakelde tanker uit die naar Iraanse havens wilde
Het Amerikaanse leger heeft in de Golf van Oman een tanker beschoten die probeerde de blokkade van Iraanse havens te doorbreken, meldt persbureau Reuters op basis van een Amerikaanse ingewijde. Het schip zou daardoor buiten bedrijf zijn gesteld. Het zou gaan om de M/T Lavine.

Houthi's melden Saoedische aanvallen op kuststad
Saoedi-Arabië heeft de Jemenitische havenstad Hodeidah aangevallen, melden aan Houthi-rebellen gelieerde media. Hodeidah staat onder controle van de Houthi's.

Volgens ooggetuigen die persbureau Reuters sprak, zou het gaan om meerdere aanvallen gericht tegen de haven van de kuststad. Schade en slachtoffers zijn vooralsnog niet gemeld.

Straat van Hormuz én Rode Zee onveilig voor schepen: 'Geen alternatieven meer'
Twee aanvallen op olietankers zetten de scheepvaart in het Midden-Oosten opnieuw op scherp. Nu ook de Rode Zee onveiliger wordt, waarschuwen experts voor de gevolgen voor de wereldhandel en de olieprijs. Lees hier verder.

Iran meldt aanval op Amerikaanse installaties in Golfregio
De Republikeinse Garde heeft naar eigen zeggen aanvallen uitgevoerd op Amerikaanse militaire installaties in Koeweit en Bahrein. Ook de basis Al Azraq in Jordanië zou opnieuw onder vuur zijn genomen.

Trump: 'Bevroren Iraanse tegoeden vergoeden schade scheepvaart'
De VS gaat bevroren Iraanse tegoeden gebruiken om schepen en lading te vergoeden die zijn beschadigd door aanvallen in en rond de Perzische Golf. "De schade kan aanzienlijk zijn, maar desondanks is dit de eerlijke en rechtvaardige handelswijze", schreef president Trump op Truth Social.

Iran noemde de uitspraken van Trump een "gevaarlijk precedent". "Het in beslag nemen van de tegoeden van een andere natie om te betalen voor ongerelateerde toekomstige claims schept een gevaarlijk precedent", schreef de Iraanse buitenlandminister Abbas Araghchi op X.

De president heeft zijn dreigementen aan het adres van Iran de afgelopen dagen opgevoerd, nu beide partijen elkaar al bijna twee weken aanvallen. Door Houthi-rebellen, die door Iran worden gesteund, zijn bovendien twee Saoedische olietankers getroffen.

Tankers varen nog maar nauwelijks door Straat van Hormuz
Het aantal tankers dat de Straat van Hormuz passeerde, daalde donderdag tot slechts één. Dat is het laagste niveau sinds 7 mei, blijkt uit scheepvaartgegevens. Slechts één tanker stak op 23 juli de Straat van Hormuz over, tegenover drie de dag ervoor, blijkt uit cijfers van analistenbureau Kpler.

De zeer grote olietanker (VLCC) New Giant, geladen met 2 miljoen vaten ruwe Basrah-olie uit Irak, verliet de zeestraat donderdag en zal naar verwachting halverwege augustus aankomen in de haven van het Chinese Rizhao.

VS valt voor dertiende nacht op rij op Iran aan
De Verenigde Staten hebben voor de dertiende nacht op rij aanvallen uitgevoerd op Iran, meldt het commandocentrum CENTCOM. Daarbij zijn volgens het Iraanse persbureau vier doden en vijf gewonden gevallen in de stad Ahvaz.

De aanvallen zijn gericht "op het ter verantwoording roepen van Iran en het verminderen van de dreigingen van de Iraanse Revolutionaire Garde voor de handelsvaart", aldus CENTCOM. Later in de nacht meldde het Amerikaanse centrale commando dat de aanvallen ten einde waren gekomen en meer dan twee uur duurden.

Koeweit meldde dat het luchtverdediging was geactiveerd vanwege naderende Iraanse raketten en drones. "De Koeweitse luchtverdediging onderschept momenteel vijandelijke raket- en droneaanvallen als gevolg van de onterechte Iraanse agressie."

VS gaat bevroren Iraanse tegoeden gebruiken om schade scheepvaart te vergoeden
De Verenigde Staten gaan bevroren Iraanse tegoeden gebruiken om schepen en lading te vergoeden die zijn beschadigd door aanvallen in en rond de Perzische Golf, zegt Trump op Truth Social.

"Laat deze verklaring tot nader order gelden als de mededeling dat vanaf dit moment alle schade aan schepen, lading en alles wat daarmee verband houdt, zal worden betaald uit Iraans geld waarover de Verenigde Staten de beschikkings- en beheersmacht hebben," schrijft Trump.

"De schade kan aanzienlijk zijn, maar desondanks is dit de eerlijke en rechtvaardige handelswijze", voegt hij eraan toe.

Trump stelt normalisering met Israël als voorwaarde atoomakkoord Saoedi-Arabië
Het Amerikaanse atoomakkoord met Saoedi-Arabië gaat alleen door als het land zich aansluit bij de Abraham-akkoorden, zegt de Amerikaanse president Donald Trump.

Dat betekent dat Saoedi-Arabië de diplomatieke banden met Israël moet normaliseren. Saoedi-Arabië erkent Israël op dit moment niet als onafhankelijke staat. Lees hier meer.