Artsen transplanteren oogdelen: blinde vrouw ziet weer

Ospedale Molinette in Turijn heeft een medische primeur gerealiseerd: een 67-jarige vrouw die al meer dan vijf jaar volledig blind was, kan weer zien na een unieke oogoperatie. Artsen transplanteerden daarbij een deel van de retina en het hele voorste segment van het ene oog naar het andere oog van dezelfde patiënte.

De vrouw, Elena, verloor haar zicht na een ernstig verkeersongeval. Haar linkeroog raakte toen onherstelbaar beschadigd aan de oogzenuw, waardoor het geen signalen meer naar de hersenen kon doorgeven, maar de structuren van het oog zelf bleven intact. Het rechteroog was al aangetast door maculadegeneratie en liep bij het ongeluk zulke zware beschadigingen aan het hoornvlies en de retina op dat ook daar geen zicht meer mogelijk was, terwijl een klassiek hoornvliestransplantaat door het verlies van stamcellen uitgesloten was.

Het door internationale experts tot nu toe als onoplosbaar beschouwde probleem werd aangepakt door een team van de universitaire oogkliniek van Molinette onder leiding van hoogleraar Michele Reibaldi. De artsen gebruikten de nog gezonde, maar functioneel nutteloze weefsels uit het linkeroog en transplanteerden in één blok de cornea, sclera, conjunctiva en – voor het eerst ter wereld – de centrale retina (de macula) naar het rechteroog. Door deze biologische “verhuizing” ontstond uit twee beschadigde ogen weer één functionerend oog.

De operatie duurde bijna zes uur en vergde intensieve samenwerking tussen oogartsen, anesthesisten, verpleegkundigen en de ziekenhuisdirectie. Volgens Reibaldi markeert het ingreep een nieuwe stap in de oogchirurgie: eerdere pogingen tot gelijktijdige transplantatie van het voorste segment waren slechts één keer eerder wereldwijd uitgevoerd, maar het verplaatsen van de macula was nog nooit gelukt. De eerste resultaten bij Elena zijn volgens hem bemoedigend, al moet blijken hoe goed de getransplanteerde retina op langere termijn functioneert.

Het verhaal heeft ook een persoonlijk aspect: Elena werd tijdens haar hele ziekenhuisopname vergezeld door haar blindengeleidehond Joe. De directie van het ziekenhuis gaf speciaal toestemming om de hond op de kamer toe te laten, omdat het dier haar vaste steun en gezelschap is. Het meest emotionele moment voor het team was volgens Reibaldi toen Elena na de operatie de gezichten van haar zoon en haar hond weer kon herkennen.

De herstelperiode verloopt tot nu toe gunstig: medische controles laten zien dat de overgeplante weefsels goed ingroeien en dat de zichtfunctie zich stap voor stap herstelt. Directeur-generaal van de Città della Salute e della Scienza, Livio Tranchida, noemt de ingreep "een interventie aan de grenzen van het mogelijke" en ziet de operatie als bewijs van de kracht van de publieke gezondheidszorg, die patiënten als Elena een nieuwe vorm van zelfstandigheid kan bieden.

Foto: Italiaanse media