Overal in de VS wordt de naam van Latino-activist Cesar Chavez uitgewist, behalve op de plek waar hij zijn misbruik pleegde

„Geweld gebruiken rechtvaardigt de wreedheid van de onderdrukker.” Op de plint van de tentoonstellingszaal in het Cesar E. Chavez National Monument in het Californische gehucht Keene staat een citaat van de bekende Amerikaanse burgerrechtenactivist. Het zou inspirerend zijn als het niet zo pijnlijk was.

Tot voor kort gold Cesar Chavez (1927-1993), oprichter van de vakbond United Farm Workers, als een icoon van de Latino-emancipatie in de jaren zestig en zeventig. Chavez voerde met name in het westen van de Verenigde Staten een harde strijd voor betere werkomstandigheden van veelal Mexicaans-Amerikaanse landarbeiders, die voor weinig geld lange dagen in de bloedhete velden maakten.

Dat was tot afgelopen maart. Toen bracht The New York Times naar buiten dat een groot aantal vrouwen, onder wie Chavez’ belangrijke bondgenoot Dolores Huerta, hem beschuldigden van seksueel misbruik en verkrachting. Huerta, inmiddels 96, raakte twee keer tegen haar wil zwanger van hem, zei ze. Onder de slachtoffers van Chavez waren ook minderjarigen.

Sindsdien zoeken de VS een nieuwe verhouding tot (de erfenis van) deze nationale held. In hoog tempo zijn straatnaamborden en standbeelden aangepast of weggehaald. San Jose smeerde cement op een trap met de naam van de activist. De universiteit van Berkeley maakte bekend een prominent gebouw dat naar Chavez is vernoemd een andere naam te geven. Cesar Chavez Day, een officiële feestdag, werd in Californië omgedoopt tot Farmworker Day.

Lees ook

Na de postume onthullingen over misbruik wordt burgerrechtenicoon Cesar Chavez in de VS razendsnel gecanceld

Het grootste debat in de nasleep van de onthullingen gaat over het Cesar E. Chavez National Monument in Keene, 120 kilometer ten noorden van Los Angeles. Op deze afgelegen, bergachtige locatie vestigde Chavez zich in 1971 met een aantal volgelingen, deels om veiligheidsredenen. Volgens slachtoffers maakte hij zich juist hier veelvuldig schuldig aan misbruik. De plek – met museum en het graf van Chavez – werd in 2012 door president Barack Obama onderdeel gemaakt van het prestigieuze National Park-systeem.

In Washington wordt een hevige discussie gevoerd over wat er met het nationale monument moet gebeuren. Het Congres is de instantie die deze plek een andere naam kan geven of anders kan vormgeven, maar Republikeinen en Democraten denken daar fundamenteel verschillend over.

Geen enkele verwijzing naar de onthullingen

Bij het National Monument wordt op informatieborden de integriteit van Chavez geroemd. Zijn kantoor – waar mogelijk misbruik plaatsvond – geldt als hoogtepunt van een bezoek. Chavez’ vrouw Helen wordt geprezen, omdat haar „vrouwelijke perspectief” cruciaal was voor de activist en de beweging.

In de winkel is een T-shirt met de namen van Huerta en Chavez afgeprijsd („opruiming”): 10 dollar. Personeel weigert resoluut te praten over de onthullingen.

Er zijn minifiguurtjes te koop van Chavez. Die hebben bezoekers Ash Mirzaee (40) en Dorsa Ghoreishi (34) maar laten liggen, vertellen ze. Het stel uit St. Louis is op roadtrip door Californië, weet van de beschuldigingen, maar dat heeft ze niet tegengehouden. „We willen graag alles onderweg zien”, zegt Ghoreishi. Ze zijn wel verrast dat er geen enkele verwijzing is naar het nieuws. „Ze zouden het op z’n minst aan het einde even moeten noemen”, zegt Mirzaee. „Ik weet niet of alles bewezen is, maar toch.”

In Washington diende de Republikeinse senator John Cornyn met een collega na de onthullingen een wetsvoorstel in om het monument met spoed te sluiten: er moest „geen cent” belastinggeld naar het vereren van een „monster” gaan.

Democraten reageerden getergd, en wisten het voorstel op procedurele gronden te blokkeren. „Velen, onder wie Dolores Huerta, vreesden dat degenen die zich altijd tegen de landarbeidersbeweging hadden verzet juist de kans zouden krijgen om die beweging uit te wissen, als ze zich uit zouden spreken [over Chavez]”, zei senator Martin Heinrich.

Het monument is het enige onderdeel van het omvangrijke National Park-systeem dat aandacht besteedt aan Latino-geschiedenis. Heinrich – en veel (Latino-)belangenorganisaties – zien liever dat het monument aangepast wordt, zodat er meer ruimte komt voor andere leiders van de beweging en de Farmworker Movement als geheel. „Wij ondersteunen een zorgvuldig proces met de betrokken gemeenschappen”, zei de National Park Conservation Association, een stichting die zich met nationale parken bezighoudt.

Belangrijk stuk geschiedenis

De – weinige – bezoekers die nog opduiken in Keene waarderen het inkijkje in een belangrijk en niet altijd even bekend stuk geschiedenis. „Het was heel interessant”, zegt Laura Weber (64) als ze naar buiten komt. Ze is met haar man Jeff op vakantie vanuit hun thuisstaat Pennsylvania. „Veel van onze groente en fruit komen uit Californië, maar we wisten weinig over de geschiedenis daarvan.”

Van het nieuws over Chavez blijkt ze niet op de hoogte. Na enige uitleg is ze teleurgesteld. „Oh, dus hij ook al? Dit blijft maar gebeuren.”

De discussie over de toekomst van het monument is in een impasse geraakt, hoewel de Republikeinse meerderheid in principe een voordeel heeft. Senator Cornyn heeft gezworen zijn plan voort te zetten, zij het zonder spoedprocedure. Het opdoeken van het monument zou net zo historisch zijn als de oprichting: nooit eerder in de Amerikaanse geschiedenis verdween een plek uit het Nationaal Park-systeem.

Mirzaee en Ghoreishi uit St. Louis zouden het zonde vinden als de plek verdwijnt. „Dit was niet het werk van één persoon”, zegt Ghoreishi. „De focus kan echt veranderen, naar de beweging. Met daarbij de boodschap: Chavez was één van de leiders.” Dat mag best een tijdje duren, vinden ze. Als die souvenirs maar verdwijnen. Mirzaee: „Dat is toch wel echt controversieel.”

Lees ook

Trump zet het mes in de wilde Amerikaanse natuur om de grond ‘terug te geven aan de mensen’