Kabinet negeert klimaatrechter over Bonaire: deadline verloopt
Het kabinet heeft de door de rechter opgelegde deadline in de klimaatzaak over Bonaire laten verlopen. Uiterlijk vandaag had Nederland openbaar moeten maken hoeveel broeikasgassen het nog denkt te kunnen uitstoten zonder de klimaatdoelen van Parijs te overschrijden, maar die informatie blijft uit. Juristen spreken van nalatigheid en noemen de houding van de regering schadelijk voor de rechtsstaat.
De rechtbank oordeelde op 28 januari dat Nederland méér moet doen om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Een van de verplichtingen uit dat vonnis is dat het kabinet binnen een half jaar inzicht geeft in de zogeheten resterende uitstootruimte: de hoeveelheid broeikasgassen die nog uitgestoten kan worden binnen de afspraken van het Klimaatakkoord van Parijs. Die ruimte is belangrijk, omdat daarop nieuwe juridisch bindende klimaatdoelen voor Nederland moeten worden gebaseerd.
Minister van Klimaat en Groene Groei Van Veldhoven heeft niet voor de camera gereageerd op vragen van de NOS. Haar ministerie liet schriftelijk weten dat het kabinet pas op Prinsjesdag met meer informatie komt over de uitvoering van het Bonaire-vonnis. Dat moment ligt ruim na de door de rechter gestelde termijn, en het is bovendien onzeker of er dan wel duidelijkheid is over de uitstootruimte.
Volgens het kabinet wordt wel gewerkt aan nieuwe, bindende emissiereductiedoelen voor de hele economie, die vóór 28 juli volgend jaar in nationale regelgeving moeten worden vastgelegd. Daarbij wil de regering ook inzicht geven in de resterende emissieruimte. Klimaatjurist Tim Bleeker van de Vrije Universiteit zegt zich "oprecht zorgen" te maken nu er een half jaar na het vonnis nog geen enkele helderheid is over de uitgangspunten van het kabinet. Hij noemt dat "een blamage voor Nederland" en betwijfelt of er over een jaar wel een uitgewerkt pakket ligt.
Klimaatjurist Laura Burgers (Universiteit van Amsterdam) spreekt van een gebrek aan "constitutionele hoffelijkheid". In haar ogen hoort een kabinet dat zegt de rechtsstaat te verdedigen rechterlijke uitspraken serieuzer te behandelen. Burgers wijst erop dat de Staat in de rechtszaak zelf heeft aangegeven dat de benodigde data voor de berekening van de uitstootruimte al beschikbaar zijn, wat voor de rechtbank aanleiding was om openbaarmaking binnen een half jaar te eisen. "Waarom zou je er dan nog een paar maanden mee wachten?", vraagt zij zich af.
Opvallend is dat het ministerie geen advies heeft gevraagd aan partijen die zich eerder bereid toonden mee te denken. De Wetenschappelijke Klimaatraad gaf in mei in de Tweede Kamer aan een rol te kunnen spelen bij het vaststellen van de uitstootruimte, maar kreeg nooit een verzoek. Ook het Planbureau voor de Leefomgeving is niet benaderd. Burgers noemt het "gewoon nalatig" om de uitstootruimte niet inzichtelijk te maken, terwijl Bleeker constateert dat de overheid op milieu- en klimaatgebied zelf niet streng met regels omgaat.
Docent-onderzoeker Tycho Scholten (VU) ziet een bredere ontwikkeling waarin de Staat rechterlijke uitspraken minder vanzelfsprekend naleeft. Hij wijst op de stikstofdossiers, waar de rechter al dwangsommen oplegde omdat de overheid zich niet spontaan aan vonnissen hield. In de zaak over Bonaire is de Staat in hoger beroep gegaan en probeert zij de directe uitvoering van het vonnis te laten opschorten, maar juristen benadrukken dat dit niets verandert aan de plicht om de uitspraak nu al uit te voeren. De rechter heeft het vonnis "uitvoerbaar bij voorraad" verklaard, wat betekent dat de verplichtingen direct gelden, ongeacht bezwaar of beroep.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl