Trekken ganzen in gemengde groepen?
De dagen worden korter en de vogels vliegen weer naar het zuiden. Alle vogels? Nee, een deel blijft dapper weerstand bieden aan ons koude winterweer.
Dat is relevant voor een vraag die een lezer stuurde: Die luidt: „Regelmatig fietsen mijn zoons (8 en 10) en ik langs een toom huisganzen waar ook twee Canadese ganzen bij zijn. Ze lijken er al een tijdje ‘bij te horen’. Komt dit vaker voor en hoe gaat dat als de migratie naar het zuiden eraan komt? Is het soort-zoekt-soort, of zijn er ook gemengde trekgroepen?”
‘Huisganzen’ en Canadese ganzen behoren allebei tot de vogels die hier blijven, vertelt Bart Ebbinge, oud-ganzenonderzoeker van Wageningen Environmental Research. „Ze trekken niet weg. Ja, sommige Canadezen gaan even naar de Wadden, naar de Duitse Bocht, om te ruien.”
De witte ganzen die je in onze parken ziet, zijn gedomesticeerde (‘tamme’) ganzen. Ze stammen af van wilde grauwe ganzen. „En daar kunnen ze nog steeds mee kruisen”, vertelt Ebbinge. De Canadese ganzen stammen af van vogels die ooit zijn uitgezet voor de jacht, of ontsnapt of losgelaten uit siervogelcollecties. Ze kunnen hier jaarrond goed overleven en broeden hier ook, in allerlei landschappen. Het zijn sociale ganzen; in parken trekken ze graag op met huisganzen. Sterker nog, daar kunnen ze ook mee kruisen.
De grauwe gans was bij ons in de vorige eeuw een schaarse broedvogel. ‘Onze’ vogels trokken naar het zuiden en overwinterden in Spanje. ’s Winters kwamen er bij ons juist grauwe ganzen vanuit Noord-Duitsland, Polen en Scandinavië. Tegenwoordig zijn grauwe ganzen helemaal niet meer zeldzaam. We hebben ’s zomers zo’n 100.000 tot 160.000 broedparen, en ’s winters meer dan een half miljoen wintergasten.
Broeden op de arctische toendra’s
Hoe dat kan, daar komen we zo nog op – maar eerst nog even de andere ganzensoorten van ons land. De talrijkste is de kolgans – dat wil zeggen, in de winter. Kolganzen broeden op de arctische toendra’s van Siberië en komen hier massaal overwinteren, met aantallen die richting de miljoen gaan. Hetzelfde geldt voor de brandgans. „Behalve dat er daarvan ook wel een aantal in Nederland blijft om te broeden.”
Tot slot de rotgans, de soort waar Ebbinge een boek over heeft geschreven. „Dat is ook een typische wintersoort”, zegt hij, „maar dan vooral van het zoute kustgebied. Die was ook ooit heel zeldzaam, maar nu overwinteren er wel 250.000 langs de Europese kusten.”
Vanwaar die enorme toenames? „Je leest vaak dat het komt door de intensivering van de landbouw”, zegt Ebbinge. „Al dat sappige gras. Maar voedsel is voor deze soorten nooit beperkend geweest. De weilanden waren vroeger voor ganzen ook al prima. Nee, het komt door het einde aan de jacht. De jachtdruk was gigantisch, langs de hele trekroute. Op het moment dat die werd beperkt, in de jaren 1970, begon die aantalsexplosie. En ik denk dat we die aantallen vroeger ook wel hebben gehad, ja, alleen toen werd dat nog niet zo precies bijgehouden.”
En, trekken al die soorten gemengd? „Het is grotendeels soort-zoekt-soort”, zegt Ebbinge, „maar je ziet soms ook wel gemengde groepjes.” Heel soms zie je een zeldzame roodhalsgans tussen de rotganzen of de brandganzen. „Die broedt in hetzelfde gebied in Siberië en overwintert normaal gesproken bij de Zwarte Zee. Maar soms belandt er eentje in de verkeerde ‘ganzentrein’ en komt dan bij ons terecht.”
Maak NRC jouw voorkeursbron op Google
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten. Meer informatie
Mail de redactie
Ziet u een taalfout of een feitelijke onjuistheid?
U kunt ons met dit formulier daarover informeren, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken dan taalfouten of feitelijke onjuistheden worden niet gelezen.