Dochter Keiko van oud-dictator Fujimori mag nu eindelijk zelf de scepter zwaaien over Peru

Keiko Fujimori is 15 jaar als haar vader Alberto Fujimori in 1990 de Peruaanse verkiezingen wint. Het Japans-Peruaanse gezin – Keiko’s ouders zijn kinderen van Japanse immigranten – verhuist naar het regeringspaleis en het leven van de 15-jarige Keiko verandert voorgoed: ze is niet langer dochter van de rector van de landbouwuniversiteit van Lima, maar de oudste dochter van de president van het land.

Haar vader, die vanuit het niets op het politieke toneel verscheen en met een sociale campagne verrassend won van de rechtse, gevierde auteur Mario Vargas Llosa, maakt in de presidentiële ambtswoning zijn eigen transformatie door: Alberto Fujimori verruilt niet alleen zijn sociale beloftes voor een uiterst neoliberaal economisch beleid, hij ontpopt zich al snel tot een dictator die het parlement laat ontbinden en opdracht geeft tot clandestiene moordcampagnes.

Moeder Susana Higuchi

Keiko’s moeder Susana Higuchi verzet zich tegen de nieuwe machtsbeluste versie van haar echtgenoot. Ze klapt uit de school, eerst over de corruptie in de regering, daarna beschuldigt ze haar man ervan haar te hebben mishandeld en gemarteld. Ze scheidt van de president en wordt een van zijn grootste critici.

De dan net volwassen Keiko Fujimori neemt vervolgens de rol over van first lady. Ze blijft aan haar vaders zijde totdat de dictator in 2000 het land ontvlucht.

Later zal haar moeder verklaren dat Keiko koos voor ‘het zwarte geld’ van haar vader. Keiko doet de beschuldigingen van haar moeder af als verzinsels. Het is moeilijk vast te stellen of de jonge Keiko Fujimori bewust koos voor haar vader. Feit is dat ze hem nog nooit is afgevallen. Ook niet toen de oud-dictator werd vervolgd en veroordeeld voor mensenrechtenschendingen.

Nu, een kwart eeuw later, is haar tijd gekomen: Keiko Sofía Fujimori Higuchi treedt dinsdag aan als de eerste gekozen vrouwelijke president van Peru.

Harde aanpak van criminaliteit

Haar inauguratie tot president van Peru is de kroon op een lange politieke carrière, waarin ze zich drie keer eerder kandideerde voor het presidentschap en telkens in de tweede ronde verloor. Haar programma was in grote lijnen steeds hetzelfde: een harde aanpak van de criminaliteit en een neoliberaal recept voor de Peruaanse economie.

Ook dit jaar was de verkiezingswinst bepaald geen uitgemaakte zaak: begin juni versloeg ze haar linkse tegenstrever Roberto Sánchez met slechts 50 duizend stemmen verschil. In het Zuid-Amerikaanse land met 35 miljoen inwoners kregen beide kandidaten iets meer dan 9 miljoen stemmen.

Na weken van tellen constateerde de kiesraad dat Fujimori 0,3 procentpunt meer steun had verkregen dan Sánchez. Met andere woorden: bijna de helft van de kiezers wilde Keiko Fujimori niet als president.

Politieke snelkookpan

Toch heeft ze een betere uitgangspositie dan haar vele recente voorgangers – de politieke snelkookpan van Peru verzwolg het afgelopen decennium acht presidenten, van wie er vier in de gevangenis terechtkwamen.

In tegenstelling tot haar voorgangers kan Fujimori rekenen op steun in het parlement, waar haar eigen partij Fuerza Popular weliswaar niet de meerderheid heeft, maar wel de grootste is. Parlementaire steun is in Peru bijna net zo zeldzaam als een president die de presidentiële termijn van vijf jaar volmaakt.

Fujimori kan bovendien profiteren van haar lange aanloop als oppositiepoliticus. Tegelijkertijd maakt dat haar ook kwetsbaar voor kritiek. Al jaren speelt zij met haar partij een prominente rol in het door de meeste Peruanen gehate parlement – dat te boek staat als corrupt, opportunistisch en uit op zelfverrijking.

Aannemen van steekpenningen

Keiko Fujimori lijkt op het oog weinig te verschillen van veel andere Peruaanse politici: ze zat enkele jaren vast voor het aannemen van steekpenningen – al werd die aanklacht later ingetrokken.

Toen ze recentelijk klaagde over de ‘catastrofe’ die haar voorgangers hadden achtergelaten, was haar opponent Sánchez er als de kippen bij om de bal terug te kaatsen. Fujimori toonde met haar klacht vooral haar grote cynisme, vond hij. Want de rechtse meerderheid in het parlement maakte volgens hem al geruime tijd de dienst uit. Zo was Fujimori’s partij in de voorbije jaren medeverantwoordelijk voor het afzetten van drie presidenten.

Voor een deel van de Peruanen is de terugkeer van een Fujimori een hard gelag. Keiko’s vader werd in 2009 veroordeeld voor mensenrechtenschendingen. In zijn keiharde oorlog tegen guerrillagroep Lichtend Pad kwamen duizenden onschuldige burgers om het leven.

Sterilisatie van inheemse vrouwen

In een poging het Peruaanse geboortecijfer omlaag te brengen, liet Keiko’s vader bovendien naar schatting 300 duizend inheemse vrouwen steriliseren. De oud-dictator kreeg op late leeftijd gratie om gezondheidsredenen en overleed in 2024 in vrijheid, met Keiko aan zijn zijde.

Voor de jongere generatie Peruanen, die de dictatuur niet bewust heeft meegemaakt, kleeft dat verleden minder aan de dochter van de oud-dictator. Een kwart van het electoraat is jonger dan 30 jaar. Velen van hen steunen Keiko Fujimori en hopen dat zij als president de groeiende criminaliteit, zoals ze heeft beloofd, met harde hand zal bestrijden.

In een eerdere versie stond dat de zittingstermijn van de president in Peru zes jaar is. Dat is aangepast.