Beveiliging naasten Nabil B. faalde net als bij vermoorde broer kroongetuige

Volgens de rechtbank voldeed de Staat niet aan zijn zorgplicht. Dat betekent dat de overheid er niet alles aan heeft gedaan om mensen te beschermen, terwijl daar wel alle aanleiding toe was.

De uitspraak gaat over de periode vlak voor en tijdens de bekendmaking van de kroongetuigendeal in het Marengo-proces. In maart 2018 werd bekend dat B. meerdere verklaringen had afgelegd tegen de organisatie van Ridouan Taghi. Niet veel later werd Reduan, de volledig onschuldige broer van Nabil, vermoord.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) concludeerde vijf jaar later in een rapport dat de overheid niet alleen in aanloop naar de moord op Reduan belangrijke signalen had gemist. Ook bij de moord op advocaat Derk Wiersum en vertrouwenspersoon Peter R. de Vries ging het mis. De overheid miste signalen waarmee hun moorden voorkomen hadden kunnen worden.

De rechtbank in Den Haag concludeert dat de Staat ook niet aan zijn zorgplicht voldeed als het gaat om andere familieleden van de kroongetuige. Hun leven stond volledig op zijn kop nadat Nabil B. in 2017 had besloten een deal te sluiten met justitie.

Nabestaanden van B. begonnen jaren geleden een civiele zaak om erkenning van de fouten en een vergoeding voor opgelopen schade.

Volgens de rechtbank liet het Openbaar Ministerie (OM) al steken vallen vanaf het moment dat het met B. in gesprek ging. Het was direct duidelijk dat ook de naasten van de kroongetuige gevaar zouden lopen. Toch sprak justitie niet met hen over veiligheidsmaatregelen. Het OM negeerde dringende adviezen over beveiliging.

Uiteindelijk legde het OM begin 2018 contact met enkele naasten van B. over veiligheidsmaatregelen. Dat was enkele maanden voordat op 23 maart de kroongetuigendeal openbaar zou worden gemaakt en de dreiging alleen maar zou toenemen.

Toch had het OM tegen die tijd maar voor enkele van de familieleden van B. beveiliging geregeld. "Soms slechts door handelen van de familie zelf", zegt de rechtbank. Voor acht familieleden deed justitie niets.

Ook voor Reduan deed het OM niets. Op 29 maart werd hij in zijn kantoor in Amsterdam doodgeschoten. Justitie koppelde die moord later direct aan de stap van zijn broer Nabil om kroongetuige te worden.

Het OM heeft altijd tegengeworpen dat enkele familieleden van B. moeilijk deden over veiligheidsmaatregelen of soms helemaal niet meewerkten. "Dat kan niet wegnemen dat eerder en doortastender aandacht had moeten worden besteed aan de beveiliging van eisers om tot adequate maatregelen te komen", concludeert de rechtbank. "De Staat had duidelijker regie moeten voeren en concrete opties moeten aanbieden, en dat is niet gebeurd."

De rechtbank vindt niet dat het OM ook na de moord op Reduan aantoonbaar is tekortgeschoten in het beveiligen van de overige familieleden. De rechter snapt de frustraties over de ontwrichtende werking van de kroongetuigendeal op hun leven, maar kan de Staat niet verplichten dat leven weer te herstellen zoals ze dat gewend waren. Dat geldt ook voor een volledige financiële compensatie.

De rechtbank concludeert dat er al vergoedingen zijn betaald om de familie van Nabil B. te compenseren. Dat gebeurde ook voor wat er is gebeurd in aanloop naar en rond de dood van Reduan. De rechtbank wijst daarom geen schadevergoeding toe.

De familie is teleurgesteld en gaat daarom in hoger beroep. De familieleden zeggen in reactie op de uitspraak al jaren noodgedwongen in anonimiteit te leven.

"De gevolgen zijn ingrijpend en blijvend", zegt de familie. "Levens zijn ontwricht, carrières verloren gegaan en er is diepe psychische schade geleden. Tegen deze achtergrond voelt de uitspraak als onvoldoende recht doend aan de ernst van de situatie en de verantwoordelijkheid van de Staat."

Ook is de familie verbolgen over de houding van het OM tijdens de civiele procedure. "Aan de ene kant werd aangegeven dat de vernietigende conclusies van het OVV-rapport werden omarmd, aan de andere kant werd weer beweerd dat zij op veiligheidsgebied meer hadden gedaan dan van hen kon worden verwacht. Dat doet pijn en biedt weinig hoop voor de toekomst."

Ze zijn dan ook dankbaar voor de steun van de mensen om hen heen. "Dit moment was niet bereikt zonder mensen die, vaak met persoonlijke risico’s, onze situatie zichtbaar hebben gemaakt. Wij zijn hun oprecht dankbaar. De betrokkenheid van Peter R. de Vries en anderen was van grote betekenis."