In ‘De Karbonkel Experience’ staan bezoekers oog in oog met de pop die hun nachtmerries bezorgde

‘Ben je er klaar voor?’, vraagt een medewerker van het Mediamuseum aan een bang kijkende jonge moeder. ‘Loop maar door, dan sta je oog in oog met mij’, klinkt de lage, brommende stem van Karbonkel vanachter het donkere gordijn. De bezoeker schuifelt verder.

Het moment dat de ‘tv-kar’ het klaslokaal binnenrolde, is een hele generatie bijgebleven. Iedere week dook Karbonkel op, de letterstelende slechterik in Ik Mik Loreland.

Het Schooltv-programma, dat tussen 1994 en 2002 werd uitgezonden om leerlingen in groep 3 te ondersteunen bij lezen en schrijven, maakte kinderen regelmatig aan het huilen. Karbonkel was doodeng, zelfs zo eng dat de trollenpop in het tweede en tevens laatste seizoen werd vervangen door een mens.

Karbonkel Experience

Aarzelend stappen millennialbezoekers nu in Hilversum op Karbonkel af. Ineens staan ze tegenover de pop die hun, zo vertellen ze, nachtmerries bezorgde. In het museum van Beeld en geluid opende afgelopen zaterdag De Karbonkel Experience. ‘Een manier om meer te leren over het productieproces van de serie en eindelijk van die angst af te komen’, zegt curator Arjen Pas.

Volgens Pas hoorde Karbonkel niet langer thuis in het stoffige museumdepot. ‘Toen we de pop begin dit jaar restaureerden, kreeg hij ontzettend veel aandacht op sociale media. We ontvingen honderden berichten van nog altijd angstige dertigers. Tot onze verbazing wilden ze nog eens zien waar ze in groep 3 zo bang voor waren.’

Met zijn 2 meter is Karbonkel een stuk groter dan hij op tv lijkt. Zelfs opgesloten in een vitrine denk je dat hij je ieder moment kan bespringen. Lange grijze plukken haar spruiten uit zijn oren en veel te grote neus. Vooral dat ontbrekende oog en die grijpgrage klauwen maken de trollenpop eng.

Meester in het plagen

Toch moest de griezelervaring niet al te eng zijn, want ‘het blijft een familiemuseum’, zegt Pas. Maar ook hier blijkt Karbonkel weer een meester in het ‘plagen, tegenhouden en dwarszitten’ van zijn jonge publiek.

‘Een aantal kinderen was in tranen na het zien van de pop’, vertelt woordvoerder Dennis de Bruin. Ook bezoeker Floor (11) schrikt van Karbonkel: ‘Het zou een marteling zijn om dit programma in de klas te moeten kijken.’ Ze durft alleen met de trol op de foto als haar moeder erbij is. Grappig genoeg reageert ze hetzelfde als de kijkers in de jaren negentig. De makers hadden niet verwacht dat de pop zo’n indruk zou maken.

Helende werking

Voor de kinderen van toen, nu zelf ouders, werkt de ontmoeting vooral helend. Zo ook voor Andeleen (31), die in groep drie tussen haar vingers door naar het tv-programma keek. ‘Karbonkel kon achter elk gordijn zitten en plotseling tevoorschijn komen. Dat was zo akelig.’ Een minuut lang staart ze opgelucht naar de pop. ‘Maar dat ik hem nu in de ogen kan kijken, voelt voor mij als het slotstuk van een lange, angstaanjagende reis.’

Aan het einde van de expositie kunnen bezoekers hun overwinning vereeuwigen met een foto op de rode loper. Vol trots poseren jonge ouders en hun kinderen voor de flitsende camera, naast een platte kartonnen versie van Karbonkel en met een tekstbordje in de hand: ‘Ik stond oog in oog met Karbonkel.’

Maar veel tijd om na te genieten is er niet. Bij de uitgang overrompelt hij de bezoeker nog een laatste keer. ‘Denk je dat je nu wat rustiger zult slapen? Ik kom je achtervolgen!’, klinkt zijn griezelige trollenstem vanuit een verborgen luidspreker. Je vraagt je bijna af of traumatherapie niet een betere keuze was geweest.