Patriot is Oekraïnes enige antwoord op Ruslands ballistische raketarsenaal

De Oekraïense luchtmacht is sinds augustus gestopt met het dagelijks melden van het aantal ballistische raketten dat het Russische leger lanceert en hoeveel daarvan konden worden onderschept. De bodem van de Patriot-voorraad was toen in zicht, en informatie over hoe weinig Russische raketten door de luchtverdediging werden neergehaald, zou het opperbevel in Moskou alleen maar in de kaart spelen.

De massale drone- en raketaanval die de Russen zondagnacht uitvoerden, geeft het Patriot-probleem van Oekraïne goed weer: er zijn veel te weinig onderscheppingsraketten om elke dag weer de aanvallen met Russische ballistische raketten, zoals de Iskander, af te slaan, met grote verwoestingen tot gevolg.

Bij deze aanval werden 269 Russische drones afgeschoten, die Oekraïne wel goed met zijn andere luchtverdedigingswapens kan bestrijden. Zo’n 90 procent kon volgens Kyiv worden neergehaald of elektronisch ontregeld. Volgens president Volodymyr Zelensky lanceerden de Russen ook zestien ballistische raketten, maar hij vertelde wijselijk niet hoeveel doelwitten die hadden getroffen.

Enorme snelheid

De schade was in elk geval weer groot. Op 25 plekken werden onder meer energiecentrales geraakt, waardoor meer dan een half miljoen mensen zonder stroom kwamen te zitten. ‘Wij hebben positief gereageerd op elk voorstel voor een wapenstilstand’, benadrukte Zelensky gefrustreerd op Telegram. ‘Ballistische wapens zijn steeds weer het antwoord van Rusland.’

Het Patriot-luchtverdedigingssysteem werd in de jaren tachtig door het Amerikaanse leger in gebruik genomen om vijandelijke vliegtuigen uit de lucht te schieten. Ruim veertig jaar later is het een van de weinige effectieve wapens die een ander belangrijk gevaar in de lucht, ballistische raketten, kan uitschakelen. Lange tijd leek dit onmogelijk, omdat ballistische raketten door hun hoge baan en grote snelheid moeilijk waren te onderscheppen.

Tijdens de Golfoorlog tegen Irak in 1991, de eerste keer dat de Patriot werd gebruikt, zetten ze nog niet zoveel zoden aan de dijk. Maar sindsdien is het wapensysteem, dat gebruikmaakt van een geavanceerde radar om raketten tijdig te ontdekken, te volgen en te onderscheppen, sterk gemoderniseerd. Ontploften de eerste onderscheppingsraketten nog vlak bij de ballistische raket om die met scherfresten te treffen, de nieuwe, 5 meter lange PAC 3-raketten zijn in staat om de vijandelijke raket met enorme snelheid te raken.

Europees wapen

Maar nu, drie jaar na aankomst van de eerste Patriot-batterij in het land, moeten de Oekraïners toezien hoe ze het wapensysteem steeds minder kunnen inzetten. De vraag naar de raketten, die zo’n vier miljoen dollar per stuk kosten, is wereldwijd groot. Tot overmaat van ramp, zo werd dinsdag duidelijk, vertraagt de regering-Trump sinds kort de leveringen aan Oekraïne. De Patriot zou nu mogelijk worden gebruikt om Kyiv onder druk te zetten en te kiezen voor een akkoord met Rusland.

Als er een einde komt aan de Patriot-leveranties, zijn de Oekraïners aangewezen op Europese systemen zoals het Frans-Italiaanse Samp/T om de Iskander-raketten, die een bereik hebben van zo’n vijfhonderd kilometer, te bestrijden. De Patriot kan echter op grotere hoogte de Russische raketten neerhalen dan de Samp/T.

Tekenend voor de effectiviteit van de Patriot was dat de Oekraïners er kort na de aankomst in 2023 in slaagden een Kinzjal te onderscheppen. Dit nieuwe, hypersonische wapen van Rusland maakte zijn debuut in deze oorlog en heeft volgens Moskou een snelheid van tien keer die van het geluid. Maar het Russische leger staat niet stil en probeert alles om de effectiviteit van de Patriot te ondermijnen.

Productie verhoogd

Zo daalde het onderscheppingspercentage van de Patriot-batterijen vorig jaar fors toen Rusland Iskanders begon in te zetten die in de laatste fase van de vlucht flink konden manoeuvreren, waardoor het moeilijker was om ze neer te halen. Rusland heeft ook de productie van ballistische raketten en drones opgevoerd om de Oekraïense luchtverdediging harder te kunnen treffen.

Volgens de Oekraïense militaire inlichtingendienst beschikt Moskou nu over zo’n zevenhonderd ballistische raketten voor de korte afstand, waaronder 115 Iskander-raketten, en ruim zesduizend drones die de komende weken kunnen worden ingezet. De Russen zouden ook werken aan een nieuwe versie van de Iskander met een groter bereik, zo’n zevenhonderd kilometer.