SGP wil wet rond draagmoederschap van tafel in ruil voor steun belastingplan, en ook de andere partijen stellen forse eisen

Groot babynieuws deze week: maandag kondigde premier Rob Jetten (D66) aan dat hij met zijn partner, tophockeyer Nicolás Keenan, een kindje verwacht. Ze krijgen hulp van een eiceldonor en een draagmoeder.

‘s Avonds deelde SGP-Tweede Kamerlid Diederik van Dijk op X een bericht van Katy Faust, een Amerikaanse activist die voorstaat dat homoseksuele stellen geen ouders mogen worden. Het is een kritisch bericht over het babynieuws van de Nederlandse premier. „Twee verschillende vrouwen waren nodig om dit kind te maken”, schrijft Faust. „Deze mannen zullen hun leven lang aan het kind proberen uit te leggen waarom geen van beiden ertoe doet.”

Het nieuws van de premier en de steek onder water van de SGP komen op een moment dat de begrotingsonderhandelingen in Den Haag op scherp staan, en draagmoederschap daar óók onderdeel van is geworden. Er is een wet in de maak die onder meer moet regelen dat niet de draagmoeder maar de wensouders direct na de geboorte de juridische ouders zijn. De SGP wil dat deze wet van tafel gaat en stelt dat zelfs als een voorwaarde voor haar steun aan het minderheidskabinet van Jetten.

Na het herfstreces van deze week moet het kabinet weer verder met de lastige zoektocht naar steun voor het belastingplan, dat regelt hoe de overheid aan inkomsten komt. Net zoals met de ‘losse’ begrotingen van de ministeries lijken er twee opties te zijn: ‘over rechts’ met JA21 en SGP of ‘over links’ met Pro en Volt. Beide samenwerkingsverbanden stellen eisen in ruil voor hun steun. JA21 en de SGP maken de route over rechts behoorlijk lastig voor het kabinet met allerlei niet-financiële eisen.

Motie van afkeuring

Als voorwaarde voor steun stelt de SGP niet alleen dat de draagmoederschapwet van tafel gaat, maar ook dat „omstreden nieuwe ontwikkelingen” rondom abortus komend begrotingsjaar op pauze worden gezet, bevestigt een partijwoordvoerder. Hij doelt daarmee onder meer op het uitvoeren van ‘late’ abortussen door meer ziekenhuizen. Dat was reden voor de SGP om vorige week een motie van afkeuring in te dienen tegen minister van Volksgezondheid Sophie Hermans (VVD), tijdens de behandeling van haar begroting. Hermans steunt de ziekenhuizen en wil niet ingrijpen.

„Wij gaan niet een belastingplan steunen van een kabinet dat op onze tenen gaat staan op deze voor ons zo belangrijke thema’s”, zegt de SGP-woordvoerder. „En we vragen écht iets wat het kabinet ons kan geven: een pas op de plaats.” Voor coalitiepartijen D66 en VVD is dat echter niet iets kleins. Juist deze thema’s raken sterk aan hun liberale profiel; hierop dichter naar de SGP toe bewegen zou pijnlijk voor ze zijn.

Live

Sorry, het lukt niet om de video af te spelen.
of probeer het later nog eens.

Verder „conformeert” de SGP zich aan de „inzet” van JA21. Die gaat dan weer over iets heel anders: asiel, een belangrijk thema voor háár achterban. Afgelopen donderdag sprak JA21-leider Joost Eerdmans met asielminister Bart van den Brink (CDA). ’s Ochtends had Eerdmans zijn eisen al stoer uiteengezet op televisie bij Goedemorgen Nederland (WNL). Hij telde ze op zijn vingers: het kabinet moet de verblijfsstatus van zeventigduizend Syriërs herbeoordelen, instroombeperkende maatregelen nemen, de Nederlandse asielprocedure verplaatsen naar een ander land (bijvoorbeeld „in Afrika”), en het „dwangelement” uit de spreidingswet halen, zodat gemeenten niet meer gedwongen kunnen worden om asielzoekers op te nemen.

Na afloop van het gesprek met de minister zei Eerdmans tegen De Telegraaf daar positief over te zijn. Hij zei dat ze op drie van de vier punten „nader tot elkaar” waren gekomen; alleen over de spreidingswet waren ze het niet eens geworden. Van den Brink wilde niet verder gaan dan de verwachting uitspreken dat dwang niet nodig zal zijn. Eerdmans wilde „zwart op wit” de toezegging dat er geen dwang zal worden toegepast, anders zou JA21 het belastingplan niet steunen.

Eerdmans vraagt de minister dus eigenlijk om zich niet aan zijn eigen wet te houden en maakt de route over rechts hiermee behoorlijk lastig voor het kabinet. Electoraal kan het wel slim zijn. JA21 en de VVD zijn geduchte concurrenten, vooral op asiel. Hoewel het kabinet de laatste tijd een aantal strengere asielwetten door de Tweede Kamer en de senaat heeft geloodst, heeft de VVD als coalitiepartij niet de vrijheid om de dwang uit de spreidingswet te eisen. Overigens is het niet zo dat JA21 er slecht voor staat ten opzichte van de VVD. Ze staan beide op vijftien tot negentien zetels in de Peilingwijzer. Dat betekent een winst van zes tot tien zetels voor JA21 en een verlies van drie tot zeven zetels voor de VVD.

Lees ook

Het uiterst rechtse blok is groot, maar de politieke effectiviteit ervan blijft klein

Geld ophalen bij de rijken

En dan is er de route over links. Pro-leider Jesse Klaver vertelde afgelopen zondag op een partijbijeenkomst in Amsterdam welke voorwaarde Pro en Volt verbinden aan hun steun voor het belastingplan. Ze willen dat het kabinet de lastenverzwaring op arbeid schrapt of wijzigt. In de huidige versie van het belastingplan gaan werkenden de komende jaren tot 8 miljard euro per jaar extra inkomstenbelasting betalen. Pro en Volt zien het liefst dat dat geld wordt opgehaald bij vermogenden.

Dat laatste is dan weer een gevoelig punt voor coalitiepartij VVD. Tegelijkertijd zou de route over links waarschijnlijk ook een meerderheid in de Eerste Kamer betekenen. Dat ligt op rechts lastiger, omdat JA21 en SGP de coalitie niet aan een meerderheid kunnen helpen in de senaat. Daarvoor hebben ze de BBB nodig en die wil dat het stikstofplan ingrijpend wordt aangepast. Dat zien alle drie de coalitiepartijen niet zitten.

Hoewel Klaver afgelopen zondag de premier opriep om dit herfstreces „serieuze onderhandelingen” te houden over het belastingplan, laat een woordvoerder van Jetten weten dat er „binnenkort” weer gesprekken worden gepland met de oppositiepartijen. Begin november debatteert de Tweede Kamer over het belastingplan.

Lees ook

Pro-leider Klaver wil komende week onderhandelen met premier Jetten over Belastingplan, eist hogere belasting op vermogens