Misdaadkomedie ‘The Christophers’ blijkt een spannende tango tussen boomer en millennial

De Amerikaanse veelfilmer Steven Soderbergh (63) bevond zich in de 21ste eeuw frequent in de avant-garde: met tv-series, iPhone-films of AI. Onnavolgbaar balancerend tussen kunst en genre, met publieksfilms als Magic Mike, grensverleggende politieke procedurals als epidemiefilm Contagion en de tweedelige biopic Che, geëngageerde Oscarmagneten als Erin Brokovich of Traffic. Zijn nieuwe film The Christophers laat weer zien wat de basis is van Soderberghs succes. Toen hij als 26-jarige met Sex, Lies and Videotape de Gouden Palm won in Cannes bleek hij ook een uitstekend acteursregisseur te zijn.

Zoiets begint bij casting. In de verbale tango The Christophers speelt Ian McKellen de eens gevierde Londense schilder Julian Sklar, nu een bejaarde, kribbige izegrim. Michaela Coel is de gekwetste restaurateur annex vervalser Lori Butler, een ongenaakbaar standbeeld vol interne breuklijnen. Boze boomer, rancuneuze millennial: de vonken spatten er vanaf. 75 procent van de kunstacademiestudenten is vrouw, waarom is dan niet 75 procent van het werk in musea van vrouwen, gromt Sklar. Dat een zwarte vrouw daaruit een totaal andere conclusie trekt dan hij, komt niet in hem op. Hij luistert al heel lang naar niemand, behalve naar zichzelf. Sklar foetert en beweert, sneert en snauwt.

De plot: dochter en zoon Sklar, grondig van pa vervreemd, huren Lori Butler in om diens werk te vervalsen. Medio jaren negentig maakte de biseksuele Julian Sklar de ‘Christophers’, acht revolutionaire portretten van zijn grote liefde. Daarna ging het artistiek gezien bergafwaarts, maar de Christophers brengen 3 of 4 miljoen dollar per stuk op, en op de zolder van pa’s stoffige Londense townhouse liggen schetsen voor meer Christophers. Als Lori zich nou laat inhuren als Sklars assistent – hij wil zijn werk rubriceren – en die schetsen met zijn kwasten en verf stiekem afmaakt en terugzet? Lori kan dat, en het zou een fijne erfenis zijn – pa is terminaal. Of dat niet vervalsen is? Ach, pa liet assistenten wel vaker zijn werk afmaken.

Verbranden in de tuin

Lori Butler heeft een eigen geschiedenis met Julian Sklar, zo blijkt. Hij heeft het al snel door, beveelt Butler de schetsen van de Christophers in de tuin te verbranden. Zij daagt hem uit dat zelf te doen. Het spel kan beginnen: wat zich als misdaadkomedie voordeed, blijkt een kamerspel voor twee.

The Christophers huldigt een wat belegen romantische opvatting over kunst als expressie van de allerindividueelste emotie – liefde! – waarbij de kenner direct ziet of ‘de ziel’ ontbreekt. Voor millennial Lori Butler is kunst een relatie, voor Sklar ‘een man alleen in zijn atelier’: OK boomer! De film is interessanter als stekelige psychologische ontleding dan als exposé over kunstopvattingen, authenticiteit en auteurschap. Dat Julian Sklar ooit zijn schilderijen op straat voor een prikje te koop aanbood, was geen anarchistische ‘dikke vinger richting kunstwereld’, weet Butler. Eerder een desperate poging zichzelf wijs te maken dat hij nog de regie had over zijn eigen artistieke neergang – de kunstwereld was allang klaar met hem.

Lees ook

Filmregisseur Steven Soderbergh omarmt AI: ‘Persoonlijke imperfecties krijgen meer waarde’

Je beseft al snel dat zoveel biecht en analyse, boos wegstuiven en weer inbinden, wel moet leiden tot wederzijds dooi en zelfbevrijding: Sklar uit zijn blinde egoïsme en zelfbedrog, Butler uit haar timide schildpadgedrag. Maar wat pelt het duo elkaar smaakvol en onvoorspelbaar af! Alles klopt in The Christophers, een film die net iets te bescheiden is voor Oscarglorie, zoals vaak bij Soderbergh. Maar ook dit jaar staat hij garant voor een lichtpuntje op de filmkalender.