Rutte houdt zich stil

Het is nogal stil rond Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO. Naarmate het gedrag van president Trump bizarder wordt, horen we Rutte minder over zijn Amerikaanse vriend. Als Rutte teleurgesteld is in hem, houdt hij het goed verborgen.

Toch moet die teleurstelling er wel zijn, gelet op de lovende woorden die Rutte eerder aan hem wijdde. In een interview in december 2025 zei Rutte tegen een interviewer van de Volkskrant: ,,Sorry, maar er zijn redenen waarom we Trump dankbaar mogen zijn voor zijn leiderschap, de enorme betrokkenheid die hij uitstraalt voor de NAVO (…).’’ Hij prees Trump omdat hij Oekraïne ,,sterk in de strijd houdt’’.

Als de interviewer sceptisch reageert, zegt Rutte: ,,De vrees was dat de Verenigde Staten Oekraïne alleen zou laten. Maar het delen van inlichtingen gaat helemaal door, de wapenleveranties gaan op volle kracht door.’’ Jammer dat ze daar in Oekraïne de afgelopen maanden zo weinig van konden merken. Nog geen jaar later kunnen al deze lofprijzingen de prullenbak in, ook Ruttes verzekering dat Trump ,,absoluut niet naïef is over Poetin’’. Vriend én vijand zijn het er nu over eens: Trump heeft vóór Poetin gekozen en tégen Zelensky. Er gebeurt precies wat er volgens Rutte niet zou mogen gebeuren: Oekraïne wordt door Amerika ,,alleen gelaten’’.

Deze treurige ontwikkeling viel voor mij samen met de ontdekking in een straatboekenkastje van het boekje Rusland en wij – hoe redden wij de vrede? Het is een door Van Oorschot in 1947 (!) uitgegeven pamflet van Jacques de Kadt, destijds befaamd politiek essayist, ex-communist, Tweede Kamerlid voor de PvdA en leermeester van uitgever Geert van Oorschot. Zijn woorden in dit pamflet hebben zoveel profetische kracht dat ik een lang, cruciaal citaat onverkort zal weergeven.

,,Het eerste begin van alle politiek die op Rusland betrekking heeft, moet zijn: duidelijk maken dat het Russische geweld geen enkele kans heeft, omdat men zelf over een groter geweld beschikt, en bereid is dit zo nodig te gebruiken. Het tweede moet zijn: het de Russen duidelijk maken dat men hun werken met vijfde colonnes en hun verdere trucs even goed door heeft als het leugenachtige van hun beroep op de spelregels van de democratie, die ze alleen dán in acht nemen als ze er voordeel in zien, en die ze opzij zetten in alle gebieden waar ze de volkomen macht in handen hebben.

Het redden van de vrede is alleen mogelijk als de vredelievende naties over een zo overweldigende militaire macht beschikken dat het niet langer in de hoofden van de Russische leiders kan opkomen, gebruik te maken van geweld. En dan nog is men alleen veilig als men al de Russische handigheden door heeft, zich van de Russische woorden en betuigingen niets aantrekt en alleen naar hun daden kijkt. Iedere politiek, of ze nu van progressieve aard is, of een politiek zoals die van het tegenwoordige Amerikaanse kapitalisme te verwachten valt, zal machtsvorming tegenover de Russen nodig hebben, en nooit verslappende waakzaamheid.’’

Historische woorden waarvan je mag hopen dat ze ook de historicus Mark Rutte zullen aanspreken. Trump ook? Nee, die heb ik allang opgegeven – al voordat Rutte een verlosser in hem zag.